Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi

Anıl Çamyamaç; Fehmi Kerem Bilgin

doi:10.33433/maruhad.1640907

Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi

Öz

Müteaddit uluslararası örgütler memurlarıyla aralarındaki istihdam ilişkisinden kaynaklanan hukukî ihtilâfların kesin sûrette halliyle görevli özel organlar tesis etmişlerdir. Pratikte münferiden muhtelif şekillerde adlandırılabilen bu merciler genel olarak uluslararası idâre mahkemeleri tabiriyle anılmaktadırlar. Uluslararası idâre mahkemelerinin ortaya çıkışı Milletler Cemiyetine dayanmakla beraber, bu yargı mercileri İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası örgütlerin sayısının artmasına koşut olarak niceliksel ve yapısal düzlemlerde büyük bir gelişim göstermiştir. Bu bağlamda uluslararası idâre mahkemelerinin bağımsızlığını ve profesyonelliğini güçlendiren, işleyişlerini daha süratli ve şeffaf kılmayı hedefleyen düzenlemeler benimsenmiştir. Uluslararası idâre mahkemeleri uluslararası örgütler ile memurları arasındaki ihtilâfların hukuk çerçevesinde hallini sağlayan bağımsız ve tarafsız yargı mercileri olarak uluslararası memurların özlük haklarının korunmasına hizmet eden organlardır. Bu itibarla uluslararası örgütlerin verimli ve etkili işleyişi bakımından önemli bir rol oynamaktadırlar.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akehurst MB, The Law Governing Employment in International Organizations (Cambridge University Press 1967).
Akın İ, ‘Milletlerarası İş Teşkilâtı İdare Mahkemesi’ iç Belik MR (ed), Milletlerarası Mahkemeler (Fakülteler Matbaası 1956) 153-163.
Alexandrowicz CH, World Economic Agencies: Law and Practice (Stevens & Sons 1962).
Aljaghoub M and Shabeeb L, ‘Administrative Tribunal: League of Arab States’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (February 2023) accessed 29 October 2024.
Amerasinghe CF, ‘The World Bank Administrative Tribunal’ (1982) 31 (4) International and Comparative Law Quarterly 748-764.
Ankum-Brinkman J, ‘Administrative Tribunal: European Stability Mechanism’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (January 2023) accessed 29 October 2024.
Axenidou A, ‘Remarks by Antigoni Axenidou’ (2012) 106 Proceedings of the Annual Meeting of the American Society of International Law 358-360.
Bastid S, ‘Les tribunaux administratifs internationaux et leur jurisprudence’ (1957) 92 (II) Recueil des cours 343-517.

