An Examination of the Relationship Between Perceived Helicopter Parenting, Emotional İntelligence and Hope Levels in Students Preparing for the University Entrance Exam

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between perceived helicopter parenting, emotional intelligence, and hope levels among students preparing for the university entrance exam. The research employed a quantitative method with a relational survey model and regression analysis. The sample consisted of 614 students (375 female, 239 male) studying at a high school in Pendik, Istanbul, during the 2024–2025 academic year, selected through convenience sampling. Data were collected using the Personal Information Form, the Perceived Helicopter Parenting Scale, the Emotional Intelligence Scale, and the VIA Youth Inventory of Character Strengths. Analyses were conducted using SPSS 25 through t-test, ANOVA, and Pearson correlation. Findings revealed significant differences in maternal responses based on gender, age, and grade level, with higher scores among female students, those aged 14–16, and 9th–10th graders. In paternal responses, significant differences were found in gender, parental marital status, age, and grade, with higher scores among female students, those with married parents, ages 14–15, and 9th–10th graders. Additionally, 9th graders and students with parents aged 41–50 obtained higher emotional intelligence scores, while 12th graders reported higher levels of hope. Based on these findings, it is recommended that schools provide positive psychology-based counseling and integrate positive psychology into the curriculum.

Anahtar Kelimeler

• Helicopter parenting
• emotional intelligence
• hope
• positive psychology
• high school students

Üniversite Sınavına Hazırlanan Öğrencilerin Algılanan Helikopter Ebeveyn Tutumu, Duygusal Zekâ ve Umut Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin algıladıkları helikopter ebeveyn tutumu, duygusal zekâ düzeyleri ve umut düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ve regresyon analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kolaylı örnekleme metodu ile 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Pendik ilçesinde bulunan bir lisede öğrenim gören ve araştırmaya katılmayı kabul eden 614 öğrenci (375 kız, 239 erkek) oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Helikopter Ebeveyn Tutum Ölçeği, Duygusal Zekâ Ölçeği ve Karakter Güçleri ve Erdemli Oluş Gençlik Envanteri (Umut Ölçeği) kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 programında T-Testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; anne yanıtlarında cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyinde anlamlı farklılıklar görülmüştür. Kız öğrencilerin, 14-16 yaş grubu ve 9-10. sınıf öğrencilerinin daha yüksek puan aldığı sonucuna varılmıştır. Baba yanıtlarında ise cinsiyet, anne-baba medeni durumu, yaş ve sınıf düzeyi değişkenlerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Kız öğrenciler, anne-babası birlikte olanlar, 14-15 yaş grubu ve 9-10. sınıf öğrencilerinin daha yüksek puan aldığı görülmüştür. 9. sınıf öğrencileri, anne ve babası 41-50 yaş arasında olan katılımcıların daha yüksek duygusal zekâ puanı aldığı görülmüştür. 12. sınıf öğrencilerinin umut puanları daha yüksek çıkmıştır. Bulgular doğrultusunda, liselerde pozitif psikoloji temelli psikolojik destek sağlanması ve pozitif psikolojinin müfredata ders olarak eklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Helikopter ebeveyn
• duygusal zekâ
• umut
• pozitif psikoloji
• lise öğrencileri

Kaynakça

1. Ain, N. U., Munir, M. ve Suneel, I. (2021). Role of emotional intelligence and grit in life satisfaction. Heliyon, 7(4).
2. Atak, H. (2020). Yaşamda yeni bir evre: Beliren yetişkinlik. Ankara: Pegem Akademi.
3. Bakan, İ. ve Güler, B. (2017). Duygusal zekânın, yaşam doyumu ve akademik başarıya etkileri ve demografik özellikler bağlamında algı farklılıkları. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(33), 1-11.
4. Balcı, B. (2018). Lise öğrencilerinde algılanan anne-baba tutumunun beden algısı üzerindeki etkisinde biriciklik algısının aracılık rolü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Arel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
5. Bradley-Geist, J. & Olson-Buchanan J. (2014). Helicopter parents: An examination of the correlates of over-parenting of college students. Education Training, 56(4), 314-328. https://doi.org/10.1108/ET-10-2012-0096
6. Bernardo, A. B. (2015). Hope in early adolescence: Measuring internal and external locus of- hope. Child Indicators Research, 8(3), 699-715. https://doi.org/10.1007/s12187-014-9254-6
7. Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. İstanbul: Pegem Akademi Yayıncılık.
8. Cooper, R. K. & Sawaf, A. (2003). Liderlikte duygusal zekâ, yönetim ve organizasyonlarda duygusal zekâ (B. Sancar ve Z. B. Ayman, Çev.). İstanbul: Sistem Yayıncılık.

