Teachers’ and Parents’ Views on the “Richness of Our Language” Project

Öz

In this study, the aim is to determine, according to teachers’ and parents’ views, the effects of the activities carried out within the scope of the Dilimizin Zenginlikleri (The Richness of Our Language) project on students’ language development, their awareness of the aesthetics and richness of Turkish, and the relationship they establish with literary activities. The criterion sampling technique was used in determining the study group. For this purpose, focus group interviews were conducted with 13 teachers working in different schools and taking part in the project implemented by the Ministry of National Education, and with the parents of 11 students who participated in this project. In this study, the qualitative research method was used, and the data were analysed using the descriptive analysis technique. The participating teachers stated that, among literary activities, creative practices such as reading mani, writing mani, dramatising through drama, visualisation by means of three-dimensional exhibitions, creating display boards, preparing idiom notebooks and relating them to life were brought into the classroom environment. In the findings relating to students’ awareness of the richness and aesthetics of Turkish, the participating teachers expressed their views under the codes of using Turkish in a limited way, having a limited vocabulary, making spelling mistakes, being under the influence of social media and being under the influence of technology. In the findings concerning the contribution of participation in the Dilimizin Zenginlikleri project to shaping children’s use of language, the participating parents expressed their views under the codes of enrichment of vocabulary, gaining the skill of self-expression, developing written expression skills, development of language awareness, development of reading habits and increase in cultural awareness. Regarding the areas in which the activities included in the Dilimizin Zenginlikleri project may have contributed to children’s learning processes, the participating parents stated that these activities led to an increase in comprehension skills, critical thinking, fluent speaking, development of written expression skills, an increase in curiosity, and the establishment of interdisciplinary connections.

Anahtar Kelimeler

• richness of language
• vocabulary
• values
• cultural idendity

Dilimizin Zenginlikleri Projesi Hakkında Öğretmen ve Veli Görüşleri

Öz

Bu çalışmada Dilimizin Zenginlikleri projesi kapsamında yürütülen etkinliklerin, öğrencilerin dil gelişimi, Türkçenin estetikliği ve zenginliğine dair farkındalıkları ve edebi etkinliklerle kurdukları ilişki üzerindeki etkilerini öğretmen ve veli görüşlerine göre belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde ölçüt örneklemesi tekniği kullanılmıştır. Bu amaçlı farklı okullarda görev yapan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanan projede çalışan 13 öğretmen ile bu projeye katılım sağlayan 11 öğrencinin velisi ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmış, veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Katılımcı öğretmenler, edebi etkinliklerden mani okuma, mani yazma, drama yoluyla canlandırma, üç boyutlu sergi ile görselleştirme, pano oluşturma, deyim defteri hazırlama, hayatla ilişkilendirme gibi yaratıcı etkinlikleri sınıf ortamına taşımaktadır. Öğrencilerin Türkçenin zenginliğine ve estetikliğine gösterdiği farkındalığa ilişkin bulgular kısmında katılımcı öğretmenler Türkçeyi sınırlı şekilde kullanma, sınırlı kelime hazinesi, imlâ hatası yapma, sosyal medyanın etkisi altında kalma, teknolojinin etkisi kodları altında görüş belirtmişlerdir. Dilimizin Zenginlikleri projesine katılımın çocukların dil kullanımını şekillendirmesine sağladığı katkılara ilişkin bulgular kısmında katılımcı veliler kelime dağarcığının zenginleşmesi, kendini ifade etme becerisi kazanma, yazılı anlatım becerisini geliştirme, dil bilincinin gelişmesi, okuma alışkanlığının gelişmesi, kültürel farkındalığın artması kodları altında görüş belirtmiştir. Dilimizin Zenginlikleri projesinde yer alan aktivitelerin, çocukların öğrenme süreçlerine hangi alanlarda katkıda bulunmuş olabileceğine ilişkin katılımcı veliler kavrama becerisindeki artış, eleştirel düşünme, akıcı konuşma, yazılı anlatım becerisinin gelişimi, merak duygusunda artma, disiplinler arası bağ kurmayı sağladığına ilişkin görüş belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• dilimizin zenginlikleri
• söz varlığı
• değer
• kültürel kimlik

