1. Yayın Etiği ve COPE İlkeleri
Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, bilimsel yayın etiğini en yüksek standartlarda uygulamayı taahhüt eder. Dergi, Committee on Publication Ethics (COPE) (Yayın Etiği Kurulu) tarafından geliştirilen temel ilkeleri benimser ve kötüye kullanım, intihal, veri uydurma gibi durumlarda COPE’un önerdiği akış şemalarını (https://publicationethics.org/resources/flowcharts) referans alır.
Dergimize gönderilen çalışmalarda atıf manipülasyonuna kesinlikle izin verilmemektedir. Atıf manipülasyonu, yazar(lar)ın veya editör(ler)in, makalenin bilimsel etkisini artırmak, kişisel veya kurumsal çıkar sağlamak ya da derginin etki değerini yapay biçimde yükseltmek amacıyla gereksiz, alakasız veya abartılı atıflarda bulunması olarak tanımlanır. Tüm yazarların atıf etiği konusunda COPE (Committee on Publication Ethics) ilkelerine uyması beklenmektedir.
Dergiye gönderilen makaleler daha önce yayımlanmamış, başka bir yerde değerlendirme sürecinde olmayan, özgün ve etik ilkelere uygun çalışmalar olmalıdır.
2. Çift Kör Hakemlik ve Gizlilik
Dergi, çift kör hakemlik ilkesine bağlıdır. Hakemlik sürecinde yazar, alan editörü ve hakem kimlikleri gizli tutulur. Yazar bilgileri sadece etik ihlallerin soruşturulması amacıyla ve ilgili durumlarda paylaşılabilir. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, muhtemel suistimal durumlarına ilişkin ilkelerini COPE tarafından oluşturulan yönergeler çerçevesinde tanımlar ve paydaşlarıyla web sitesinden paylaşır.
3. Telif Hakkı ve Lisans
Yazarlar, makalelerinin Marmara Üniversitesi tarafından Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı kapsamında yayımlanmasını kabul eder. Creative Commons Atıf-GayrıTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı, eserin ticari kullanım dışında her boyut ve formatta paylaşılmasına, kopyalanmasına, çoğaltılmasına ve orijinal esere uygun şekilde atıfta bulunmak kaydıyla yeniden düzenleme, dönüştürme ve eserin üzerine inşa etme dâhil adapte edilmesine izin verir.
Yazar(lar)dan etik kurul onayı (gerekiyorsa) ve Telif Hakkı Devir Formu’nu onaylamaları istenir.
Tüm makaleler intihal denetimine tabi tutulur ve benzerlik oranı %10’un altında olmalıdır. Ayrıca tek kaynaktan yapılan alıntılar %4'ü aşmamalıdır.
4. Çıkar Çatışmaları
Yazarlar, editörler ve hakemler olası çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür. Belirsizlik durumunda, değerlendirme süreci askıya alınır. Etik Kurul İzni, Görüşmeci Rıza Formu gibi belgeler istenebilir.
5. İfade Özgürlüğü ve Ayrımcılık Karşıtlığı
Dergi, ifade özgürlüğünü her koşulda savunur ve gözetir. Irkçı, cinsiyetçi veya ayrımcı içerikler nefret söylemi kapsamında değerlendirilir ve doğrudan reddedilir.
6. Açık Erişim Politikası
Dergi, tam açık erişimli olup yazar ve okurlardan ücret talep etmez. Okurlar, ticari amaç haricinde, yayıncı ya da yazardan izin almadan dergi makalelerinin tam metnini okuyabilir, indirebilir, kopyalayabilir, arayabilir ve link sağlayabilir. Ticari olmayan her kullanım serbesttir.
7. Olası Suistimal İddialarına İlişkin İlkeler
• Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, suistimal ve kötüye kullanma durumlarına karşı, COPE’un “olası kötüye kullanım” durumlarına dair önlemlerini benimser. Bu doğrultuda; yayıncının, editörlerin, hakemlerin, yayın kurulunun ve yazarların yayın öncesi, yayın süreci ve sonrasında olası kötüye kullanım durumlarına karşı yükümlülüklerini Yayın Etiği İlkelerinde ayrıntılı olarak anlatır.
