LIABILITY FOR THE TRANSACTIONS AND COMMITMENTS MADE AND ES-TABLISHMENT EXPENSES IN THE ESTABLISHMENT OF A JOINT STOCK COM-PANY (TCC Art. 355/2-3)

Öz

The purpose of the provisions of Article 355/2 and 3 of the TCC is, on the one hand, to protect third parties who are parties to the transaction due to transactions carried out on behalf of the company before the legal personality of the company against the risk of the company not gaining legal personality or not assuming the debt; on the other hand, to ensure that the founders complete the company registration quickly and prevent them from making unnecessary transactions on behalf of the company. The scope of the provision of TCC Article 355/2 includes daily and ordinary transactions that are necessary for the company to start operating and are in the nature of preparatory activities. Transactions with real estate and permanent investment assets can only be evaluated within the framework of TCC Article 339/2-e. The scope of TCC Article 355/3 does not include expenses arising from contracts related to the establishment, but expenses made directly for the establishment of the company and its acquisition of legal personality. Liability should not be limited to the founders; it should be considered to include the persons who participate in the establishment based on the expression “those who act on behalf of the company and undertake commitments”. The three-month period for approval begins from the date of registration of the company in the trade registry. The period should be understood as an upper period within which the company can give approval. The approval authority on behalf of the company is the board of directors. The understanding that a similar provision is not valid for the foundation company stage in German law and is applied to the liability of the founders for the pre-company should not be accepted in terms of Turkish law since a similar understanding is both foreign to Turkish law and there is no need for such an approach.

Anahtar Kelimeler

• Joint Stock Company
• Front Company
• Establishment
• Liability
• Commitment.

Anonim Şirketin Kuruluşunda Yapılan İşlem ve Girişilen Taahhütler ile Kuruluş Giderlerinden Sorumluluk (TTK m. 355/2-3)

Öz

TTK m. 355/2 ve 3 hükümleriyle, bir yandan şirketin tüzel kişiliğinden önce şirket adına gerçekleşen işlemler sebebiyle işlemin tarafı olan üçüncü kişileri şirketin tüzel kişilik kazanamaması ya da borcu üstlenmemesi riskine karşı korumak; diğer yandan, kurucuların şirket tescilini hızla tamamlamaları ve şirket adına gereksiz işlem yapmalarını engellemek amaçlanmıştır. TTK m. 355/2’nin kapsamına, şirketin faaliyete geçmesi için gerekli olan ve hazırlık faaliyetleri niteliğindeki günlük ve olağan işlemleri girer. Taşınmazlar ile devamlı yatırım malvarlığı niteliğindeki işlemler ise ancak TTK m. 339/2-e çerçevesinde değerlendirilebilir. TTK m. 355/3’ün kapsamına ise, kuruluş ile ilgili sözleşmelerin ortaya çıkardığı masraflar dâhil değildir; doğrudan şirketin kurulması ve tüzel kişilik kazanması için yapılan harcamalar bu kapsamda düşünülmelidir. Sorumluluğa haiz süjeler, sadece kurucular ile sınırlandırılmamalı; “şirket adına işlem yapanlar ve taahhütlere girişenler” ifadesinden yola çıkarak kuruluşa katılan kişileri de içine alacak şekilde düşünülmelidir. Onay için düzenlenen üç aylık süre şirketin ticaret siciline tescili tarihinden itibaren başlar. Süreyi şirketin onay verebileceği bir üst süre olarak anlamak gerekir. Şirket adına onay makamı yönetim kuruludur. Benzer bir hükmün (AlmPOK § 41) Alman Hukukunda kuruluş şirketi aşaması için geçerli olmaması ve ön şirket için kurucuların sorumluluğuna uygulanması anlayışı, Türk Hukuku bakımından kabul edilmemelidir. Zira bu anlayış hem hukukumuza yabancıdır hem de bir ihtiyaca doğrudan cevap vermemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Anonim Şirket
• Ön Şirket
• Kuruluş
• Sorumluluk
• Taahhüt

Kaynakça

1. Akdağ Güney N, Anonim Şirketlerde Kuruluş (Vedat 2014).
2. Ansay T, Anonim Şirketler Hukuku (6. Bası, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 1982).
3. Arslanlı H, Anonim Şirketler, C.1 (3. Bası, Fakülteler Matbaası 1960).
4. Atakan MC, ‘Ön Anonim Şirketin Tüzel Kişilik Kazanması’, iç Havva Karagöz, F. Beril Özcanlı ve Seda Palanduz (edr), Tüzel Kişilik Penceresinden Anonim Ortaklık Sempozyumu Mef Üniversitesi Hukuk Fakültesi 20-22 Temmuz 2020 (Oniki Levha Yayıncılık 2021) 485-498.
5. Ayhan R, Çağlar H ve Özdamar M, Şirketler Hukuku Genel Esaslar (Yetkin 2019).
6. Bahtiyar M, ‘Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nın Dili ile Bazı Hükümlerinin Değerlendirilmesi’, Makaleler II (Beta 2008) 177-235 (Bahtiyar, Değerlendirme).
7. Bahtiyar M, Anonim Ortaklık Anasözleşmesi (Beta 2001) (Bahtiyar, Anasözleşme).
8. Bahtiyar M, Ortaklıklar Hukuku (16. Bası, Beta 2022) (Bahtiyar, Ortaklıklar).

