SOKAĞIN SANAT DİLİNİ KENTİN İLETİŞİM DİLİNE DÖNÜŞTÜREBİLMEK

Yıl 2026, Cilt: 21 Sayı: 65, 365 - 396, 29.01.2026

Zuhal Akbayır , Betül Kılıç

https://doi.org/10.14783/maruoneri.1780993

Öz

Bir kentin meydanlarında veya sokaklarında gerçekleştirilen müzik, resim, tiyatro ya da dans gibi sanat etkinlikleri, o kentin kimliğinin yansımasıdır; ait olduğu ülkenin kültürü, tarihi geçmişi ve değerleri hakkında görsel veya sözel ipuçları barındırır. Bu özelliği ile sokak sanatı, kent kimliğinin ayrılmaz bir parçası olup onu görünür kılan güçlü bir iletişim aracıdır da. Sokak sanatı, birbirinden farklı çevrelerden gelen bireyleri birleştirici yönüyle yalnızca estetik bir ifade biçimi değil, aynı zamanda toplumsal hafızayı besleyen ve yerel değerleri görünür kılan kültürel bir pratik olarak kent yaşamında önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul ve Münih kentleri bağlamında, sokakta gerçekleştirilen sanat etkinliklerinin hangi sanat dallarını kapsadığı, kentsel mekânlarda nasıl konumlandıkları ve kent kimliğini iletme sürecinde üstlendikleri iletişimsel rol incelenmiştir. Araştırma bulguları, Münih’te evrensel ve estetik odaklı, uzun vadeli stratejik planlamalarla desteklenen sanatsal üretimlerin öne çıktığını; İstanbul’da ise toplumsal olaylar, politik figürler ve yerel değerler üzerinden güçlü mesajlar içeren çalışmaların yaygın olduğunu ortaya koymuştur. Temelde Münih ve İstanbul arasındaki sokak sanatı farklılıklarının iki kentin sosyo-kültürel yapıları, tarihsel gelişim süreçleri, yerel yönetim politikaları ve sanata bakış açıları ile şekillendiği saptanmıştır. Her iki kentte de sokak sanatı, kentsel kültürü zenginleştiren ve kent kimliğini güçlendiren bir iletişim aracı işlevi görmektedir. Yerel yönetim politikaları ise, sokakta sanat etkinliklerinin biçimini, konumunu ve ilettiği mesajları doğrudan şekillendiren temel belirleyici unsurdur. Bu önemi nedeniyle, kültürel veya coğrafi farklılık gözetmeksizin tüm kentlerin farklı bölgelerindeki sanat gösterimlerinin, kent sakinleri ve ziyaretçileriyle buluşturulması ve sokak sanatının katılımcı yapısının etkili iletişim stratejileri aracılığıyla kamuya duyurulması önerilmektedir. Bu sayede sanatın etkisi daha geniş toplumsal kesimlere ulaşacak, bireylerin yaşam kalitesine olan olumlu katkısı artacak ve kentsel kimliğin güçlenmesine önemli ölçüde katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Sokak Sanatı , Kent İletişimi , Kent Kimliği , Halkla ilişkiler , Görsel iletişim

Etik Beyan

Yapay zeka modeli Chat GPT'den metnin ingilizce dil kontrolleri yapılmasında destek alınmıştır.

TRANSFORMING THE LANGUAGE OF STREET ART INTO THE LANGUAGE OF URBAN COMMUNICATION

Öz

Art events such as music, painting, theater, or dance performed in a city's squares or streets reflect the city's identity; they contain visual or verbal clues about the culture, historical past, and values of the country to which it belongs. With this feature, street art is an integral part of urban identity and a powerful means of communication that makes it visible. Street art occupies an important place in urban life not only as an aesthetic form of expression but also as a cultural practice that nourishes social memory, makes local values visible, and democratizes public space through its unifying aspect for individuals from different cultures. This study examines which art forms are included in street art events in the cities of Istanbul and Munich, how they are positioned in urban spaces, and the communicative role they play in conveying urban identity. The research findings reveal that in Munich, artistic productions that are universal and aesthetically focused, supported by long-term strategic planning, are prominent; while in Istanbul, works that convey powerful messages through social events, political figures and local values are widespread. Fundamentally, it has been revealed that the differences between street art in Munich and Istanbul are shaped by the socio-cultural structures, historical development processes, local government policies, and perspectives on art in the two cities. In both cities, street art functions as a means of communication that enriches urban culture and strengthens city identity; local government policies are the key determinants that directly shape the form, location, and messages conveyed by this art. For this reason, it is recommended that art performances in different parts of all cities, regardless of cultural or geographical differences, be presented to residents and visitors, and that the participatory nature of street art be communicated to the public through effective communication strategies. In this way, the influence of art will reach broader segments of society, its positive contribution to individuals’ quality of life will increase, and it will significantly contribute to the strengthening of urban identity.