Bastid S, ‘United Nations Administrative Tribunal’, Encyclopedia of Public International Law (2000) vol IV, 1043- 1049.
Bedjaoui M, Fonction publique internationale et influences nationales (Stevens & Sons 1958).
Berenson WM, ‘Administrative Tribunal: Organization of American States (OAS)’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (January 2022) accessed 29 October 2024.
Blokker NM, ‘International Organizations: the Untouchables?’ (2013) 10 (2) International Organizations Law Review 259-275.
Bonito F, ‘A New Fish in the Sea? The Collocation of the New NATO Mission Appeals Tribunal among International Administrative Tribunals’ (2024) 23 (3) Law and Practice of International Courts and Tribunals 482-510.
Butler G, ‘Sun from Behind the Clouds: the Appeals Board of the European Centre for Medium-Range Weather Forecasts’ (2024) 15 (3) Journal of International Dispute Settlement 365-376.
Chiesa F, ‘Les juridictions administratives internationales’ (1954) 20 (1) Revue internationale des sciences administratives 67-88.
Collins R, ‘The League of Nations and the Emergence of International Administration: Finding the Origins of Institutional Law’ (2019) 71 (2) Revista Española de Derecho Internacional 285-293.
Çamyamaç A, ‘Bir Uluslararası Hukuk Müessesesi Olarak Uluslararası Örgütler Arasında Ardıllık’ (2022) 24 (1) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1-37.
Çamyamaç A, ‘Gıda Alanında Roma’da Konumlanan Uluslararası Temel Örgütlenmelere İlişkin Kısa Bir Değerlendirme’ (2022) 3 (6) İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 269-302.
Çınarlı S ve Çamyamaç A, ‘Mukayeseli Hukuk ve Uluslararası Hukuk Perspektifinden İdarî Yargıda Sürelerin Kısaltılması Açısından Kanun Yollarında (Temyiz-İstinaf) Filtreleme ve Bazı Modeller’ (2023) 31 (2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 759-786.
De Cooker C, ‘Proliferation of International Administrative Tribunals’ (2022) 12 (2) Asian Journal of International Law 232-247.
De Vuyst BM, ‘The World Bank Administrative Tribunal’ (1981) 16 (1) Revue belge de droit international 81-89. Elias O, ‘Remarks by Olufemi Elias’ (2012) 106 Proceedings of the Annual Meeting of the American Society of International Law 355-358.
Fuchs C, ‘European Schools’, Max Planck Encyclopedia of Public International Law (July 2013) accessed 29 October 2024.
García-Corrochano Moyano LA, ‘Administrative Tribunal: Inter-American Development Bank’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (October 2019) accessed 29 October 2024.
Girod-Laine M, ‘Administrative Tribunal: League of Nations’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (September 2022) accessed 6 June 2024.
Goldman C, ‘Administrative Tribunal: International Monetary Fund (IMF)’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (May 2020) accessed 10 December 2024.
Grunebaum-Ballin P, ‘De l’utilité d’une juridiction spéciale pour le règlement des litiges intéressant les services de la Société des Nations’ (1921) (1-2) Revue de droit international et de législation comparée 67-82.
Guillaume G, ‘Les Commissions de recours des “organisations coordonnées”’ (1969) 22 Études et documents du Conseil d’État 73-82.
Hakenberg W, ‘The European Union Civil Service Tribunal: A Three-tier Structure’ in Elias O (ed), The Development and Effectiveness of International Administrative Law. On the Occasion of the Thirtieth Anniversary of the World Bank Administrative Tribunal (Martinus Nijhoff Publishers 2012) 251-263.
Huet P, ‘La Commission de recours de l’Organisation européenne de coopération économique / The Appeals Board of the Organisation for European Economic Co-operation’ (1953) 80 (2) Journal du droit international 256-285.
Koh BC, The United Nations Administrative Tribunal (Louisiana State University Press 1966).
Kuran SA, ‘Birleşmiş Milletler İdare Mahkemesi’ iç Belik MR (ed), Milletlerarası Mahkemeler (Fakülteler Matbaası 1956) 115-149.
Lacourt A, ‘The Commonwealth Secretariat Arbitral Tribunal: The Evolution and Explanation of Changes to the Tribunal’s Statute’ in Quayle P (ed), The Role of International Administrative Law at International Organizations (Brill/Nijhoff 2021) 191-212.
Langrod G, ‘Le Tribunal administratif des Nations Unies’ (1951) 67 (1) Revue du droit public et de la science politique 71-97.
Liu Y, ‘The Rule of Law in the International Monetary Fund: Past, Present and Future’ in Quayle P and Gao X (eds), Good Governance and Modern International Financial Institutions (Brill/Nijhoff 2019) 61-78.
McKinnon Wood H, ‘The Dissolution of the League of Nations’ (1946) 23 British Yearbook of International Law 317-323.
Menkes J and Kociołek-Peksa A, ‘Immunity of International Organisations against State Immunity: Selected Legal Problems’ (2017) 58 (2) Hungarian Journal of Legal Studies 194-205.
Meron T, ‘World Bank Administrative Tribunal’, Encyclopedia of Public International Law (2000) vol IV, 1485- 1488.
Muñoz Mosquera AB and Montes Toscano B, ‘Administrative Tribunal: North Atlantic Treaty Organization (NATO)’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (February 2020) accessed 25 December 2024.
O’Connell DP, International Law, vol I (2nd edn, Stevens & Sons 1970).
Olsen C and Agenie S, ‘Administrative Tribunal: Council of Europe’, Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (February 2022) accessed 25 December 2024.
Padilla DJ, ‘Administrative Tribunal of the Organization of American States’ (1982) 14 (2) Lawyer of the Americas 259-296.
Pazarcı H, Uluslararası Hukuk Dersleri, 4. Kitap (3. Bası, Turhan Kitabevi 2016).
Petrović D, ‘Longest-Existing International Administrative Tribunal: History, Main Characteristics and Current Challenges’ in Petrović D (ed), Une contribution de 90 ans du Tribunal administratif de l’Organisation internationale du Travail à la création d’un droit de la fonction publique internationale / 90 Years of Contribution of the Administrative Tribunal of the International Labour Organization to the Creation of International Civil Service Law (ILO Administrative Tribunal 2017) 19-29.
Seiler N, ‘Evolution of the Grievance System of the European Bank for Reconstruction and Development: Lessons Learnt and Way Forward’ in Quayle P (ed), The Role of International Administrative Law at International Organizations (Brill/Nijhoff 2021) 172-187.
Strohl P, ‘La réforme de la Commission de recours de l’Organisation européenne de coopération économique’ (1958) 8 Annales de la Faculté de droit d’Istanbul 535-545.
Struyvenberg M, ‘The New United Nations System of Administration of Justice’ in Elias O (ed), The Development and Effectiveness of International Administrative Law. On the Occasion of the Thirtieth Anniversary of the World Bank Administrative Tribunal (Martinus Nijhoff Publishers 2012) 243-250.
Thierry H, ‘Note sur l’abrogation de l’article 11 du statut du TANU’ (1995) 41 Annuaire français de droit international 442-446.
Ullrich G, The Law of the International Civil Service. Institutional Law and Practice in International Organisations (Duncker & Humblot 2018).
Vandersanden G, ‘Administrative Tribunals, Boards and Commissions in International Organizations’, Encyclopedia of Public International Law (1992) vol I, 27-31.
Villalpando S, ‘International Administrative Tribunals’ in Cogan JK, Hurd I and Johnstone I (eds), The Oxford Handbook of International Organizations (Oxford University Press 2016) 1085-1103.
Von Lersner Y, ‘Addendum 1999’, Encyclopedia of Public International Law (2000) vol IV, 1049-1051.
Vorkink AN and Hakuta MLC, Lawsuits Against International Organizations: Cases in National Courts Involving Staff and Employment (World Bank Legal Department, International Bank for Reconstruction and Development 1985).
Wiebringhaus H, ‘Une nouvelle juridiction administrative en Europe : la Commission de recours du Conseil de l’Europe’ (1965) 11 Annuaire français de droit international 379-389.
Wolf F, ‘Le Tribunal administratif de l’Organisation internationale du Travail (Origine et Évolution)’ (1969) 22 Études et documents du Conseil d’État 33-72.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası ve Karşılaştırmalı Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Anıl Çamyamaç
0000-0002-8476-9110
Türkiye

