A Sociological and Theoretical Analysis of Martin Scorsese’s Silence (2016)

Öz

This study aims to enrich and deepen the ongoing intellectual dialogue between cinema and the sociology of religion, both theoretically and methodologically, by examining Martin Scorsese’s Silence (2016) in the context of the tensions between individual faith, structural domination, and cultural representation. The film presents not only a theological crisis of faith but also a multi-layered narrative that problematizes the representability of faith, its relationship with silence, and its positioning in the face of structural violence. The theoretical framework draws on Anthony Giddens’s structuration theory, Pierre Bourdieu’s concepts of habitus and field, Peter Berger and Thomas Luckmann’s notion of symbolic universes, and Edward Said’s critique of Orientalism. This framework offers an effective analytical lens for examining individual agency within social structures, the dissolution of identity in cultural encounters, and struggles over representation. Methodologically, the study integrates critical discourse analysis with semiotic analysis to examine the film across both textual and visual dimensions. The article’s main contribution lies in its treatment of Silence not merely as a cinematic narrative, but as a sociological, aesthetic, and cultural field of representation, opening themes such as silence, submission, faith, and resistance to discussion within the structure–agency dialectic. In this regard, the film is evaluated as a distinctive example that renders visible cinema’s capacity to reproduce social, cultural, and theological modes of thought.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion
• Martin Scorsese
• Silence
• Cinema
• Structure- Agency Relationship

Martin Scorsese’nin Silence (2016) Filmine Dair Sosyolojik ve Kuramsal Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Martin Scorsese’nin Silence (2016) filmini bireysel inanç, yapısal tahakküm ve kültürel temsil arasındaki gerilim bağlamında inceleyerek, sinema sanatı ile genelde sosyoloji, özelde din sosyolojisi arasındaki mevcut düşünsel ilişkiye kuramsal ve yöntemsel düzeyde katkı sunmayı amaçlamaktadır. Film, yalnızca teolojik bir inanç krizini değil, aynı zamanda inancın temsil edilebilirliği, sessizlikle ilişkisi ve yapısal şiddet karşısındaki konumlanışını sorunsallaştıran çok yönlü bir anlatı sunmaktadır. Bu yönüyle Silence, bireysel iman ile toplumsal baskı arasındaki çatışmayı görünür kılarken, aynı zamanda kültürel karşılaşmaların nasıl bir güç mücadelesi doğurduğunu da sorgulamaktadır. Kuramsal çerçevede makalede, Anthony Giddens’ın yapılaşma kuramı, Pierre Bourdieu’nün habitus ve alan kavramları, Peter Berger ve Thomas Luckmann’ın sembolik evren kavramları ile Edward Said’in oryantalizm eleştirisi temel alınmıştır. Bu teorik eksen, bireyin toplumsal yapılar içindeki eylem kapasitesini, kültürel karşılaşmalardaki kimlik çözülmelerini ve temsil mücadelelerini analiz etmede işlevsel bir araç sunmaktadır. Böylelikle çalışma, filmi yalnızca bir estetik ürün değil; aynı zamanda farklı sosyolojik paradigmaların uygulanabileceği bir vaka olarak konumlandırmaktadır. Yöntemsel olarak çalışma, eleştirel söylem çözümlemesi ve göstergebilimsel analiz tekniklerini bir arada kullanarak filmi hem metinsel hem görsel katmanlarda çözümlemeyi denemektedir. Sessizlik, bu bağlamda, yalnızca Tanrı’nın yokluğunu değil, aynı zamanda bireyin edilgenliğe ve suskunluğa mahkûm oluşunu da simgelemektedir. Çalışmanın temel katkısı, Silence filmini sadece sinemasal bir anlatı değil; aynı zamanda sosyolojik, estetik ve kültürel bir temsil alanı olarak ele alması ve sessizlik, teslimiyet, inanç ve direniş gibi temaları yapı-fail ilişkisi bağlamında tartışmaya açmasıdır. Bu bağlamda film, inancın sınırları, kültürel çatışmalar ve direniş biçimleri üzerine yeni sorular üreterek, sinemanın toplumsal, kültürel ve teolojik düşünme biçimlerini yeniden üretme kapasitesini görünür kılan özgün bir örnek olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• Martin Scorsese
• Sessizlik
• Sinema
• Yapı-Fail İlişkisi

