7438 Sayılı (EYT) Kanun’un Anayasal İlkeler Işığında Değerlendirilmesi: Adil, Makul ve Ölçülü Kademelendirme Sorunu

Öz

Bu çalışmada, 7438 sayılı (EYT) Kanun’un Türk Sosyal Güvenlik sistemi üzerindeki etkileri ve Anayasaya uygunluğu değerlendirilmektedir. Anılan Kanun ile 08.09.1999 öncesi sigorta tescili olanlar için emeklilikte yaş şartı tamamen kaldırılmış; bu tarihten sonra sigortalı olanlar için emekliliğin hak kazanılmasında 17-20 yıla varan bir uçurum yaratılmıştır. Çalışmada söz konusu düzenlemenin Anayasanın 2., 5., 10. ve 60. maddelerine aykırı olduğu ve ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin geçmişteki ‘adil, makul ve ölçülü kademelendirme’ ilkesine vurgu yapan içtihadıyla çeliştiği savunulmaktadır. Bu eksikliğin giderilmesi için sigorta başlangıç tarihini esas alan yaklaşım yerine kronolojik yaş ve prim ödeme gün sayısını temel alan, 5510 sayılı Kanun’un nihai olarak 65 yaş hedefiyle uyumlu yeni bir kademeli geçiş modeli önerilmektedir. Bu modelin, sosyal adalet ve hukuk güvenliğinin yeniden tesis edilmesi bakımından anayasal bir zorunluluk olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• 7438 sayılı Kanun (EYT)
• Eşitlik İlkesi
• Sosyal Güvenlik Hakkı
• Hukuk güvenliği ilkesi
• Ölçülülük ilkesi

Evaluation of Law No. 7438 in Light of Constitutional Principles: The Issue of Fair, Reasonable and Proportionate Graduated Transition

Öz

This study evaluates the impacts of Law No. 7438 (known as EYT) on the Turkish Social Security System and its compliance with the Constitution. With the enactment of this law, the age requirement for retirement was entirely abolished for individuals whose insurance registration dates precede 08.09.1999; however, a gap of up to 17–20 years in eligibility for retirement has emerged for those insured after this date. The study argues that the regulation in violates Articles 2, 5, 10, and 60 of the Constitution and contradicts the established jurisprudence of the Constitutional Court, which emphasizes the principle of fair, reasonable, and proportionate graduated transition. To address this deficiency, a new graduated transition model is proposed. This model, instead of an approach based solely on the insurance commencement date, is based on chronological age and the number of premium payment days, aligning with the ultimate target age 65 in Law No. 5510. It is concluded that this model is a Constitutional necessity in terms of re-establishing social justice and legal certainty.

Anahtar Kelimeler

• Law No. 7438
• Principle of Equality
• Principle of Legal Certainty
• Right to Social Security
• Principle of proportionality

Kaynakça

1. Arıcı K, ‘4447 Sayılı Kanunla Sosyal Sigortalar Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler’ (2000) 5 (2) Kamu İş 17-27.
2. Arıcı K, ‘Sosyal Güvenlikte Eşitlik Meselesi’ (2019) 23 (1) AHBVÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 3-23.
3. Bulut N, ‘Küreselleşme: Sosyal Devletin Sonu mu?’ (2003) 52 (2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 173-197.
4. Bulut N, ‘Sosyal Devletin Düşünsel Temelleri ve Çağdaş Sosyal Devlet Anlayışı’ Prof. Dr. Turhan Tufan Yüce’ye Armağan (Dokuz Eylül Yayınları, 2001) 321-335.
5. Bülbül OG ve Gayaker S, ‘Emeklilikte Yaş şartının Sürdürülebilirliği: Emeklilikte Yaşa Takılanlar ve Emeklilikte Adalet Kavramlarının Belirginliği Üzerinden Bir Analiz’ (2025) (Özel Sayı) Sosyal Güvence Dergisi 94-130.
6. Caniklioğlu N, ‘5510 Sayılı Kanun ve İş Sözleşmesine Göre Çalışanların Sosyal Güvenlik Destek Primi Ödeyerek Çalışmaları’ (2008) (10) SİCİL 164-177.
7. Centel T, Türk Sosyal Güvenlik Hukuku (On İki Levha 2021)..
8. Çopuroğlu Ç, ‘7438 Sayılı Kanun’un (EYT) Anayasa’ya Aykırılığı’ (2023) (50) SİCİL 116-126.