• Aynı çalışmanın farklı yayın organlarına gönderildiği durumlarda, farklı dergilere gönderilen aynı çalışmaların farklı versiyonlarını karşılaştırmak, gönderilen çalışmaya ilişkin yazar ve soruşturmacılardan derlenen açıklamaları karşılaştırmak, şüpheli suistimal vakalarında soruşturma için işbirliği yapmak ve çaba harcamak, soruşturmacılara/yazarlara ve/veya kurumlarına yönelik çalışmalarda birlikte hareket etmek gibi faydalar sağlamak amacını taşır.
• Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, bilimsel yayıncılık sürecinde gizliliğin önemini göz önüne alarak, yazar, alan editörleri ve hakemlere ilişkin bilgileri, sadece araştırmaya dair şüpheli bir suistimali önlemek ve buna cevap verme yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla paylaşır.
• Dergi editörleri şüpheli durumlarda bilgi paylaşımı yapmadan önce ilk sorgulamaları yapmalıdır. Bilgi paylaşımı, sadece, yazarın yanıt vermediği, yanıtının yetersiz olduğu veya muhtemel suistimalden birden fazla derginin etkileneceği düşünüldüğünde söz konusu olur.
• Gerekli görüldüğünde bilgiler, yalnızca konuya ilişkin bilgi sahibi olabileceğine inanılan alan editörleriyle paylaşılır ve paylaşılan bilgiler yalnızca olgusal içerikle sınırlı tutulur.
• Baş Editör, iletişim gizliliğini mümkün olan en geniş ölçüde korumayı taahhüt ederler.
8. Düzeltmeler ve Tekzip
• Dergi, bir makale ile ilgili çıkar çatışması durumunda, açık bir biçimde, entelektüel ve etik standartlardan yana taraf olur; konu ile ilgili olarak yazarların, hakemlerin, baş editörün ve alan editörlerinin yükümlü olduğu etik ilkeleri tanımlar.
• Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, düzeltme, açıklama, özür ve geri çekme işlemlerinin yayımlanması konusunda sorumlu ve duyarlı bir tutum sergilemektedir.
• Derginin editör ve yayıncıları, bir makalede oluşan yinelemelerin, yani başka bir yayınla arasındaki çakışmaların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmesi durumunda, yasal tavsiyelere uymakla yükümlüdür.
9. Yayıncı Sorumluluğu
• Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nin yayıncısı, Marmara Üniversitesi adına Üniversite Rektörü ve Atatürk Eğitim Fakültesi adına da Fakülte Dekanıdır.
• Yayıncı; derginin yayın etiği ilkelerinin ilgili paydaşları tarafından uygulanmasını, dergi içeriğine açık erişimin ücretsiz ve sürekli olarak sağlanmasını, yayınların arşivlenmesini ve korunmasını taahhüt eder.
• Yayıncı; suistimal, intihal, çıkar çatışması, telif hakkı ihlalleri, metin geri dönüşümü gibi bilimsel yayın etiğinin ihlal edildiği şüphesinin oluştuğu durumlarda durumun netleşmesi için gerekli adımları atmakla yükümlüdür.
10. Yayın Kurulu Sorumlulukları
• Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nin Yayın Kurulu yılda en az iki kere toplanır.
• Yayın Kurulu üyeleri, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nin yayın etiği ilkeleri ve politikasını kabul eder ve bu ilke ve politikalarla ilgili kararları değerlendirirler.
• Dergi’nin tema konularının ne olacağına ve ilgili tema sayısı için kimlere tema (veya misafir editör) editörlüğü teklifi götürüleceğine karar verirler.
• Dergi’nin Danışma Kurulu için üye önerisi yaparlar.
• Dergi’nin ulusal ve uluslararası tanınırlığını artırmak için öneri verirler.
• Suistimal, intihal, çıkar çatışması, telif hakkı ihlalleri, metin geri dönüşümü gibi bilimsel yayın etiğinin ihlal edildiği şüphesinin oluştuğu durumlarda, durumun netleşmesi için Dergi’nin editör ekibini bilgilendirmelidirler.
