Alzheimer Hastalığı Ve Bağırsak Mikrobiyotası İle İlgili Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Öz

Bu çalışmanıın amacı alzheimer hastalığı ve bağırsak mikrobiyatası ile ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik olarak analiz edilmesidir. Analiz 2010-2025 yılları arasında Web of Science (WOS) veri tabanında indekslenen yayınlardan oluşmaktadır. Web of Science’da, “alzheimer disease's and microbiota” veya “alzheimer disease's and gut microbiota” veya “alzheimer disease's and microbiome” anahtar kelimeleri bir arada kullanılarak arama yapıldı. Veri analizi ve görsel haritalandırma için VOSviewer programı kullanıldı. Çalışmada yayın türü olarak en fazla orana sahip olan araştırma makaleleri ele alındı. Analizde yıllara göre yayın sayısı, dergilere göre dağılım, en çok atıf alan çalışmalar, en yüksek yayın çıktısına sahip ülkeler, en sık kullanılan anahtar kelimeler ve ortak yazarlık boyutları incelendi. İlk çalışmanın yayınladığı 2010 yılından itibaren başlayarak 2025 yılının temmuz ayına kadar toplam 2812 çalışmaya ulaşıldı. Bunlardan 1543 ‘ü araştırma makalesi olarak tespit edildi ve çalışmaya dahil edildi. En fazla yayın yapılan yılın “2024” olduğu belirlendi. En fazla yayına sahip ülke ise “Çin Halk Cumhuriyeti” oldu. Bu konuda Türkiye de yapılmış çalışma sayısı ise oldukça sınırlıydı. Araştırma alanına göre yayınlar sınıflandırıldığında en fazla yayının olduğu WOS alanı “neuroscience” olarak tespit edildi. En fazla yayına sahip dergi “Journal of Alzheimer Disease” dergisi olarak saptandı. Çalışmada, alzheimer hastalığı ile mikrobiyota ilişkisinin özellikle son yıllarda artan bir şekilde incelendiği görülmektedir. Ancak ülkemizde bu konu ile ilgili henüz yeterince çalışma yapılmadığı görülmütşür. Çalışma, araştırmacılara bu noktada boşlukların doldurulması ve güncel olan bu konuya eğilmeleri noktasında katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

• Alzheimer hastalığı
• Bağırsak mikrobiyotası
• Mikrobiyom
• Bibliyometri

Bibliometric Analysis of Studies on Alzheimer's Disease and Gut Microbiota

Öz

This study aims to perform a bibliometric analysis of research investigating the relationship between Alzheimer’s disease and gut microbiota. Publications indexed in the Web of Science (WOS) database between 2010 and July 2025 were analyzed. The search was conducted using the combined keywords “Alzheimer disease and microbiota,” “Alzheimer disease and gut microbiota,” and “Alzheimer disease and microbiome”. Data analysis and visualization were performed using VOSviewer software. Only research articles, which represented the largest publication type, were included. The analysis examined publication trends by year, journal distribution, citation impact, country productivity, frequently used keywords, and co-authorship networks. A total of 2,812 publications were identified, of which 1,543 were research articles. The year 2024 had the highest number of publications, and the People’s Republic of China ranked first in publication output. Studies from Turkey were found to be limited. According to WOS research areas, “Neuroscience” was the most common field, and the Journal of Alzheimer’s Disease had the highest number of related publications. Overall, the findings indicate a rapidly growing interest in the connection between Alzheimer’s disease and the gut microbiota, particularly in recent years. However, research output from Turkey remains insufficient. This study provides valuable insights into current trends and research gaps, encouraging further investigation into this emerging and significant area of biomedical science.