Kaynakça

1. Kaynakça Akpınar Afşin, Ü. (2025). Dil projemizin zenginliği: Okul öncesi öğretmen deneyimleri. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15(ISRIS 2025), 400-449. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1731102
2. Aksan, D. (2002). Anadilimizin söz denizinde. Bilgi Yayınevi.
3. Akyasan, M., & Moralı, G. (2023). Türkçe öğretmenlerine göre konuşma etkinlikleri konuşma becerisini nasıl etkilemektedir? Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 308–323. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1139950
4. Aydın, S. (2013). Kültürel bir miras olarak atasözlerinin kullanımı üzerine Türkçe öğretmenlerinin görüşleri. Folklor/Edebiyat, 19(5),173–192.
5. Ay Işık, A. (2024). 6. sınıf düzeyindeki özel yetenekli öğrencilerin kelime servetinin derlem analizi ile incelenmesi. Türkçe ve Dil Eğitiminde İyi Uygulamalar Konferansı (Bildiri Kitabı-2, 22-24 Mayıs Ankara), 15-20. (https://www.researchgate.net/profile/Deniz-Tuerkmen-2/publication/384241241_Lise_Ogrencilerinin_Etkilesimli_Havacilik_Ingilizcesi_Atolyelerine_Yonelik_Gorusleri/links/66f044fdc0570c21feb4804e/Lise-Oegrencilerinin-Etkilesimli-Havacilik-Ingilizcesi-Atoelyelerine-Yoenelik-Goeruesleri.pdf#page=15 Erişim tarihi: 05.10.2025).
6. Aytan, T., & Özcan, Ö. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin söz varlığını geliştirmede çevresel öğrenmenin etkisi. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 213-232.
7. Babacan, M. (2017). Mehmet Akif Ersoy’un şiirlerinin drama yöntemiyle öğretimi. IV. Yıldız Sosyal Bilimler Kongresi, 543–560, İstanbul.
8. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231–274.