• Akademik niteliğini artırmak amacıyla Dergi’nin yer alabileceği tarama indeksi önerisi verirler.
11. Editör Sorumlulukları
• Dergiye yollanan makaleler, editörler tarafından, yazarların ırk, etnisite, cinsiyet, dünya görüşü ve inançlarından bağımsız değerlendirilir.
• Dergiye yollanan makaleler, baş editör tarafından belirlenen alan editörünün değerlendirmesine sunulur. Alan Editörü, anonim olarak yazarın kim olduğunu bilmeden Editöryal Ön Değerlendirme Formunu dikkate alarak makalenin hakemlik sürecine dahil edilip edilmediğini karara bağlar. Alan Editörü, editöryal değerlendirme aşamasında yazardan düzeltme talep edebilir veya makalenin hakemlik sürecine dahil edilmeden reddine yönelik baş editöre öneride bulunur.
• Hakemlerin değerlendirdikleri yazılara ilişkin detaylı ve yapıcı değerlendirme yaparlar.
• Dergide hakem değerlendirmesine gerek görülmeksizin yayımlanan değerlendirme makalesi, araştırma notu, değini, etkinlik, kitap ve film değerlendirmesi gibi yazılar da yer almaktadır. Dergide, hakemli yayın ile hakem değerlendirmesine gerek olmayan yayınlar arasındaki ayrım açıkça ifade edilir. Gereği halinde baş editör, başvuru yapan makalenin, derginin hangi kategorisi altında yayımlanabileceği konusunda yorum ve öneri geliştirebilir, bunu yazar ile açıkça paylaşır. Bu durumda nihai karar, yazara ve/veya baş editöre aittir.
• Hakem sürecine girecek makalelerde baş editör, alan editörü, yazar ve hakem arasındaki irtibat kişisi olma sorumluluğuyla hareket eder. Hakemlik sürecini, makalenin dergiye ulaşma tarihinden yayın aşamasına kadar akademik nezaketle, her aşamayı titizlikle belgeleyerek yürütürler. Değerlendirme süreci ile ilgili olarak, gereği halinde baş editör (alan editörünün, yazarın ve hakemin kişisel haklarını ve derginin mahremiyet ilkelerini gözetmek kaydıyla), her bir makale için değerlendirme adımlarının hesabını vermekten çekinmezler.
• Değerlendirmeye alınan makale için iki hakemin farklı görüşler bildirmesi durumunda editörler, üçüncü bir hakemin değerlendirmesine başvurmalıdırlar.
• Baş Editör, dergiye gönderilen makalelerle çıkar çatışması içinde ise veya çıkar çatışmasına neden olabilecek ilişki içinde ise, makalenin hakemlik sürecine dahil edilip edilmemesi ve yayım sürecinin takibini tamamen alan editörüne bırakır. Alan Editörleri, makaleleri anonim olarak değerlendirdiklerinden editörlük görevini sürdürecek diğer editör kadrosunun yazarla çıkar çatışmasının ortaya çıkmasının önüne geçilmiş olur. Herhangi bir çıkar çatışması söz konusu olması halinde editörler, editörlük görevinden geri çekilmelilerdir. Editör kadrosu değerlendirilen yazıdan elde edilen herhangi bir bilgiyi kişisel çıkar için kullanmamalıdır.
• Editörler, yayınlanmış bir makalede hata tespit ederlerse ve bu hata, çalışmayı veya önemli bölümlerini geçersiz kılıyorsa, intihal içeriyorsa, etik dışıysa söz konusu makaleyi geri çekerler. Bu durumda editörler, makalenin geri çekildiğini açıkça belirten bir ifadenin ve geri çekilme nedeninin yer aldığı bir açıklama yanında, iki versiyonu birbirine bağlayan bir link sağlayarak, bunların çevrimiçi platformlarda tüm okuyuculara açık bir şekilde dolaşıma sokulmasından sorumludurlar.
12. Yazar Sorumlulukları
• Yazarların akademik, etik ve sosyal sorumluluğu bulunur.
