Vatana İhanet Suçunun Kökenleri Üzerine Bir İnceleme

Devletlerin ve hatta devlet öncesi toplulukların tarih sayfasına

çıkmasıyla birlikte grup ya da devlet içindeki otoritenin sağlanması ve

bu düzeni bozmaya yönelen bireylerin cezalandırılması fikri husule gelmiştir.

Bu çerçevede hırsızlık ve kasten adam öldürme gibi suç tipleri

bireylerin birbirlerine yönelik hak ihlallerini cezalandırmaya yönelik

olup, toplumun düzenini sağlamaya yönelik arayışlara gidilmiş ve başka

suç tiplerine de ihtiyaç duyulmuştur. İşte tam bu noktada karşımıza

devlete karşı işlenen suçlar ve “vatana ihanet” kavramı çıkmaktadır.

Klasik suç tipleri zaman içinde bazı ufak değişimler geçirmekle

birlikte, devlete karşı işlenen suçlarda dönemin münhasır koşulları,

modern devlet ve öncesi dönem, mutlak otorite düzenleri ya da anayasal

devlet düzeni gibi faktörlere göre önemli farklılıklar yaşanmıştır.

Siyaset bilimi, anayasa, ceza hukuku, hukuk felsefesi gibi birçok alanla

doğrudan bağlantılı olan vatana ihanet kavramını açıklarken tüm zamanlarda

ve mekanlarda geçerli olan bir tanıma, kodifiye edilmiş modern

hukuk düzenleri nazara alındığında bile ulaşmak mümkün değildir.

Bu nedenle “Vatana ihanet suçunun kökenleri üzerine bir inceleme” başlıklı

bu çalışmada vatana ihanet kavramının ne olduğu ya da günümüz

kanunlarında nasıl düzenlendiği değil, kavramsal olarak ortaya çıkış serüveni

ve bunun tarihsel süreçte geçirdiği evrim, yabancı literatürdeki genel kabul gören inceleme anlayışına uygun biçimde başlıca hukuk sistemleri olarak değerlendirilen Roma, Cermen ve İngiliz hukuk sistemleri

baz alınarak incelenmiştir. Ardından vatana ihanet kavramının

Türk hukuk tarihindeki gelişim süreci de ele alınmaya çalışılmıştır.

Bu çerçevede özellikle siyasal devrimler (İngiliz ile Fransız deneyimleri

ve hatta Türk Kurtuluş Mücadelesi akabindeki İstiklal Mahkemeleri

yargılamaları) vatana ihanet yargılamalarının pratiğini ortaya koymaları

nedeniyle, kavramın doğuşuna odaklanmış bu çalışmanın dışında

tutulmuştur. Nitekim söz konusu siyasal devrimlerin peşisıra gelen yargılamalar,

inceleme metodolojisini de etkileyecek iç dinamikleri haiz

olduğundan başlı başına ele alınmalıdır. Zira konunun bu yönünün incelenmesi

söz konusu yargılamalara etki eden siyasal gelişmelerin siyaset

bilimi zaviyesinden ele alınmasını gerektirmektedir.