SİLLE ÇAYI HAVZASI

Öz

Sille Çayı, "Büyük Konya Kapalı Havzası" içinde yer alır. Periyodik akışlıdır; sularını da havza tabanına boşaltır. Bu çay, Konya'nın kuzeybatısında, yukarı mecralarının başlangıç noktalarından itibaren suyunu boşalttığı yere kadar yaklaşık 200 km2 lik bir alana sahiptir. Böylece, küçük alanlı, da olsa başlı başına hidrografik bir havzayı oluşturmaktadır.

Bu havzanın hidrolojik yönden gösterdiği özellikler; bir yandan havza ve yakın çevresinde araziyi oluşturan formasyonların yapısal ve litolojik karakterlerine, diğer yandan da jeomorfolojik hususiyetleri ile klimatik şartlara bağlı bulunmaktadır.

Sille Çayı Havzası ve yakın çevresinde araziyi oluşturan en eski ve temele ait formasyonlar Paleozoik'e aittir. Bunlar, alt Paleozoik yaşlı çeşitli şist, fillat, kuartzit, kumtaşı ve mermerleşmiş kalkerlerden oluşan temel karmaşığı ile bir kaide konglomerasıyla başlayan dolomit, dolomitik kalker ve gri renkli kristalize kalkerlerden oluşan Permien yaşlı örtü tabakalarından ibarettir. Bütün bunlar, Hersinyen ve Alp orojenezinden geniş ölçüde etkilenmişlerdir. Çeşitli tektonik deformasyonlara maruz kalmışlardır.

İç Anadolu-Konya masifini oluşturan Paleozoik'e ait bu temel arazi Tersiyerin ikinci yarısına ait çeşitli flüvyal ve limnik sedimentlerle diskordant olarak örtülmüşlerdir. Bunlar arasında kaide konglomeraları, karbonatlı kumtaşları, kirli beyaz renkli kalkerler, killi kalkerler, marnlar ve kumlu killer yer almaktadır. Bu litolojik birimler arasında fosiller de vardır.

Yörede volkanitlerin ayrı ve önemli bir yeri vardır. Sille civarında çeşitli piroklastik maddelerle lavlardan oluşan volkanitler oldukça geniş alana yayılmışlardır. Burada yer alan Büyükgevelle (1709,6m.) ile Küçükgevelle (1643 m.) tepeleri de topografyaya hakim olan birer volkan konisidir.

Sille volkanitleri çeşitli piroklastik maddelerle lavlardan müteşekkildir. Piroklastik maddeler arasında tüf, tüfit, problastit ve aglomeralar vardır. Andezit, dasit ve riyodasitler lavları oluşturmaktadır. Erenler Dağı ve Alacadağ volkan grubu içinde yer alan Sille civarındaki volkanik arazi, çok safhalı bir volkanik faaliyetin temsilcisidir. Sille volkanitleri, Miosen göl tabakalarının altında, arasında ve üstünde yer almaktadır. Böylece, volkanizmanın yaşının üst Miosen ile alt Pliosen olduğu ortaya çıkmaktadır. Gerek bu volkan iti er, gerekse Neojen'in flüvyal ve limnik sedimentleri alttaki temel araziyi diskordant olarak örtmüşlerdir. Bu durum, zaman içinde örtülü karstın gelişeceğini de telkin etmektedir. Bu da karstik hidroloji bakımından büyük öneme haizdir. Sille Barajı tabanında zaman zaman düdenlerin oluştuğu, böylece baraj rezervuar alanındaki suların yeraltına, buradan da Konya Ovası tabanına boşaldığı bir vakıadır. Bu da bize volkanitlerin, flüviyal ve limnik sedimentlerin fosilize ettiği Paleozoik kalkerler içinde yerine göre büyük boşlukların olduğunu telkin etmektedir. 

Anahtar Kelimeler

• .

Sille Brook Basın

Öz

Sille brook is in "Big Konya Closed Basin". İt has a periodical flow. İt gives its water to the base of the basin. This brook is in the northwest of Konya, from the starting point in the upper-parts to the place where it runs out. İt has an area about 200 km2. Thus, despite of having a small area, it forms a hydrographic basin itself.  

The hydrological properties of the basin are based on both structural and lithological characters of the formations and from another point, geomorplological properties and climate.

The oldest formations that belong to the base which form the land in Sille Brook Basin and around it are Paleozoic.

These involve main mixture that are subpaleozoic aged several residium, Allat, quartsite, sandstone, marbled-limestone and by premien aged cover layers that involve dolomite, dolomitic iimestone, grey-crystalized limestone level.

All these have been affected from Alpine mountain formation. They have been subjected to several tectonic deformations.

This main land belongs to Paleozoic and forms Central Anatolia-Konya massive. İt was covered discordantly with several fluviâl and lymnic sediments that belong to the second period of Tersier. Level konglomeras, carbonated sandstones, dirty-white coloured limestones, clayed limestones, marns, and sandy clays are among them. Among these lythological units there are fossiles also.

Volcanites have a seperate and important place in the area. The volcanites formed by several piroclastic material and lavas were widely spread in the area. Büyükgevelle (1709,6 m.) and Küçükgevelle (1643 m.) hills located here are volcanic cones which can be seen widely in the area.

Sille volcanites have been made from several piroclastic material and lavas. Tuff, tufas, problastite and anglomeras are among piroclastic material. Andesite, dasite and riodasites form lavas. Volcanic land around Sille which is among mount Erenler and Alacadağ volcanic group is the representative of a multiprocess volcanic activity. Sille volcanites are placed under Miosen lake layers, between and on them. Thus the age of the volcanism could be said to be upper Miosen and Sub-pliosen. Either these volcanits or Neojen’s fluvial and lymnic sediments covered the base land which is downside discordantly.

This situation shows that covered karst is likely to be developed in time. This is so important from the point of karstic hydrology.

It is an event that in the bottom of Sille Dam dolines were formed by the time, so the water in the dam reserve area flow.s to underground and from here it flows to the bottom of the Konya plain. And th is indicates that in the paleozoic lime-stones, fossilized by volcanites, fluvial and lymnic sediments, there are big spaces.

 

Kaynakça

1. ...