Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler

Nagihan Tandoğan Özbaykal; Murat Yavaş

doi:10.33433/maruhad.1696431

Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler

Öz

Türk hukukunda fer’i müdahale etkisine ilişkin düzenleme, tıpkı ihbara ilişkin düzenlemede (HMK m.61/1’de) olduğu gibi asıl taraf ile üçüncü kişi arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine dair bir belirleme içermektedir. Buna göre fer’i müdahilin, tarafla rücu ilişkisinde, asıl davadaki kararın müdahale etkisine sahip olacağı ifade edilmiştir (HMK m.69/2 c.1). İşte bu makalede, Kanun’daki bu nitelendirmenin sınırlı bir sayım olup olmadığı incelenecektir. Bu çerçevede müdahale etkisinin sonuç doğuracağı, dikkate alınacağı müteakip davaya konu hukuki ilişki ve taleplerin maddi hukuk bakımından niteliği genel çerçevede belirlenecek, ardından Kanun’daki rücu ilişkisi kavramı içinde yer almayan ve özellik arz eden bazı hukuki ilişkiler müdahale etkisi doğurmaya elverişli olup olmadıkları bakımından incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adler F, ‘Die Bindungswirkung bei Streitverkündung und (einfacher) Nebenintervention – Ein Überblick zur Frage der Präjudizialität von Prozessergebnissen für Folgeprozesse bei Beteiligung Dritter’ (Master thesis, Paris-Lodron-Universität Salzburg 2019).
Adolphsen J, Zivilprozessrecht (8rd edn, Nomos 2023).
Alangoya Y, Medeni Usul Hukukunda Dâva Ortaklığı (Tarafların Taaddüdü) (1965 Tıpkı Basım, Namaş AŞ 1999).
Alangoya Y, Yıldırım K ve Deren-Yıldırım N, Medenî Usul Hukuku Esasları, (8. Baskı, Beta 2011).
Anders M and Gehle B, Zivilprozessordnung mit GVG und anderen Nebengesetzen (83rd edn, C.H.Beck 2025). [Anders/Gehle/Bölüm Yazarı]
Arens P and Lüke W, Zivilprozessrecht I – Erkenntnisverfahren und Europäisches Zivilverfahrensrecht (11rd edn, C.H.Beck 2020).
Arslan R, Yılmaz E, Taşpınar Ayvaz S ve Hanağası E, Medenî Usul Hukuku (10. Baskı, Yetkin 2024).
Atalı M, Medeni Usûl Hukukunda Davanın İhbarı (Yetkin 2007).