• Yazarlar derginin aynı sayısına birden fazla makale başvurusu yapamazlar.
• Makale başvuru tarihleri, yayım hazırlığı aşamasında olan sayının çağrı metninde belirtilmektedir. Başvuru tarihinden sonra gelen makale başvuruları değerlendirmeye alınmayacaktır.
• Yazar gönderdiği makale ile ilgili intihal, emek hırsızlığı, usulsüz referans gösterme, referans unutma, burs ve destek kurumlarının adının anılmaması gibi etik ihlaller yapmamak konusunda kendisi sorumludur. Aksi bir durum tespit edildiğinde makale reddedilir.
• Yazar çalışma/araştırma desteği almışsa makalesinde kaynağını belirtmelidir.
• Yazarlar herhangi bir tür veya formatta bir yazı sunduğunda, çalışmada yanlılık yaratabilecek veya yanlı bulunabilecek tüm finansal ve kişisel ilişkileri açıklamaktan sorumludurlar. Bu çerçevede yazarların yazı başvurusu yaparken,
• Telif Hakkı Devri ve Çıkar Çatışması Bildirimi Formu’nu imzalayarak sisteme yüklemeleri gerekir.
• Yazarlar yayımlanması talebiyle teslim ettikleri çalışmalarındaki fikir ve ifadelerin daha önce yayımlanmış diğer çalışmalarında kullanılmamış olmasından sorumludur. Bu fikir ve ifadelerin daha önce kullanılmış olması durumunda, gerekli yerlerde, kendilerine atıf yoluyla belirtilmeleri gereklidir. Aksi durumda yazarlar, editörlerin isteği üzerine, çakışma olan kısımları düzeltmekle veya makale yayımlanmışsa, yeni bir düzelti yayınlanması için üstlerine düşenleri yapmakla yükümlüdürler.
• Yazarlar, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’ne gönderecekleri yazıların daha önce yayımlanmamış, yayın programına dâhil edilmemiş ya da başka bir mecrada yayımlanmak üzere değerlendirme aşamasına girmemiş olduğunu taahhüt ederler.
• Yazarlar, çalışmanın her kısmı için, geçerlilik ve etik konularında hesap verebilir olmalıdırlar.
• Çalışmaya katkıda bulunan birden fazla yazar varsa, bu yazarların başvuru sırasında yolladıkları isim sıralaması, yazarların ortak kararı olmalıdır.
• Çalışmada sadece aktif katkısı olan kişilerin yazarlar arasına dâhil edilmesi, aktif katkısı olmayan kişilerin yazarlar arasına dâhil edilmemesi, yazar sıralamasının veya yazıya ilişkin değerlendirme süreci devam ederken yazar sıralamasındaki herhangi bir değişiklik talebinin uygun bir biçimde gerekçelendirilmesi, yazarın sorumluluğundadır. Yazar, dergi editörleri tarafından gerekli görülmesi durumunda, tüm bu konulara ilişkin açıklama yapabilmelidir.
• Yazarlar makalelerinin yayınlanmasından sonra hatalar ve yanlışlıklar tespit ederlerse, uygun işlemlerin yapılabilmesi için dergi editörlerine derhal bildirmelilerdir.
• Yazarlar aynı makaleyi kısmen veya tamamen, uygun bir gerekçe belirtmeksizin, izin veya çapraz referans olmaksızın birden fazla dergide yayınlayamazlar. Yazarlar, imzaladıkları lisans ve telif hakkı devir sözleşmesine uymakla yükümlüdürler.
• Yazarlar, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nin yayım öncesi hazırlık aşamalarında -APA kontrolü ve tashih süreçlerinden- geçemeyen makalelerin hakemlik süreci tamamlanmış olsa dahi yayınlanmayacağını kabul eder.
13. Hakem Sorumlulukları
• Çift kör hakem değerlendirme sürecini benimseyerek hareket eder ve bu sürecin gerekliliklerini yerine getirir.
• Hakemlik teklifi sunulduğunda, makul bir zaman aralığında, olumlu ya da olumsuz yanıt vermelidir.
