EN
TR
Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri
Öz
Vardiyalı ve gece çalışma, gelişen küresel ekonomilerin gelişmesinin bir sonucu olarak çalışma ve sosyal hayatın yaygın bir parçası haline gelmiştir. Vardiyalı ve gece çalışma melatonin hormonunu baskılayarak sirkadiyen ritimde bozulmaya yol açmaktadır. Sirkadiyen ritimde bozulma kalp-damar hastalığı, obezite, diyabet, hipertansiyon, dislipidemi gibi metabolik hastalıklara sebebiyet vermektedir. Uzun süre vardiyalı ve gece çalışmasına maruz kalma hastalıkların şiddetini artırmaktadır. Kadınlar erkeklere kıyasla vardiyalı ve gece çalışma sisteminin olumsuz etkilerine karşı daha hassastır. Literatürde vardiyalı ve gece çalışma kadınlarda meme kanseri, cinsel işlev bozuklukları, olumsuz gebelik sonuçları ile ilişkili bulunmuştur. Kadınların çalışma hayatına aktif katılım gösterdikleri düşünülürse vardiyalı ve gece çalışmanın kadın sağlığı etkileri üzerine yapılan çalışmalar önem kazanmaktadır. Bu derlemede güncel literatür doğrultusunda vardiyalı ve gece çalışmanın kadın sağlığı üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Vardiyalı ve gece çalışma fiziksel ve ruhsal olarak birçok rahatsızlığa doğrudan veya dolaylı olarak etki ederek kadın sağlığı üzerinde olumsuz etkilemektedir. Vardiyalı ve gece çalışmanın olumsuz etkilerini önlemek amacıyla çalışma saatlerini iyileştirilmesi, gebeler için vardiyalı ve gece çalışma saatlerinin sınırlandırılması; vardiyalı ve gece çalışan kadınlarda uyku problemlerinin neden olacağı iş kazalarına yönelik koruyucu önlemler alınması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Proje Numarası
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- 1. Boivin, D. B., & Boudreau, P. (2014). Impacts of shift work on sleep and circadian rhythms. Pathologie Biologie, 62(5), 292-301. https://doi.org/10.1016/j.patbio.2014.08.001
- 2. Geniş, B., Cosar, B., & Taner, M. E. (2020). Orjinal Makale Sağlık çalışanlarında ruhsal durumu etkileyen faktörler ve vardiyalı çalışma sisteminin etkileri. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 11(4), 275-83. https://doi.org/10.14744/phd.2020.60590
- 3. Feng, D., & Lazar, M. A. (2012). Clocks, metabolism, and the epigenome. Molecular cell, 47(2), 158-167. https://doi.org/10.1016/j.molcel.2012.06.026
- 4. Sukumaran, S., Almon, R. R., DuBois, D. C., & Jusko, W. J. (2010). Circadian rhythms in gene expression: Relationship to physiology, disease, drug disposition and drug action. Advanced drug delivery reviews, 62(9-10), 904-917. https://doi.org/10.1016/j.addr.2010.05.009
- 5. Qian, J., & Scheer, F. A. (2016). Circadian system and glucose metabolism: implications for physiology and disease. Trends in Endocrinology & Metabolism, 27(5), 282-293. https://doi.org/10.1073/pnas.1914003116
- 6. Onur, A., & Ayhan, N. Y. (2020). Vardiyalı Çalışan Bireylerde Sirkadiyen Ritmin Obezite ile İlişkisi. Third Sector Social Economic Review, 55(1), 236-245.
- 7. Ju, S. Y., Lee, J. Y., & Kim, D. H. (2017). Association of metabolic syndrome and its components with all-cause and cardiovascular mortality in the elderly: a meta-analysis of prospective cohort studies. Medicine, 96(45).
- 8. Wang, F., Zhang, L., Zhang, Y., Zhang, B. A., He, Y., Xie, S., ... & Tse, L. A. (2014). Meta‐analysis on night shift work and risk of metabolic syndrome. Obesity reviews, 15(9), 709-720. https://doi.org/10.1111/obr.12194
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
27 Aralık 2023
Yayımlanma Tarihi
27 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
18 Kasım 2022
Kabul Tarihi
5 Aralık 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 3
APA
Dinç Kaya, H., & Duman, R. (2023). Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 61-69. https://izlik.org/JA93AD88YJ
AMA
1.Dinç Kaya H, Duman R. Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;3(3):61-69. https://izlik.org/JA93AD88YJ
Chicago
Dinç Kaya, Hüsniye, ve Rukiye Duman. 2023. “Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (3): 61-69. https://izlik.org/JA93AD88YJ.
EndNote
Dinç Kaya H, Duman R (01 Aralık 2023) Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 3 61–69.
IEEE
[1]H. Dinç Kaya ve R. Duman, “Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri”, Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 3, ss. 61–69, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93AD88YJ
ISNAD
Dinç Kaya, Hüsniye - Duman, Rukiye. “Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3/3 (01 Aralık 2023): 61-69. https://izlik.org/JA93AD88YJ.
JAMA
1.Dinç Kaya H, Duman R. Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;3:61–69.
MLA
Dinç Kaya, Hüsniye, ve Rukiye Duman. “Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 3, Aralık 2023, ss. 61-69, https://izlik.org/JA93AD88YJ.
Vancouver
1.Hüsniye Dinç Kaya, Rukiye Duman. Vardiyalı ve Gece Çalışmanın Kadın Sağlığına Etkileri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2023;3(3):61-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93AD88YJ