Destekleyen Kurum

Bu araştırma, herhangi bir kamu, ticari veya kar amacı gütmeyen finansman desteği almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma, insan katılımcı, hayvan deneyi veya kişisel veri içermediğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Aktaş, Seda. “Beyaz Bant Film Anlatısında Yer Alan Göstergeler Üzerinden İktidarın Oluşum Süreci ve Şiddet Kavramı”. Film Okumaları içinde, editör F. Neşe Kaplan, 125-158. İstanbul: Urzeni Yayınevi, 2019.
2. Andı, Ahmed Fatih. “Nasıra’dan Nagasaki’ye: Scorsese’nin Silence’ı Üzerine.” Karabatak Dergisi 39 (2018): 146-150.
3. Aydemir, Mehmet Ali, ve Kemal Çelik. “Approaches to Silence through Scorsese’s Silence Film: A Comparison between Western and Eastern Perspectives.” Mediad: Journal of Media and Religion Studies 6:2, (2023): 23-39.
4. Aygül, Merve Susuz. “Japonya’nın Gizli Hristiyanları: Kakure Kirishitan Cemaati ve ‘Budist Kitabı Mukaddes’”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 28:1 (2024): 409-427.
5. Barnett, Christopher B., ve Clark J. Elliston, ed. Scorsese and Religion. Studies in Religion and the Arts, cilt 15. Leiden ve Boston: Brill, 2019.
6. Barthes, Roland. Camera Lucida: Fotoğraf Üzerine Düşünceler. Çeviren Reha Akçakaya. İstanbul: Altıkırkbeş Yayınları, 1996.
7. Barthes, Roland. Görüntünün Retoriği: Sanat ve Müzik. Çeviren Ayşenaz Koş ve Ömer Albayrak. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2017.
8. Başhan, Erdem. “Sinemada Sosyal Kontrol ve Düzen: Sosyal Normlar Ekseninde Yeraltı Filminin İncelemesi”. Türk Sinemasından Örneklerle Sinema Sosyolojisi içinde, editör Gizem Parlayandemir, 97-111. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 2022.