9. Baskın, S., & Demir, Z. (2017). Türkçenin zenginliği ve ana dili bilincinin ortaokullarda kazandırılması: 5. sınıf örneği. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 173-194.
10. Batur, Z., & Özçelik, M. (2019). Türkçenin yabanci dil olarak öğretimde aktif kelime hazinesinin geliştirilmesi. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 3(2), 1-17. https://doi.org/10.29345/futvis.79
11. Bayraktar, D. (2022). Dil ve kültür bağlamında mânilerde değerlerimiz üzerine bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö11, 145–157. https://doi.org/10.29000/rumelide.1146545
12. Bulut, M. (2013). Türkçe eğitimi ve öğretiminde dil ve kültür aktarımı aracı olarak atasözleri ve deyimlerin önemi. Electronic Turkish Studies, 8(13), 559-575.
13. Büyükikiz, K., & Hasırcı, S. (2013). Yabancı dil olarak türkçenin öğretiminde sözcük öğretimi üzerine bir değerlendirme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(21), 145-155.
14. Cahan, N. (2018). Sosyal Medyanın Orta Öğrenim Öğrencilerinin Söz Dağarcığına Etkileri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
15. Creswell, J. W, & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publishing.
16. Çarkıt, C. (2020). Ortaokul Türkçe derslerinde kültür aktarımına yönelik uygulamalar. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1380-1389. doi: 10.24106/kefdergi.4017
17. Çeçen, M. A., & Çiftçi, Ö. (2008). Milli Eğitim Şuralarında Türkçenin eğitimi ve öğretimi ile ilgili görüş ve kararlar. Milli Eğitim Dergisi, 179, 25–37.
18. Demir, S. (2015). Türkçenin deyim varlığı üzerine bir değerlendirme. Kesit Akademi Dergisi, 1(2), 142-145.
19. Demir, A. (2025). Öğrencilerin söz varlığının tespiti, geliştirilmesi ve izlenmesi projesi. Eskiyeni, 57, 497–510.
20. Demirci, S., & Baş, B. (2016). İlkokul 3. sınıflarda söz varlığının geliştirilmesi üzerine bir eylem araştırması. Millî Eğitim, 45(210), 215-235.
21. Demirel, M. (2020). Türk dilinin geçirdiği devreler. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 175–197.
22. Deniz, M., & Duban, N. (2025). İlkokullarda dilimizin zenginlikleri projesine yönelik sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Genç Mütefekkirler Dergisi, 6(1), 88–115.
23. Dolmaz, M., & Kaya, E. (2018). Sosyal bilgiler öğretiminde tarihsel roman kullanımına yönelik öğrenci görüşleri. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(1), 54–67.
24. Dolunay, S. K. (2010). Dil bilgisi öğretiminin amacı ve önemi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27, 275-84.
25. Emiroğlu, S. ve diğ. (2022). Argo atasözü ve deyimlerin Türkçe öğretiminde kullanımı. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 7, 467–494.
26. Erdem, İ., & Çelik, M. (2011). Dil bilgisi öğretim yöntemi üzerine değerlendirmeler. Journal of Turkish Studies, 6(1), 1030–1041.
27. Erlansdson ve diğ. (1993). Doing naturalistic inquiry: A guide to methods. Sage Publishing.
28. Flynn, E. E. (2016). Language-rich early childhood classroom: simple but powerful beginnings. The Reading Teacher, 70(2), 159-166. https://doi.org/10.1002/trtr.1487
29. Göçer, A. (2012). Dil-kültür ilişkisi ve etkileşimi üzerine. Türk Dili, 729(1), 50-57.
30. Göçer, A. (2015). Türkçe dersi metin işleme sürecinde bağlam temelli sözcük öğretimi ve etkin sözcük dağarcığı oluşturmadaki işlevi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(1), 48 63.
31. Göçer, A. (2017). Türkçe özel öğretim yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
32. Gülcan, C. (2021). Nitel bir veri toplama aracı: Odak (focus) grup tekniğinin uygulanışı ve geçerliliği üzerine bir çalışma. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 94–109.
33. Güneş, F. (2016). Türkçenin öğretim üstünlükleri ve zenginlikleri. Milli Eğitim Dergisi, 45(210), 93–113.
34. Güney, N. ve diğ. (2014). Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin okuduğu kitap sayısı ile akademik başarıları arasındaki ilişki. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19, 151–164.
35. Ha, H. S. (2019). Lexical richness in EFL undergraduate students' academic writing. English Teaching, 74, 3–28.
36. Kallio, H. ve diğ. (2016). Systematic methodological review: Developing a framework for a qualitative semi-structured interview guide. Journal of Advanced Nursing, 72(12), 2954–2965. https://doi.org/10.1111/jan.13031
37. Kara, M., & Yıldırım, B (2017). Nasreddin Hoca fıkralarında kalıp sözler. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(1), 487-498.
38. Kaygusuz, T. (2006). İlköğretim İkinci Kademede Türkçe Dil Bilgisi Öğretimi Üzerine Bir Araştırma. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
39. Khan, M. T. (2016). Mother tongue an effective medium of education-(Education, which is a factor of human capital development). International Journal of Information, Business and Management, 8(3), 207-225.