9. Dancey, C. P. & Reidy, J. (2017). Statistics without maths for psychology. UK: Pearson.
10. Derman, O. (2008). Ergenlerde psikososyal gelişim. Adolesan Sağlığı II (ss.19-21). İstanbul: Yayın İndeksi.
11. Duygulu, S. (2018). Yeni nesil ebeveynlik ve helikopter aileler. İstanbul: Destek Yayınları.
12. Epstein, R. (1999). The key to our emotions. Psychology Today, 32, 4.
13. Eröz, S. S. (2013). Örgütlerde duygusal zekâ. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(29), 213-242.
14. Eunjoo J. vd., (2019). Relationships among helicopter parenting, self-efficacy, and academic outcome in american and South Korean college students. Journal of Family Issues, 40(18) 2849-2870.
15. Ganaprakasam, C., Davaidass, K.S. & Muniandy, S.C. (2018). Helicopter parenting and psychological consequences among adolescent. International Journal of Scientific and Research Publications, 8(6), 378- 382.
16. Goleman, D. (2020). Duygusal zekâ neden IQ’dan daha önemlidir? (Yüksel, B. S., Çev.). İstanbul: Varlık Yayınları.
17. Gültekin, F. (2024). Çocukluktaki ebeveyn tutumlarının duygusal zekâ gelişimine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.
18. Kabakcı, O. F., Ergene, T. ve Dogan, N. (2019). Character strengths in Turkey: Initial adaptation study of values in action inventory of strengths for youth (VIA-Youth) and life satisfaction in young people. International Journal of Educational Methodology, 5(3), 489-501. https://doi.org/10.12973/ijem.5.3.489
19. Kayıhan, Ş. N., ve Arslan, S. (2016). Emotional intelligence scale: A study of scale adaptation. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimler Dergisi, (7), 137- 145. DOI: https://doi.org/10.16947/fsmia.238934
20. Kierner, A. (2018). Expatriated dual-career partners: hope and disillusionment. Journal of Global Mobility, 6(3–4), 244–257. https://doi.org/10.1108/JGM-02-2018-0011
21. Mayer, J. D. & Salovey, P. (1997). What is emotional intelligence? In P. Salovey & D. J. Sluyter (Ed.), Emotional Development and Emotional Intelligence: Educational implications (3-34). New York: Harper Collins.
22. Özbek, T. (2022). Bireylerin algılanan helikopter ebeveyn tutumları ile psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.
23. Özel, E., ve Zelyurt, H. (2016). Anne baba eğitiminin aile çocuk ilişkilerine etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 16(36), 9–30. https://doi.org/10.21560/spcd.60151
24. Park, N. & Peterson, C. (2006). Moral competence and character strengths among adolescents: The development and validation of the values in action inventory of strengths for youth. Journal of Adolescence, 29(6), 891- 909. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2006.04.011
25. Sa, B., Ojeh, N., Majumder, M. A. A., Nunes, P., Williams, S., Rao, S. R. & Youssef, F. F. (2019). The relationship between self-esteem, emotional intelligence, and empathy among students from six health professional programs. Teaching and Learning in Medicine, 31(5), 536-543.
26. Santrock, J. W. (2014). Ergenlik. (Siyez, D. M, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
27. Santrock, J. W. (2015). Yaşam boyu gelişim. (Yüksel, G., Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
28. Schilling, D. (2009). Duygusal zekâ becerileri eğitimi uygulamaya yönelik pratik bir model ve 50 aktivite. İstanbul: Maya Akademi.
29. Smith, P. K. (2017). Ergenlik (Ç. Öztek, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
30. Snyder, C. R. (1994). The psychology of hope: You can get there from here. The Free Press. https://doi.org/10.32597/jams/vol2/iss1/9/
31. Snyder, C. R. (2000). Hypothesis: There is hope. C. R. Snyder (Ed.), Handbook of hope: Theory, measures, and applications (s. 3-21). San Diego, CA: Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012654050-5/50003-8
32. Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249-275.
33. Snyder, C. R. (2005). Measuring hope in children. in K. A. Moore & L. H. Lippman (Ed.), What do children need to flourish? Conceptualizing and measuring indicators of positive development (s. 61-73). New York, NY: Springer.
34. Şahin Kızılkaya, A. N. (2024). Ergenlerin algıladıkları helikopter ebeveyn tutumları ile psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Kırşehir Ali Evran Üniversitesi, Kırşehir.
35. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
36. Tarhan, S. (2023). Sınıfta adalet algısı ile sürekli umut düzeyi arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 99- 23.
37. Taşkırmaz, M. (2020). Duygusal zekâ, yaşam doyumu ve yılmazlık arasındaki ilişki (Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.
38. Türk, Ö. (2008). İlköğretim sınıf öğretmenlerinin öz yeterlikleri ve mesleki doyumlarının incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
39. Türkel, Z. ve Dilmaç, B. (2019). Ergenlerde sosyal medya kullanımı, yalnızlık ve yaşam doyumu arasındaki yordayıcı ilişkiler. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 57-70.
40. Yavuzer, H. (2017). Çocuk psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi
41. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
42. Yılmaz, H. (2019). İyi ebeveyn, çocuğu için her zaman her şeyi yapan ebeveyn değildir: Algılanan Helikopter Ebeveyn Tutum Ölçeği (AHETÖ) geliştirme çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 3(1), 3-30. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967201931114