Anahtar Kelimeler

Street Art , Urban Communication , Urban Identity , Public Relations , Visual Communication

Kaynakça

• Abbott, A. (1999). Department and Discipline: Chicago Sociology at One Hundred. University of Chicago Press.
• Aker, H. & Erdem, S. (2022). Graffiti as a Communication Tool and Use of Experimental Graphic Design in Graffiti Applications. Contemporary Issues of Communication, 1(1), 5-14.
• Angrosino, M. V. (2007). Doing ethnographic and observational research. Sage Publications.
• Austin, J. (2010). More to see than a canvas in a white cube: For an art in the streets. City, 14(1–2), 33–47. https://doi.org/10.1080/136.048.10903529142
• Ayhan, A. (2021). Kent mekânında bir çeviri biçimi olarak sokak sanatı. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, (31), 91–107. https://doi.org/10.37599/ceviri.1018156
• Bacharach, S. (2015). Street Art and Consent. British Journal of Aesthetics, 55(4), 481-495.
• Baldini, A. L. (2022). What Is Street Art?. Estetika: The European Journal of Aesthetics, 59(1), 1-21.
• Balkır, N., & Kuru, A. Ş. (2016). Sokak Sanatı ve Grafitinin Pedagojik Bir Yöntem Olarak İşlerliği. İdil Dergisi, 5(26), 1645–1658. https://doi.org/10.7816/idil-05-26-04
• Bengtsen, P. (2014). The Street Art World. Almendros de Granada Press.
• Bengtsen, P. (2016). Street art studies: some thoughts on an emerging academic discipline. Inchiesta Online, 30.
• Bishop, C. (2005). Installation art: A critical history. Tate Publishing.
• Blanché, U. (2015). Street art and related terms: Discussion and working definition. Street Art & Urban Creativity Scientific Journal, 1(1), 32–39. https://doi.org/10.25765/sauc.v1i1.21
• Blumöhr, M. (y.t.). [Duvar resmi – Dom Pedro alt geçidi, Münih]. [Sanat eseri].
• Britannica. (t.y.). Graffiti. Erişim tarihi: 1 Ocak 2025, Erişim adresi: https://www.britannica.com/art/graffiti-art
• Carey, J. W. (1989). Communication as culture: Essays on media and society. Routledge.
• Doughty, A. & Lagerqvist, J. (2016). The ethical and cultural value of street performance. The Arts in Society, 11(2), 1–12.
• Drucker, S. J., & Gumpert, G. (2016). Urban communication: Evolution of the field. Journal of Urban Affairs, 38(7), 1366–1385.
• Drzewiecka, J. A., & Nakayama, T. K. (199). City Texts: Communication, Character, and Contestation. State University of New York Press.
• Full Frame. (2018). Invader: Streets as Canvas. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2025, Erişim adresi: https://www.fullframe.com/invader-street-art
• He, X., & Gyergyak, J. (2021). Street performance and location choice: A spatial and social perspective. Journal of Urban Culture Research, 23, 160–175.
• Ho, C. H., & Au, W. T. (2020). Street performance and social interaction: Public space as a stage. Urban Studies, 57(1), 1–12.
• Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
• Lynch, K. (1960). The image of the city. MIT Press.
• Malo, M. (2022). Graphic design elements in street art. Design Journal, 25(3), 1–15.
• Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum: Qualitative Social Research, 1(2), 1–10.
• Mimler, A. (2019). Street art and graffiti in Munich: A historical overview. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2025, Erişim adresi: https://www.mimler.com/munich-graffiti-history
• Moore, A., & Eisen, M. (2012). Street art: The transient and the permanent. Visual Communication Quarterly, 19(3), 1–12.
• München Tourismus. (2025). Graffiti und Street Art in München. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2025, Erişim adresi: https://www.muenchen.travel/en/topics/arts-culture/graffiti-street-art
• Nyaiyonga, H. (2024). Public installations and social cohesion in urban recreational spaces. Urban Design International, 29(1), 1–20.
• Park, R. E. (1936). Human ecology. American Journal of Sociology, 42(1), 1–15.
• Rosenthal, M. (2003). Understanding installation art: From Duchamp to Holzer. Prestel.
• Simmel, G. (1950). The metropolis and mental life (K. Wolff, Trans.). In K. Wolff (Ed.), The Sociology of Georg Simmel (pp. 409–424). New York: Free Press.
• Simpson, P. (2011). Street performance and the city: Public space, sociality, and intervening in the everyday. Space and Culture, 14(4), 415–430.
• Space Invaders. (t.y.). About. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2025, Erişim adresi: https://www.space-invaders.com/about
• Street Art Cities. (t.y.). Malala by Highhero. İstanbul. Erişim tarihi: 5 Ekim 2024, Erişim adresi: https://streetartcities.com/cities/istanbul/markers/5705
• The Independent. (2013, 8 Ekim). The making of Malala Yousafzai: Shot by the Taliban for going to school and now in the frame for Nobel Peace Prize. Erişim tarihi: 5 Ekim 2024, Erişim adresi: https://www.independent.co.uk/news/world/politics/the-making-of-malala-yousafzai-shot-by-the-taliban-for-going-to-school-and-now-in-the-frame-for-nobel-peace-prize-8862588.html
• Urban Communication Foundation. (t.y.). What is “Urban Communication”. Erişim tarihi: 25 Kasım 2024, Erişim adresi: https://urbancomm.org/about-ucf-1
• Weber, M. (1978). Economy and society: An outline of interpretive sociology (G. Roth & C. Wittich, Eds.). Berkeley: University of California Press.
• Yang, Z., Jian, I. Y. Y., & Siu, K. W. M. (2023). Public art, public space and service design: Communication between artists and audience. Human Factors in Communication of Design, 90, 31–41.
• Zukin, S. (1995). The cultures of cities. Oxford: Blackwell.