Başözen A, Medenî Usûl Hukuku (Adalet 2020).
Baumgärtel G, ‘Anmerkung zu BGH Urteil vom 09.11.1982 – VI ZR 293/79’ (1983) JuristenZeitung 350-353.
Berkin NM, Medenî Usul Hukuku Esasları (Hamle 1969).
Bilge N, ‘Kefilin Alacaklıya Halef Olmasından Doğan Bazı Meseleler’ (1954) 11(1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 281-295.
Bischof HH, ‘Praxisprobleme der Streitverkündung’ (1999) Monatsschrift für Deutsches Recht 787-791.
Bischof HH, ‘Die Sreitverkündung’ (1984) (7-10) Das juristische Büro 969-984, 1141-1150, 1309-1316, 1461- 1470. [Bischof, Streitverkündung]
Blomeyer A, Zivilprozessrecht (2rd edn, Duncker & Humblot 1985).
Börü L, Dava Konusunun Devri (Yetkin 2012).
Brunner A, Gasser D and Schwander I, ZPO Schweizerische Zivilprozessordnung Kommentar Band 1 (2rd edn, Dike 2016). [Brunner/Gasser/Schwander/Bölüm Yazarı]
Bruns R, ‘Die Erweiterung der Streitverkündung in den Gesetzgebungsarbeiten zur Novelle der deutschen Zivilprozeßordnung’ (1969) Festschrift für Hans Schima zum 75. Geburtstag 111-124.
Buchegger W and Roth M, Zivilprozessrecht (3rd edn, Springer 2011).
Budak AC ve Karaaslan V, Medeni Usul Hukuku (8. Baskı, Filiz 2024).
Deren-Yıldırım N, Türk, İsviçre ve Alman Medeni Usul Hukukunda Kesin Hükmün Sübjektif Sınırları (Alfa 1996).
Deubner KG, ‘Aktuelles Zivilprozessrecht’ (1991) (12) Juristische Schulung 1035-1039.
Direnisa E, Die materielle Rechtskraft im deutschen und türkischen Zivilverfahrensrecht (Peter Lang 2012).
Dişel B, Dava Takip Yetkisi (On İki Levha 2020).
Eibner JA, ‘Möglichkeiten und Grenzen der Streitverkündung’ (DPhil thesis, Friedrich-Alexander-Universität Erlangen Nürnberg 1986).
Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (25. Baskı, Yetkin 2020).
Eren F, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (Yetkin 2014). [Eren, Özel]
Fenn H, ‘Anmerkung zu BGH Urteile vom 26.03.1987 – VII ZR 122/86 und vom 26.03.1987 – IX ZR 69/86’ (1987) (21) JuristenZeitung 1033-1037.
Fucik R, Klauser A and Kloiber B, Österreichisches und Europäisches Zivilprozessrecht (11rd edn, Manzsche 2011).
Gorski HG, ‘Anmerkung zu OLG Köln Urteil vom 20.03.1975 – 14 U 219/74’ (1976) Neue Juristische Wochenschrift 811-812.
Gottwald P, ‘Interventionswirkung und Rechtskraftwirkung im Vergleich’ (2019) (1) Festschrift für Karsten Schmidt zum 80. Geburtstag 357-366.
Görgün LŞ, Börü L ve Kodakoğlu M, Medenî Usûl Hukuku (13. Baskı, Yetkin 2024).
Grunsky W and Jacoby F, Zivilprozessrecht (16rd edn, Vahlen 2018).
Gümüş MA, Borçlar Hukukunun Genel Hükümleri (Yetkin 2021).
Gümüş MA, Borçlar Hukuku Özel Hükümler C.2 (Vedat 2012). [Gümüş, Özel C.II]
Holzhammer R, Österreichisches Zivilprozeßrecht (2rd edn, Springer 1976).
Häsemeyer L, ‘Die Interventionswirkung im Zivilprozeß – prozessuale Sicherung materiellrechtlicher Alternativverhältnisse’ (1971) 84(2) Zeitschrift für Zivilprozess 179-202.
Häsemeyer L, ‘Anmerkung zu BGH Urteil vom 26.03.1987 – VII ZR 122/86’ (1988) (2) Juristische Rundschau 67-71. [Häsemeyer, Anmerkung II]
İnal HT, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’na Göre Borca Aykırılık Dönme ve Fesih (4. Baskı, Seçkin 2014).
İyilikli AC, Hukuk Yargılamasında Kesin Hüküm (Yetkin 2016).
Jauernig O and Hess B, Zivilprozessrecht (30rd edn, C.H.Beck 2011).
Kale S, Medeni Yargılamada Taraf Ehliyeti (On İki Levha 2010).
Kapancı KB, Birlikte Borçlulukta Borçlular Arası İlişkiler (Vedat 2014).
Kern C and Diehm D, Berliner Kommentare: Zivilprozessordnung Kommentar (Erich Schmidt 2017). [Kern/ Diehm/Bölüm Yazarı]
Kılıçoğlu AM, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (19. Bası, Turhan Kitabevi 2015).
Kılıçoğlu AM, Türk Borçlar Hukukunda Kanunî Halefiyet (Sevinç 1979). [Kılıçoğlu, Halefiyet]
Kittner T, ‘Streithilfe und Streitverkündung’ Juristische Schulung (1985) (9) 703-707; (1986) (2) 131-134; (1986) (8) 624-628.