9. Barlas N, Adi Ortaklık Temeline Dayalı Sözleşme İlişkileri (3. Bası, Vedat 2012).
10. Bauen M and Bernet R, Schweizer Aktiengesellschaft Aktienrecht – Fusionsrecht – Börsenrecht – Steuerrecht (Schulthess Juristische Medien AG 2007).
11. Blatter M and Waldburger M, ‘Art. 645’ in Vito Roberto and Hans Rudolf Trüeb (eds) Personengesellschaften und Aktiengesellschaft Art. 530–771 OR, CHK – Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (4. Auflage, Schulthess Juristische Medien AG 2024).
12. Böckli P, Schweizer Aktienrecht (Fünfte, vollständig neu bearbeitete Auflage, Schulthess Juristische Medien AG 2022).
13. Çebi H, Şirketler Hukuku (Seçkin 2020).
14. Çevik ON, Anonim Şirketler (2. Bası, Seçkin 1979).
15. Domaniç H, Anonim Şirketler Hukuku ve Uygulaması: TTK Şerhi Cilt II (Dizgi-Bası/Yaylacık Matbaası 1988) (Domaniç, Anonim Şirketler).
16. Domaniç H, Anonim Şirketlerin Kuruluşundan Doğan Hukuki Mes’uliyet (Fakülteler Matbaası 1964) (Domaniç, Kuruluş).
17. Forstmoser P, Meier-Hayoz A and Nobel P, Schweizerisches Aktienrecht (Stämpfli Verlag AG 1996).
18. Goette W, Habersack M. and Kalss S, Münchener Kommentar zum Aktiengesetz, AktG § 41 (6. Auflage, C.H. Beck 2024).
19. Grigoleit HC, Aktiengesetz, AktG § 41 (2. Auflage, C.H. Beck 2020).
20. Hazıroğlu E. C, Türk Ticaret Kanunu Açısından Anonim Ortaklıklarda Kurucu Menfaatleri (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2018).
21. Hensler M, Beck-online Grosskommentar zum Aktienrecht, AktG § 41 (C. H. Beck 2024).
22. Henssler M and Strohn L, Gesellschaftrecht, AktG § 41 (6. Auflage, C.H. Beck 2024).
23. Hölters W and Weber M, Aktiengesetz, AktG § 41 (4. Auflage, C.H. Beck 2022).
24. Hüffer U and Koch J, Aktiengesetz AktG § 41 (19. Auflage, C.H. Beck 2025).
25. İmregün O, Anonim Ortaklıklar (4. Bası, Yasa 1989).
26. İnceoğlu M, Borçlar Hukukunda Doğrudan Temsil (On İki Levha 2019).
27. Kayıklık A, Anonim Şirketin Temsili (On iki Levha 2024).
28. Kendigelen A, ‘Sermaye Şirketlerinde Ehliyet, Temsil, Butlan ve Kuruluştan Doğan Sorumluluk’, Türk Hukukunun Avrupa Birliği Hukukuna Uyumu, Acquis Communautaire’nin Alınması, Açıklamalar, Değerlendirmeler, Öneriler (İstanbul Üniversitesi 2001) 507-526 (Kendigelen, Değerlendirmeler).
29. Kendigelen A, Türk Ticaret Kanunu, Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler (3. Bası, On İki Levha 2016) (Kendigelen, İlk Tespitler).
30. Kervankıran E, ‘Ön Şirket ve Hukukî Niteliği’ (2012) 18(2), Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 349 – 370.
31. Kırca İ, Şehirali Çelik FH ve Manavgat Ç, Anonim Şirketler Hukuku, C. I (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2013).
32. Kırca İ, ‘Tüzel Kişiliğin Kazanılmasından Önce Anonim Şirket Adına Yapılan İşlemler (TTK 301/II)’ (1998) XIX(4) BATİDER 85-114.
33. Korkut Ö, Cengil MF, Durdu M, Gürbüz Gökberk İN ve Doğanay MZ, Şematik Şirketler Hukuku (4. Bası, Seçkin 2024).
34. Korkut Ö, ‘TTK m. 355’ iç Kemal Şenocak (ed), Şirketler Hukuku Şerhi C. II (Seçkin 2023).