Fehmi Kerem Bilgin ^*
0000-0001-8418-7199
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

16 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2025

Kabul Tarihi

10 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 31 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.33433/maruhad.1640907

IZ

https://izlik.org/JA44TW39AA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çamyamaç, A., & Bilgin, F. K. (2025). Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 31(1), 1-35. https://doi.org/10.33433/maruhad.1640907

AMA

1.Çamyamaç A, Bilgin FK. Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2025;31(1):1-35. doi:10.33433/maruhad.1640907

Chicago

Çamyamaç, Anıl, ve Fehmi Kerem Bilgin. 2025. “Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31 (1): 1-35. https://doi.org/10.33433/maruhad.1640907.

EndNote

Çamyamaç A, Bilgin FK (01 Temmuz 2025) Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31 1 1–35.

IEEE

[1]A. Çamyamaç ve F. K. Bilgin, “Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 1, ss. 1–35, Tem. 2025, doi: 10.33433/maruhad.1640907.

ISNAD

Çamyamaç, Anıl - Bilgin, Fehmi Kerem. “Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2025): 1-35. https://doi.org/10.33433/maruhad.1640907.

JAMA

1.Çamyamaç A, Bilgin FK. Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2025;31:1–35.

MLA

Çamyamaç, Anıl, ve Fehmi Kerem Bilgin. “Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2025, ss. 1-35, doi:10.33433/maruhad.1640907.

Vancouver

1.Anıl Çamyamaç, Fehmi Kerem Bilgin. Uluslararası İdâre Mahkemelerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 01 Temmuz 2025;31(1):1-35. doi:10.33433/maruhad.1640907