Koç N, İsviçre-Türk Hukukunda Alacaklının Temerrüdü, Şartları ve Sonuçları (Ankara Üniversitesi Basımevi 1992).
Kodek GE and Mayr PG, Zivilprozessrecht (6rd edn, Facultas 2024).
Korkmaz E, ‘Bir Kanunî Rücu Aracı Olarak Halefiyetin Türk Borçlar Hukuku ve İsviçre Borçlar Hukukunda Geçerli Olan Rücu Sistemlerindeki Yeri’ (2021) 11(1) Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 441-515.
Köroğlu A, Medenî Usûl Hukuku Bakımından Ortaklığın Giderilmesi Davası (Çift Taraflı Dava Teorisi Işığında Bir İnceleme) (On İki Levha 2020).
Kuru B, Medeni Usul Hukuku El Kitabı C.1-2 (Yetkin 2020).
Kuru B, Hukuk Muhakemeleri Usulü C.I-VI (6. Baskı, Demir 2001). [Kuru, C.Cilt Sayısı]
Lammenett H, ‘Nebenintervention, Streitverkündung und Beiladung – Prozessuale Institute der Drittbeteiligung und die Möglichkeiten ihrer Angleichung im Zivilprozeß und den Verwaltungsstreitverfahren’ (DPhil thesis, Universität zu Köln 1976).
Laumen HW, ‘Streitverkündung, Interventionswirkung und Beweislastverteilung bei alternativer Vertragspartnerschaft’ (1990) Festschrift für Gottfried Baumgärtel zum 70. Geburtstag 281-290.
Lötscher C, Die Prozessstandschaft im schweizerischen Zivilprozess – Grundsätze, Auswirkungen und Anwendungsfälle unter Berücksichtigung ausländischer Rechtsordnungen (Helbing Lichtenhahn 2016).
Lüke W, Die Beteiligung Dritter im Zivilprozeß – Eine rechtsvergleichende Untersuchung zu Grundfragen der subjektiven Verfahrenskonzentration ((Mohr Siebeck 1993).
Martens KP, ‘Grenzprobleme der Interventionswirkung’ (1972) 85(1) Zeitschrift für Zivilprozess 77-95.
Martens J, ‘Rechtskraft und materielles Recht’ (1966) 79(5-6) Zeitschrift für Zivilprozess 404-450. (J. Martens)
Michel H and Bruns P, Der Schriftsatz des Anwalts im Zivilprozess (7rd edn, C.H.Beck 2021).
Musielak HJ and Voit W, Zivilprozessordnung mit Gerichtsverfassungsgesetz Kommentar (21rd edn, Franz Vahlen 2024). [Musielak/Voit/Bölüm Yazarı]
Rauscher T and Krüger W, Münchener Kommentar zur ZPO Band 1 (7rd edn, C.H.Beck 2025). [MüKoZPO/ Bölüm Yazarı]
Nomer HN, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (20. Bası, Beta 2024).
Nomer HN, ‘Halefiyet İle Rücû Hakkı Arasındaki İlişki, Özellikle Sosyal Sigortalar İle Özel Sigortaların Rücû Hakları Bakımından Halefiyetin Rolü’ (1997) 55(3) İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası 243-260. [Nomer, Halefiyet]
Oğuzman K ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler C.I (18. Bası, Vedat 2020). [Oğuzman/Öz, C.I]
Oğuzman K ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler C.II (13. Bası, Vedat 2017). [Oğuzman/Öz, C.II]
Özen B, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Kefalet Sözleşmesi (4. Bası, Vedat 2017).
Özen B, ‘Borçlar Kanunu Tasarısı m. 586 Hükmünün Müteselsil Kefalete İlişkin Getirdiği Düzenleme’ (2006)
10(3-4) Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 477-494. [Özen, Müteselsil Kefalet]
Pekcanıtez H ve Meriç N, Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale (2. Baskı, On İki Levha 2020).
Pekcanıtez H, Atalay O ve Özekes M, Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı (12. Bası, On İki Levha 2024).
Peters W, Die Bindungswirkung von Haftpflichtfeststellungen im Deckungsverhältnis – Insbesondere die Bindung des Haftpflichtversicherers an die Verurteilung des Versicherungsnehmers im Haftpflichtprozeß (Karlsruhe 1985).
Prütting H and Gehrlein M, Zivilprozessordnung Kommentar (16rd edn, Luchterhand 2024). [Prütting/Gehrlein/ Bölüm Yazarı]
Rechberger WH, ‘Rechtssicherheit, Entscheidungsharmonie und Bindung an Vorfrageentscheidungen’ (1996) Festschrift für Hideo Nakamura zum 70. Geburtstag 477-489.
Rechberger WH and Oberhammer P, ‘Das Recht auf Mitwirkung im österreichischen Zivilverfahren im Lichte von Art. 6 EMRK’ (1996) 106(3) Zeitschrift für Zivilprozess 347-370.
Rechberger WH and Simotta DA, Grundriss des österreichischen Zivilprozessrechts – Erkenntnisverfahren (7rd edn, Manzsche 2009).