40. Kolaç, E. (2009). Küreselleşmenin Türkçeye etkileri. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 6(3), 33-56.
41. Lu, X. (2012). The relationship of lexical richness to the quality of esl learners’ oral narratives^. The Modern Language Journal, 96(2), 190-208. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2011.01232_1.x
42. Maden, S. (2021). Disiplinler arasılık bağlamında ilk ve ortaöğretim programlarında Türkçe algısı. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(9), 51–72.
43. Martinet, A. (1980). Éléments de Linguistique Générale. Armand Colin.
44. Miles, M. B., & Huberman, A.M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. (2nd ed)., Sage.
45. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB](2023). Dilimizin Zenginlikleri Projesi. https://www.meb.gov.tr/meb-egitimin-tum-kademelerinde-dilimizin-zenginlikleri-projesini-baslatti/haber/31417/tr. Erişim tarihi: 22 Haziran 2025.
46. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2024). Dilimizin Zenginlikleri Uygulama Kılavuzu. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_09/23143835_DIYLIYMIYZIYN_ZENGIYNLIYKLERIY_UYGULAMA_KILAVUZU_02112023.pdf. Erişim tarihi: 22 Haziran 2025.
47. Nishanthi, R. (2020). Understanding of the importance of mother tongue learning. International Journal of Trend in Scientific Research and Development, 5(1), 77-80.
48. OECD, (2023). PISA 2022 results (Volume I and II) - Country Notes: Türkiye. https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_ed6fbcc5-en/turkiye_d67e6c05-en.html Erişim tarihi: 25 Kasım 2025.
49. Onursoy, S. (2018). Üniversite gençliğinin dijital okuryazarlık düzeyleri: Anadolu üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 989–1013. https://doi.org/10.19145/e-gifder.422671.
50. Örge Yaşar, F. (2014). Nitel bir araştırma: Türkçe dersinde beceri eğitimi. Electronic Turkish Studies, 9(6), 865-886.
51. Öztürk, J., & Ömeroğlu, A. F. (2015). Dil bilgisi öğretiminde kavram haritalarının kullanımı. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(31), 69–86.
52. Polat, A. (2022). Nitel araştırmalarda yarı-yapılandırılmış görüşme soruları: Soru form ve türleri, nitelikler ve sıralama.” Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 161–182. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227335
53. Sever, S. (1998). Dil ve iletişim (etkili yazılı ve sözlü anlatım). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakultesi Dergisi, 31(1), 1-16. http://DOI: 10.1501/Egifak_0000000244
54. Sinan, A. T., & Demir, S. (2010). Dil bilimini sevdiren adam: Prof. Dr. Doğan Aksan (1920–2010). Turkish Studies, 5(4), 639-662.
55. Şahi̇n, E. Y., & Gürlek, M. (2013). Öğretmen adaylarının Türk dilinin sorunları üzerine düşünceleri: bir durum çalışması. Turkish Studies, 8(9), 2557.
56. Şahin, F., & Çakır, R. (2018). Çoklu ortam materyallerinin okuma-yazma güçlüğü çeken öğrencilerin okuma yazma becerileri üzerindeki etkisi. Öğretim Teknolojileri ve Öğretmen Eğitimi Dergisi, 7(2), 75–90.
57. Terzioğlu Ünveren, I. (2018). Yazma becerisi etkinliklerinde algısal öğrenme ve drama ilişkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(3), 652–669.
58. Tosun, C. (2005). Dil zenginliği, yozlaşma ve Türkçe. Dil ve Dil Araştırmaları Dergisi, 1(2), 136–154. Türk Dil Kurumu [TDK]. Dil. sozluk.gov.tr, 2025, https://sozluk.gov.tr/. Erişim tarihi: 16 Haziran 2025.
59. Türkben, T. (2018). Söz varlığını belirlemeye ve geliştirmeye yönelik araştırmaların değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(4), 993–1032.
60. Türnüklü, A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(4), 543-559.
61. Uçarkuş, E. (2025). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma becerisini geliştirebilme durumları. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(46), 730–749. https://doi.org/10.35675/befdergi.1562171
62. Uysal, B., & Aktaş, H. (2024). Kral Şakir resimli kitap serisinin söz varlığı. Uluslararası Dil, Edebiyat, Kültür, Tarih, Sanat ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 18, 180-195. https://DOI: 10.51531/korkutataturkiyat.240
63. Vural, N., & Karakaş, R. (2023). Türkçe benim evim’ programının çocukların sözcük hazinelerini genişletmeye ve etkili konuşmalarına katkısı üzerine bir değerlendirme. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 27–81.
64. Yaman, E. (2016). Türkçenin güncel söz varlığı. Milli Eğitim Dergisi, 45(210), 85–91.
65. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
66. Yıldız, S. (2017). Edebî metinlerde zenginleşen Türkçe. Söylem Filoloji Dergisi, 2(2), 171-179.
67. Yin, R. (1984). Case study research: Design and methods. (3 rd Ed.). California: Sage Publications.