35. Kutlu Sungurbey A, Yetkisiz Temsil, Özellikle Culpa in Contrahendo ve Olumsuz Zarar (Yasa 1988). Mabillard R, ‘Art. 645’ in Lukas Handschin (eds), Die Aktiengesellschaft, Allgemeine Bestimmungen, Art. 620- 659b OR, (2., völlig neu bearbeitete Auflage, Schulthess Juristische Medien AG 2016). Moroğlu E, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, Değerlendirme ve Öneriler (8. Bası, On İki Levha 2016) (Moroğlu, Değerlendirme ve Öneriler).
36. Moroğlu E, ‘Türk Ticaret Kanunu Tasarısı Hakkında Genel Değerlendirme’, Makaleler (On İki Levha 2010) 599- 611 (Moroğlu, Genel Değerlendirme).
37. Moroğlu E, ‘Türk Ticaret Kanunu Tasarısına İlişkin Değerlendirmeler’, Makaleler (On İki Levha 2010) 579-593 (Moroğlu, Değerlendirme).
38. Paslı A, ‘Yeni Türk Ticaret Kanunu Anonim Ortaklık Hükümlerinin Tanıtılması (II) YTK Kitap 2 – Kısım 4 – Bölüm 1 ‘Kuruluşa İlişkin Sisteme Yönelik Temel Değişiklikler Ve Kuruluş İşlemleri’’ (2012) 28(2) BATİDER 141-199 (Paslı, Kuruluş İşlemleri).
39. Paslı A, ‘Yeni Türk Ticaret Kanunu Anonim Ortaklık Hükümlerinin Tanıtılması (III) YTK Kitap 2 – Kısım 4 – Bölüm 1 ‘Kuruluşun Hükümleri’’(2012) 28(3) BATİDER 193-234 (Paslı, Kuruluşun Hükümleri).
40. Plüss, A, ‘Art. 645’ in Jeannette K. Wibmer (ed), Aktienrecht Kommentar Aktiengesellschaft, Rechnungslegungsrecht, VegüV, GeBüV, VASR, OFK – Orell Füssli Kommentar (Navigator.ch) (Orell Füssli Verlag AG 2016).
41. Poroy R, Tekinalp Ü ve Çamoğlu E, Ortaklıklar Hukuku I (14. Bası, Vedat 2019).
42. Pulaşlı H, ‘Alman Federal Mahkemesinin Ön Şirkete İlişkin Kararı ve Türk Ticaret Kanunu Tasarısı Bakımından Değerlendirilmesi’ (2007) I Prof. Dr. Hüseyin Ülgen’e Armağan 467 (Pulaşlı, Ön Şirket).
43. Pulaşlı H, Şirketlere Hukuku Şerhi, C. 1 (4. Bası, Adalet 2022) (Pulaşlı, Şerh).
44. Stehle B and Reichle S, ‘Art. 645’ in Peter Gauch and Hubert Stöckli (eds), Präjudizienbuch OR Die Rechtsprechung des Bundesgerichts (1875-2020), (Zehnte, nachgeführte und erweiterte Auflage, Schulthess Juristische Medien AG 2021).
45. Şener OH, Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı (5. Bası, Seçkin 2022).
46. Tarhanlı C, Türk ve Alman Hukukunda Ön-Anonim Şirket (On İki Levha 2013).
47. Tekil F, Anonim Şirketler Hukuku (Alkım 1993).
48. Tekinalp Ü, Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku (5. Bası, Vedat 2020) (Tekinalp, Sermaye Ortaklıkları).
49. Tekinalp Ü, Yeni Anonim ve Limited Ortaklıklar Hukuku İle Tek Kişi Ortaklığın Esasları (2. Bası, Vedat 2012) (Tekinalp, Tek Kişi Ortaklık).
50. von der Crone HC, Aktienrecht (2., vollständig überarbeitete Auflage auf der Grundlage des revidierten Aktienrechts vom 19. Juni 2020, Stämpfli Verlag AG 2020).
51. von Büren R, Stoffel W and Weber RH, Grundriss des Aktienrechts Mit Berücksichtigung der laufenden Revision (3. Auflage, Schulthess Juristische Medien AG 2011).
52. Zürcher, W and Berweger M, ‘Art. 645’ in Jolanta Kren Kostkiewicz, Stephan Wolf, Marc Amstutz and Roland Fankhauser (eds), OR Kommentar Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht (4. aktualisierte und überarbeitete Auflage, Orell Füssli Verlag AG 2023).