9. Berger, Peter L., ve Thomas Luckmann. Gerçekliğin Sosyal İnşası: Bir Bilgi Sosyolojisi İncelemesi. Çeviren Vefa Saygın Öğütle. İstanbul: Paradigma Yayıncılık, 2008.
10. Bilsel, Özlem Çağlan. “Kültür Olgusunu Kış Uykusu Filmi Üzerinden Okumak”. Türk Sinemasından Örneklerle Sinema Sosyolojisi içinde, editör Gizem Parlayandemir, 55-69. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 2022.
11. Bourdieu, Pierre. Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine. Çeviren Hülya Tufan. İstanbul: Kesit Yayıncılık, 1995.
12. Bourdieu, Pierre. Sosyoloji Meseleleri. Çeviren Filiz Öztürk vd. Ankara: Heretik Yayıncılık, 2016.
13. Brunette, Peter. Martin Scorsese. Çeviren Serap Işık. İstanbul: Agora Kitaplığı, 2011.
14. Deleuze, Gilles. Sinema II: Zaman-İmge. Çeviren Burcu Yalım ve Emre Koyuncu. İstanbul: Norgunk Yayıncılık, 2021.
15. Demirkubuz, Zeki. “Ozu veya Bergman da diyebilirdim ama emek, zeka ve dehasını aşamadığım M. Scorsese dedim…”, https://twitter.com/(28.01.2025)
16. DeWeese-Boyd, Ian. “Scorsese’s Silence: Film as Practical Theodicy.” Journal of Religion & Film 21:2 (2017): 1-34.
17. Diken, Bülent ve Carsten Bagge Laustsen. Filmlerle Sosyoloji. Çeviren Sona Ertekin. İstanbul: Metis Yayınları, 2010.
18. Endo, Shusaku. Silence. İngilizceye çev. William Johnston. New York: Taplinger Publishing Company, 1980.
19. Foucault, Michel. Özne ve İktidar: Seçme Yazılar 2. Çeviren Işık Ergüden ve Osman Akınhay. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2011.
20. Giddens, Anthony. Sosyal Teorinin Temel Problemleri: Sosyal Analizde Eylem, Yapı ve Çelişki. Çeviren Ümit Tatlıcan. İstanbul: Paradigma Yayıncılık, 2005.
21. Giddens, Anthony. Toplumun Kuruluşu: Yapılaşma Kuramının Ana Hatları. Çeviren Hüseyin Özel. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1999.
22. Güçhan, Gülseren. “Sinema-Toplum İlişkileri”. Kurgu Dergisi 12 (1993): 51-71
23. Hayward, Susan. Sinemanın Temel Kavramları. Çeviren Uğur Kutay ve Metin Çavuş. İstanbul: Es Yayınları, 2012. Kaplan, Emine Sicim. “Japonya’nın Güney Asya ile İlk Temasları (1582–1639)”. Tarih Araştırmaları Dergisi 39/67 (2020): 237-261.
24. Kurtyılmaz, Deniz. “Tanrı Bize Neden Hiç Cevap Vermez? Silence (Sükût) Üzerine Bir Kritik.” Sekans Sinema Kültürü Dergisi e26 (2024): 51-64.
25. Kuşculuo, Ayhan. “Japonya’da Hıristiyan Misyoner Hareketleri (1542-1587)”. Bilimname XIII: 2 (2007): 139-151.
26. Medin, Burak. “Sinema ve Sosyoloji Arasındaki İlişkiye Dair”. Sinema ve Sosyoloji: Sinemasal Evrene Sosyolojik Yaklaşımlar içinde, editör Burak Medin, 17-48. İstanbul: Doruk Yayıncılık, 2023.
27. Metz, Christian. Sinemada Anlam Üstüne Denemeler. Çeviren Oğuz Adanır. İstanbul: Hayalperest Yayınevi, 2012.
28. Monaco, James. Bir Film Nasıl Okunur? Sinema Dili, Tarihi ve Kuramı- Sinema, Medya ve Mültimedya Dünyası. Çeviren Ertan Yılmaz. İstanbul: Oğlak Yayıncılık, 2002.
29. Ng, Teng-Kuan. “Of Faith and Faithlessness: Adaptive Fidelity in Shusaku Endō’s and Martin Scorsese’s Silence.” Literature & Theology 33:4 (2019): 434-450.
30. Omata Rappo, Hitomi. “Silence, Directed by Martin Scorsese (2016): On the Crossroads of History and Fiction.” Histoire Politique (book review), (2017).
31. Öksüz, İbrahim. “Sinema Sosyolojisi Bağlamında Sosyal ve Ekonomik Yapılar, Örnek Olarak Toz Bezi Filminin İncelemesi”. Türk Sinemasindan Örneklerle Sinema Sosyolojisi içinde, editör Gizem Parlayandemir, 21-35. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 2022.
32. Özön, Nijat. 100 Soruda Sinema Sanatı. Gözden 4. Basım. İstanbul: Gerçek Yayınevi, 1984.
33. Öztimur, Neşe. “Feminist Teoride Pierre Bourdieu Tartışmaları”. Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi içinde, editörler Güney Çeğin, Emrah Göker, Alim Arlı ve Ümit Tatlıcan, 581-604. İstanbul: İletişim Yayınları, 2014.
34. Panofsky, Erwin. İkonoloji Araştırmaları: Rönesans Sanatında İnsancıl Temalar. Çeviren Orhan Düz. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2012.
35. Parlayandemir, Gizem. “Sinema Sosyolojisi: Sinemanın Sosyolojisi ve Sosyolojinin Sineması”. Türk Sinemasından Örneklerle Sinema Sosyolojisi içinde, editör Gizem Parlayandemir, 9-19. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 2022.
36. Ribera, Robert, ed. Martin Scorsese: Interviews. Revised and Updated. Jackson: University Press of Mississippi, 2017.
37. Said, Edward W. Oryantalizm (Doğubilim)-Sömürgeciliğin Keşif Kolu. Çeviren Nezih Uzel. İstanbul: İrfan Yayımcılık, 1998.
38. Slattery, Martin. Sosyolojide Temel Fikirler. Çeviren Özlem Balkız, Gülhan Demiriz, Hacer Harlak, Cevdet Özdemir, Şebnem Özkan ve Ümit Tatlıcan. İstanbul: Sentez Yayıncılık, 2014.
39. Spadaro, Antonio, “Silence: Interview with Martin Scorsese.” La Civiltà Cattolica (blog), https://www.laciviltacattolica.com/(08.06.2017)
40. Tarkovski, Andrey. Mühürlenmiş Zaman. Çeviren Füsun Ant. İstanbul: Afa Yayınları, 2000.
41. Toktaş, Fatih. “Sinemada Tanrı Söylemi.” Sinema ve Din içinde, editörler Bilal Yorulmaz vd., 713-735. İstanbul: Dem Yayınları, 2015.
42. Uçar, Anıl Kaan. “Film İncelemelerinde Yöntem Arayışı: Eleştirel Söylem Çözümlemesi”. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimlerde Yeni Arayışlar ve Çalışmalar içinde, editör Ayşe Çatalcalı Ceylan, 153-172. İzmir: Serüven Yayınevi, 2021.
43. Ünlü, Türkay Türkan. ““Kampa Gönderseler Ne Olur? Bunlar Her Yerde Yaşar” Politik Kameradan Türk Sinemasındaki Temsillerle Suriyelileri Görmek”. Türk Sinemasından Örneklerle Sinema Sosyolojisi içinde, editör Gizem Parlayandemir, 195-223. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 2022.
44. Wacquant, Loic. “Pierre Bourdieu: Hayatı, Eserleri ve Entelektüel Gelişimi”. Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi içinde, editörler Güney Çeğin vd., 53-76. İstanbul: İletişim Yayınları, 2014.