Reischauer R, ‘Streitverkündung und Bindungswirkung’ (1979) (3) Österreichische Jurist:innenzeitung 57-65.
Rosenberg L, Schwab KH and Gottwald P, Zivilprozessrecht (18rd edn, C.H.Beck 2018).
Roth M, Holzhammer R and Holly A, Zivilprozessrecht (Manzsche 2012).
Saçar ÖF, Medeni Usul Hukukunda İhtiyari Dava Arkadaşlığı (Yetkin 2022).
Saenger I, Zivilprozessordnung (10rd edn, C.H.Beck 2023). [HK/Bölüm Yazarı]
Schellhammer K, Zivilprozess (16rd edn, C.F.Müller 2020).
Schilken E and Brinkmann M, Zivilprozessrecht (8rd edn, Vahlen 2022).
Schilling R, ‘Die beschränkte Streitverkündung, ein Mittel zur effizienteren und kostengünstigeren Führung von Bauprozessen?’ (2001) (2) Zeitschrift für das gesamte öffentliche und private Baurecht 147-150.
Schneider E, ‘Über die Interventionswirkungen im Folgeprozeß’ (1961) (1) Monatsschrift für Deutsches Recht 3-8.
Schober A, ‘Die Drittbeteiligung im Zivilprozeß’ (DPhil thesis, Universitat Bayreuth 1990).
Schönke A and Kuchinke K, Zivilprozessrecht (9rd edn, C.F.Müller Karlsruhe 1969).
Schreiber K, ‘Der Ausschluß verzögerten Vorbringens im Zivilprozeß als Folge von Streitverkündung, Rechtskraft oder arglistigem Verhalten’ (1980) (2) Juristische Ausbildung 75-86.
Schubert W, ‘Anmerkung zu BGH Urteil vom 22.12.1977 – VII ZR 94/76’ (1978) (8) Juristische Rundschau 330- 332.
Schwanecke HJ, ‘Nebenintervention und Rechtskraftwirkung’ (DPhil thesis, Ruprecht Karl Universität Heidelberg 1975).
Schäfer PW, ‘Nebenintervention und Streitverkündung’ (DPhil thesis, Universität zu Köln 1989).
Seçer Ö, Alım Satım Komisyonculuğu Sözleşmesi (Vedat 2013).
Spellenberg U, ‘Drittbeteiligung im Zivilprozeß in rechtsvergleichender Sicht’ (1993) 106(3) Zeitschrift für Zivilprozess 283-340.
Stein F, Kommentar zur Zivilprozessordnung Band 1 (24rd edn, Mohr Siebeck 2024). [Stein/Bölüm Yazarı]
Sutter-Somm T, Hasenböhler F and Leuenberger C, Kommentar zur Zivilprozessordnung (ZPO) (3rd edn, Schulthess 2016). [Sutter-Somm/Hasenböhler/Leuenberger/Bölüm Yazarı]
Tandoğan H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C.2 (5. Tıpkı Basım, Vedat 2010).
Tanrıver S, Medeni Usûl Hukuku C.1 (6. Baskı, Yetkin 2024).
Tercier P, Pichonnaz P ve Develioğlu HM, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (On İki Levha 2016).
Thomas H and Putzo H, Zivilprozessordnung (45rd edn, C.H.Beck 2024). [Thomas/Putzo/ Bölüm Yazarı]
Trenker M, ‘Interventionswirkung bei Streitverkündung und Nebenintervention’ (2015) (18) Österreichische Jurist:innenzeitung 103-111.
Üstündağ S, Medeni Yargılama Hukuku (7. Baskı, Nesil 2000).
Vollkommer M, ‘Anmerkung zu OLG München Urteil vom 11.10.1985 – 14 U 209/85’ (1986) Neue Juristische Wochenschrift 263-264.
von Tuhr A and Escher A, Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrechts Band II (mit Supplement) (3rd edn, Schulthess 1984).
Vorwerk V and Wolf C, BeckOK ZPO (54rd edn, C.H.Beck 2024). [BeckOK ZPO/Bölüm Yazarı]
Werres R, ‘Die Wirkungen der Streitverkündung und ihre Grenzen’ (1984) Neue Juristische Wochenschrift 208- 210.
Wieczorek B and Schütze RA, Zivilprozessordnung und Nebengesetze Großkommentar Band 2 (5rd edn, De Gruyter 2022). [Wieczorek/Schütze/Bölüm Yazarı]
Wieser E, ‘Die Interventionswirkung nach § 68 ZPO’ (1966) 79(3-4) Zeitschrift für Zivilprozess 246-294.
Wittgruber A, Zur Übertragbarkeit der zivilprozessualen Nebenintervention in die Verfahren der freiwilligen Gerichtsbarkeit (Bonn 1996).
Yardımcı TE, Hukuk Davalarında Mecburi Dava Arkadaşlığı (Adalet 2021).
Yılmaz E, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi C.1-4 (4. Baskı, Yetkin 2021). [Yılmaz, C.Cilt Sayısı]
Zeiss W and Schreiber K, Zivilprozessrecht (12rd edn, Mohr Siebeck 2014).
Ziegert K, Die Interventionswirkung (Mohr Siebeck 2003).
Zimmermann W, Zivilprozessordnung (10rd edn, ZAP 2016).
Zöller R, Zivilprozessordnung (35rd edn, Otto Schmidt 2024). [Zöller/Bölüm Yazarı]

