Araştırma Makalesi

İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı

Cilt: 65 Sayı: 65 30 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı

Öz

Türk ve Kara Avrupası hukukunda hukukun öznesi kişilerdir ve iki tür kişi vardır: gerçek kişiler ve tüzel kişiler. Gerçek kişi dediğimiz insanlar doğum ile ölüm arasında hukuk öznesidir. Reşit olan kişiler hem hak hem de fiil ehliyetine sahipken reşit olmayanlar sadece hak ehliyetine sahiptir. İslam hukukunda ise hukuki kişiliği ve hukukun öznesini ifade etmek için iki temel ve birbiriyle yarışan kavram üretilmiştir. Bunların ilki mükellef diğeri ise zimmettir. Hukukun öznesini mükellef kavramı ile ifade edenler eda ehliyeti üzerinden bir tanımlama getirmiştir. Buna göre mükellef akıl, buluğ ve rüşt şartını taşıyan insanlardır. Hukuk ve şerʿî hitap bunların fiilleriyle ilgilidir. Ancak mükellef terimi çocuk, akıl hastası vb. gibi fiillerine sonuç bağlanabilen, hak ve borç sahibi olan insanları dışlamakta, adeta hukukun dışına itmektedir. Burada ortaya çıkan boşluğu elimizdeki metinler noktasından baktığımızda Debûsî doldurmuş ve hukukun öznesinin mükellef değil, zimmet sahibi insan olduğunu belirtmiştir. Debûsî’den sonra artık hukukun temel konusu mükellefin fiilleri değil zimmet sahibi varlığın hak ve borçlarıdır. Ehliyet de sadece eda/fiil ehliyeti değildir ayrıca vücûb/hak ehliyeti söz konusudur. Vücûb ehliyeti zimmet ile benzer bir anlama sahiptir. İnsan doğumdan ölüme kadar zimmet ve vücûb ehliyeti sahibidir. Bu anlamıyla zimmeti kısaca kişilik olarak ifade edebiliriz. Zimmet terimi Hanefilerin dışındaki bazı mezheplerde zaman zaman mükellef kavramıyla yakın bir içeriğe sahip olarak zaman zaman da Hanefilerdeki kapsamıyla kullanılır. Kişilik Türk ve Kara Avrupası hukukunda olduğu gibi İslam hukukunda da sağ doğumla başlar ve ölümle sona erer.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aydın, Tülay. “Kişilik Haklarının Doğum Öncesinde Korunması.” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2007.
  2. Ayiter, Nûşin. Mamelek Kavramı Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1968.
  3. Bâkıllânî, el-Kâdî Ebûbekir. et-Takrîb ve’l-İrşâd. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1998.
  4. Bozkurt, Nebi. “Eman”. TDV Dİİslam Ansiklopedisi içinde, c. XI, İstanbul: TDV Yayınları, 1995, )75-77.
  5. Buharî, Abdulaziz b. Ahmed. Keşfu'l-esrar an Usuli Fahri'l-İslam el-Pezdevi. Dersaadet: Sahafiyye-i Osmaniyye, 1308.
  6. Büyük Haydar Efendi. Usul-ü Fıkıh Dersleri. Sad. Mümin Çevik. İstanbul: Üçdal Neşriyat, 2019.
  7. Cessâs, Ahmed b. Ali Ebubekir er-Râzî. Ahkâmu’l-Kurân. Beyrut: Daru’l-kütübü’l-ilmiyye, 1994.
  8. ———. el-Fusûl fi’l-Usûl. Kuveyt: Vezâratu’l-evkaf el-Kuveytiyye, 1884.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2023

Kabul Tarihi

22 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 65 Sayı: 65

Kaynak Göster

APA
Hacak, H. (2023). İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 65(65), 19-39. https://doi.org/10.15370/maruifd.1370833
AMA
1.Hacak H. İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı. MÜİFD. 2023;65(65):19-39. doi:10.15370/maruifd.1370833
Chicago
Hacak, Hasan. 2023. “İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 65 (65): 19-39. https://doi.org/10.15370/maruifd.1370833.
EndNote
Hacak H (01 Aralık 2023) İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 65 65 19–39.
IEEE
[1]H. Hacak, “İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı”, MÜİFD, c. 65, sy 65, ss. 19–39, Ara. 2023, doi: 10.15370/maruifd.1370833.
ISNAD
Hacak, Hasan. “İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 65/65 (01 Aralık 2023): 19-39. https://doi.org/10.15370/maruifd.1370833.
JAMA
1.Hacak H. İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı. MÜİFD. 2023;65:19–39.
MLA
Hacak, Hasan. “İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 65, sy 65, Aralık 2023, ss. 19-39, doi:10.15370/maruifd.1370833.
Vancouver
1.Hasan Hacak. İslam Hukukunda Kişi ve Kişilik (Zimmet) Kavramı. MÜİFD. 01 Aralık 2023;65(65):19-3. doi:10.15370/maruifd.1370833

Cited By

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi açık erişimli bir dergidir

32812

Açık Erişim Politikası için tıklayınız.


This work is licensed under a Commons Attribution-NonCommercial 4.0.