9. Ellison R, ‘Pension and Human Rights: A View From the United Kingdom’ (2001) 6 (2) Journal of Pensions Management 118-131.
10. Eren A, Anayasa Hukuku Dersleri (Güncellenmiş 5. Baskı, Seçkin 2023).
11. Gözler K, Türk Anayasa Hukuku Dersleri (Güncellenmiş 27. Baskı, Ekin 2023).
12. Gümüş AT, Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü (On İki Levha 2010).
13. Güzel A, Okur AR ve Caniklioğlu N, Sosyal Güvenlik Hukuku (Yenilenmiş 20. Bası, Beta 2024).
14. Kaboğlu İÖ, Anayasa Hukuku Dersleri (Genel Esaslar) (16. Baskı, Legal 2021).
15. Kazgan G, Küreselleşme ve Ulus-Devlet (Yeni Ekonomik Düzen) (6. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi 2015).
16. Kılıçdaroğlu K, ‘Türkiye’de Sosyal Sigorta Uygulamalarından Kaynaklanan Başlıca Sorunlar ve Çözüm Yolları’ (1998) (41-42) Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi 73-82.
17. Kırmızı E ve Hüseyinli N, ‘Sosyal Güvenlik Hakkının Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme’ (2019) 2 (61) Çalışma ve Toplum 1203-1236.
18. Koray M, ‘Eşitlik ve Sosyal Devletin Vaatleri ya da Sınırları!’ (2017) 8 (2) Emek Araştırma Dergisi 1-26. Korkusuz R ve
19. Korkusuz MH, ‘EYT ile Ortaya Çıkan Mevcut Sistem Yeni Problemlere Neden Olabilir mi?’ iç Hakan Tokbaş (edr), İş Hukukunun Güncel Sorunları 2025 (Aristo 2025).
20. Öztürk Yılmaz B, ‘Sosyal Güvenlik Hukukunda Haklı Beklentilerin Korunması Sorunu’ (2024) 28 (3) AHBVÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 73-124.
21. Serim B, ‘Yasa Önünde Eşitlik İlkesi’ (1994) 27 (3) Amme İdaresi Dergisi 13-25.
22. Sözer AN, ‘Sosyal Sigortalarda Kazanılmış Hakların Korunması Üzerine Bir İnceleme, Süper Emeklilikte Son Durum’ (1989) 3 (6) Çimento İşveren Dergisi 3-29.
23. Sözer AN, Türk Sosyal Sigortalar Hukuku (Güncellenmiş 6. Baskı Beta 2023).
24. Steele S, Ruiz M, Parbst M and Stuckler D, ‘Pension Reforms, Economic Security and Mental Health: The Need for a Human Rights-Based Approach’ (2025) (12) e91 Cambridge Prisms: Global Mental Health 1-5.
25. Tuncay AC, Ekmekçi Ö ve Gülver E, Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri (Yenilenmiş 22. Bası, Beta 2023).
26. Tuncay AC, ‘Genel Çizgileriyle 4447 Sayılı Kanun’ (2000) 14 (1) Çimento İşveren Dergisi 3-11.
27. Ünal C, İş Hukukunda Yaş Ayrımcılığı (On iki Levha 2018).
28. Yamakoğlu E, ‘4447 Sayılı Kanun Öncesi Sigortalı Olanlar Bakımından Emeklilikte Yaş Şartına İlişkin Bir Değerlendirme’ (2020) 19 (1) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 89-111.
29. İnternet Kaynakları
30. https://hudoc.echr.coe.int
31. https://www.csgb.gov.tr
32. https://www.emadder.org.tr
33. https://www.tbmm.gov.tr