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nagihan Tandoğan Özbaykal ^*
0000-0002-8398-8266
Türkiye

Murat Yavaş
0000-0001-7612-9079
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

9 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

16 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

10 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

24 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 31 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.33433/maruhad.1696431

IZ

https://izlik.org/JA53HK86AZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tandoğan Özbaykal, N., & Yavaş, M. (2025). Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 31(1), 420-448. https://doi.org/10.33433/maruhad.1696431

AMA

1.Tandoğan Özbaykal N, Yavaş M. Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2025;31(1):420-448. doi:10.33433/maruhad.1696431

Chicago

Tandoğan Özbaykal, Nagihan, ve Murat Yavaş. 2025. “Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31 (1): 420-48. https://doi.org/10.33433/maruhad.1696431.

EndNote

Tandoğan Özbaykal N, Yavaş M (01 Temmuz 2025) Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31 1 420–448.

IEEE

[1]N. Tandoğan Özbaykal ve M. Yavaş, “Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 1, ss. 420–448, Tem. 2025, doi: 10.33433/maruhad.1696431.

ISNAD

Tandoğan Özbaykal, Nagihan - Yavaş, Murat. “Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31/1 (01 Temmuz 2025): 420-448. https://doi.org/10.33433/maruhad.1696431.

JAMA

1.Tandoğan Özbaykal N, Yavaş M. Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2025;31:420–448.

MLA

Tandoğan Özbaykal, Nagihan, ve Murat Yavaş. “Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, c. 31, sy 1, Temmuz 2025, ss. 420-48, doi:10.33433/maruhad.1696431.

Vancouver

1.Nagihan Tandoğan Özbaykal, Murat Yavaş. Medeni Usul Hukukunda Fer’i Müdahale Etkisinin Ortaya Çıkabileceği (Asıl Taraf ile Üçüncü Kişi Arasındaki) Hukuki İlişki ve Talepler. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 01 Temmuz 2025;31(1):420-48. doi:10.33433/maruhad.1696431