• Çalışmanın konusuna dair uzmanlığı yoksa ya da sadece bir kısmını değerlendirebilecek durumdaysa bunu açıklamalıdır.
• Karşılıklı kabul edilen zaman aralığında değerlendirme yapmayı kabul etmelidir, sarkma ihtimalinde bilgilendirmelidir.
• Hakemler, yazıya ilişkin görüşlerinde yanlılık yaratabilecek herhangi bir çıkar çatışmasını editörlere açıklamalılar ve böyle bir durum varsa, yazıyı incelemekten kaçınmalıdırlar.
• Hakemler, incelemeleri için kendilerine gönderilen makalelerde, yazarın kendinden intihali olarak da bilinen metin geri-dönüştürmeyi fark ettiklerinde, editörlere bilgi vermekle sorumludurlar.
• Hakemler, değerlendirilen yazı yayınlanmadan önce, söz konusu yazıda bulunan ve kendi ilgi alanlarına giren herhangi bir bilgiyi kullanmamalıdırlar.
• Adil ve tarafsız bir değerlendirme yapamayacağını düşünürse bunu bildirmelidir.
• Hazırlamakta oldukları ya da değerlendirmede olan bir çalışmalarına çok benzer bir çalışma söz konusuysa, değerlendirmeyi reddetmelidir.
Değerlendirme Sırasında;
• Kabul sırasında var olmayan bir çıkar çatışmasının ortaya çıktığını fark ettiklerinde dergiyi haberdar etmelidir.
• Tüm yazı ve hakem değerlendirmelerini gizli tutmalıdır.
• Değerlendirmelerinin sadece bilimsel olduğunu, kişisel, finansal ya da entelektüel taraflılık nedeniyle olumlu ya da olumsuz biçimde etkilenmeyeceğini garanti etmelidir.
• Yazara yönelik kişisel yorumlar ya da gerekçelendirilmemiş suçlamalar yapmamalıdır.
• Eleştirilerinde spesifik olmalıdır; örneğin “daha önce yapılmış bir çalışma” gibi genel bir ifadeyi somutlamalıdır; bu, editörlerin değerlendirme ve karar alma sürecinde yazarlara adaletli davranması için yardımcı olacaktır.
• Bunun yazarların çalışması olduğunu hatırlamalı ve eğer çalışma açık ve net bir ifadeyle yazılmışsa, çalışmayı kendi tercih ettikleri biçimde yeniden yazmaya girişmemelidir; ancak ifadeleri netleştirme önerileri önemlidir.
• Yazarlarla dergiyi bilgilendirmeden doğrudan iletişime geçmemelidir.
• Başka dilde yazmaktan kaynaklı olabilecek hassasiyetleri tanımalı ve bunu saygıyla ve uygun bir biçimde ifade etmelidir.
• Sırf kendilerinin ya da meslektaşlarının referans verilme sayısını artırmak ya da görünür olmak için bu çalışmalara referans verilmesini önermemelidir. Bir öneri yapılırsa, bilimsel olarak gerekçelendirmelidir.
Değerlendirme Sonrası;
• Çalışmanın ve değerlendirme sürecinin gizliliğini korumaya devam etmelidir.
• Esas yorumlarını ve geribildirimlerini etkileyebilecek bir durumun ortaya çıkması halinde dergiyi bilgilendirmelidir.
• Revizyon ve yeniden değerlendirme ile ilgili dergiden gelen taleplere karşılık vermeye çalışmalıdır.
14. İntihal İnceleme Politikası
• İntihal, emek hırsızlığı gibi etik ihlaller Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi tarafından kabul edilemez bulunur ve bu gibi ihlallerin gönderilen yazılarda bulunmaması öncelikli olarak yazar(lar)ın sorumluluğudur.
• Dergiye gönderilen tüm yazılar, değerlendirme sürecine alınmadan önce Turnitin ve iThenticate programından geçirilerek benzerlik raporu alınır.
• Rapor sonucunda benzerlik oranının %10 ve üzeri çıkması durumunda editörler ilgili rapor sonucunu yazarla paylaşarak yazıyı değerlendirme sürecine sokmadan reddederler.
27 Ocak 2026
Sayfa
1-17