Anahtar Kelimeler

• Alzheimer's disease
• Gut microbiota
• Microbiome
• Bibliyometrics

Kaynakça

1. Akbari, E., Asemi, Z., Daneshvar, Kakhaki., R., Bahmani, F., Kouchaki, E., Tamtaj,i OR., Hamidi, GA., & Salami, M. (2016). Effect of Probiotic Supplementation on Cognitive Function and Metabolic Status in Alzheimer's Disease: A Randomized, Double-Blind and Controlled Trial. Front Aging Neurosci, 10(8), 256. doi: 10.3389/fnagi.2016.00256
2. Bairamian, D., Sha, S., Rolhion, N., Sokol, H., Dorothée, G., & Lemere, C. A. (2022). Microbiota in neuroinflammation and synaptic dysfunction: A focus on Alzheimer’s disease. Molecular Neurodegeneration, 10.1186/s13024-022-00522-2. 17(1), 19. doi:
3. Boyd, R. J., Avramopoulos, D., Jantzie, L. L., & McCallion, A. S. (2022). Neuroinflammation represents a common theme amongst genetic and environmental risk factors for Alzheimer and Parkinson diseases. Journal of Neuroinflammation, 19(1), 223. doi: 10.1186/s12974-022-02584-x
4. Cattaneo A, Cattane N, Galluzzi S, Provasi S, Lopizzo N, Festari C, & Ferrari C. (2017). Association of brain amyloidosis with pro-inflammatory gut bacterial taxa and peripheral inflammation markers in cognitively impaired elderly. Neurobiol Aging, 49, 10.1016/j.neurobiolaging.2016.08.019. 60-68. doi:
5. Chen, C., Liao, J., Xia, Y., Liu, X., Jones, R., & Haran, J., (2022). Gut microbiota regulate Alzheimer's disease pathologies and cognitive disorders via PUFA-associated neuroinflammation. Gut, 10.1136/gutjnl-2021-326269 71(11), 2233–2252. doi:
6. Çiğdem, A. G. K., Dikmen, A., & Özkan, S. (2023). Bibliyometrik analize genel bir bakış. Turkey Health Literacy Journal, 4(3), 112–116. doi: 10.5281/zenodo.10527535
7. Gupta, S., Nair, A., Jhawat, V., Mustaq, N., Sharma, A., Dhanawat, M., & Khan, S. A. (2020). Unwinding complexities of diabetic Alzheimer by potent novel molecules. American Journal of Alzheimer's Disease & Other Dementias, 35, 10.1177/1533317520937542 1533317520937542. doi:
8. Harach, T., Marungruang, N., & Duthilleul, N. Reduction of Abeta amyloid pathology in APPPS1 transgenic mice in the absence of gut microbiota. (2017). Sci Rep, 7, 41802. doi.org/10.1038/srep41802

9. Kim, M., Kim, Y., Choi, H., Kim, W., Park, S., & Lee, D., (2020). Transfer of a healthy microbiota reduces amyloid and tau pathology in an Alzheimer’s disease animal model. Gut, 69(2), 283–294. doi: 10.1136/gutjnl-2018-317431.
10. Kinney, J. W., Bemiller, S. M., Murtishaw, A. S., Leisgang, A. M., Salazar, A. M., & Lamb, T. (2018). Inflammation as a central mechanism in Alzheimer's disease. Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions, 4, 575–590. doi: 10.1016/j.trci.2018.06.014.
11. Liang, X., Dai, N., Sheng, K., Lu, H., Wang, J., & Chen, L. (2022). Gut bacterial extracellular vesicles: Important players Lynch, S. V., & Pedersen, O. (2016). The human intestinal microbiome in health and disease. The New England Journal of Medicine, 375(24), 10.1056/NEJMra1600266. 2369–2379. doi:
12. Manfredi, J. N., Gupta, S. K., Vyavahare, S., Deak, F., Lu, X., & Buddha, L. (2025). Gut microbiota dysbiosis in Alzheimer's disease (AD): Insights from human clinical studies and the mouse AD models. Physiology & Behavior, 290, 114778. doi: 10.1016/j.physbeh.2024.114778
13. Vogt, N. M., Kerby, R. L., Dill-McFarland, K. A., Harding, S. J., Merluzzi, A. P., & Johnson, S. C. (2017). Gut microbiome alterations in Alzheimer's disease. Scientific Reports, 7(1), 13537. doi: 10.1016/j.physbeh.2024.114778.
14. Wang, X., Sun, G., & Feng, T. (2019). Sodium oligomannate therapeutically remodels gut microbiota and suppresses gut bacterial amino acids-shaped neuroinflammation to inhibit Alzheimer’s disease progression. Cell Res, 29, 787–803. doi.org/10.1038/s41422-019-0216-x
15. Yıldırım, S., Nalbantoğlu, Ö. U., Bayraktar, A., Ercan, F. B., Gündoğdu, A., & Velioğlu, H. A. (2022). Stratification of the gut microbiota composition landscape across the Alzheimer's disease continuum in a Turkish cohort. mSystems, 7(1), e00004-22. doi: 10.1128/msystems.00004-22
16. Zhu, B., Wang, X., & Li, L. (2010). Human gut microbiome: The second genome of human body. Protein & Cell, 1(8), 718–725.doi:10.1007/s13238-010-0093-z.