Araştırma Makalesi

MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI

Cilt: 27 Sayı: 4 28 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI

Öz

Karar verme süreçlerinde stratejik bir rol üstlenen yönetim muhasebesi, yalnızca sayısal analizlerle değil, karar vericilerin zihinsel çerçeveleriyle de doğrudan şekillenmektedir. Bu çalışma, yönetim muhasebesi kararlarında sıkça gözlemlenen bilişsel yanlılıkları; bütçeleme, performans değerlendirme, yatırım kararları ve stratejik planlama olmak üzere dört temel karar alanı üzerinden incelemektedir. Bu alanlarda öne çıkan bilişsel yanlılık türleri literatür taramasıyla belirlenmiş, ardından bu yanlılıklar senaryo tabanlı bir analiz yöntemiyle somutlaştırılmıştır. Bulgular, yönetim muhasebesi kararlarının yalnızca teknik hesaplamalardan ibaret olmadığını, karar vericilerin algılarına, deneyimlerine ve zihinsel önyargılarına da bağlı olduğunu göstermektedir. Çalışma, yönetim muhasebesi alanında davranışsal farkındalığın artırılmasına katkı sağlamayı ve karar alma süreçlerinde sistematik hataların azaltılmasına yönelik öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arkes, H. R., & Blumer, C. (1985). The psychology of sunk cost. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 35(1), 124–140. https://doi.org/10.1016/0749-5978(85)90049-4
  2. Bazerman, M. H., & Moore, D. A. (2013). Judgment in managerial decision making (8th ed.). Wiley. Brink, S., Steenkamp, G., & Odendaal, A. (2025). Applying principle-based guidelines to a complex transaction: Exploring management judgement and decision-making. Pacific Accounting Review, 37(3), 397-419. https://doi.org/10.1108/PAR-10-2024-0272
  3. Buehler, R., Griffin, D., & Ross, M. (1994). Exploring the “planning fallacy”. Journal of Personality and Social Psychology, 67(3), 366–381. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.3.366
  4. Büyükmirza, K. (2009). Maliyet ve yönetim muhasebesi. Gazi Kitabevi.
  5. Camilli, R., Cristofaro, M., Hristov, I., & Sargiacomo, M. (2025). Cognitive biases in accounting judgment and decision making: a review, a typology, and a future research agenda. Accounting Forum, 1(1), 1–30. https://doi.org/10.1080/01559982.2024.2434340
  6. Cristofaro, M., Augier, M., Lovallo, D., Abatecola, G., & Leoni, L. (2024). Behavioral strategy in evolution: a review and conceptual framework. European Management Journal. https://doi.org/10.1016/j.emj.2024.10.002 Çeşmeci, C. (2024). Beyond the Odds: Framing and Taming Base-Rate Neglect in Organizational and Consumer Decision-Making. In E. Siniksaran (Ed.), Overcoming Cognitive Biases in Strategic Management and Decision Making (pp. 1-23). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-1766-2.ch001
  7. Çeşmeci, C., & Burnaz, S. (2020). Has Luxury Consumption Something to do with Fear and Love?. In F. Pantoja, S. Wu, & N. Krey (Eds.), Enlightened Marketing in Challenging Times (pp. 235-249). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-42545-6_18
  8. Çeşmeci, C., & Burnaz, S. (2022). How does the construal level affect consumers’ intention to adopt product ratings and individual reviews?. Business & Management Studies: An International Journal, 10(4), 1335-1353. https://doi.org/10.15295/bmij.v10i4.2146

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yönetim Muhasebesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

29 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Dursun, G. D. (2025). MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 27(4), 353-372. https://doi.org/10.31460/mbdd.1704165
AMA
1.Dursun GD. MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI. MODAV-MBDD. 2025;27(4):353-372. doi:10.31460/mbdd.1704165
Chicago
Dursun, Günay Deniz. 2025. “MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI”. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi 27 (4): 353-72. https://doi.org/10.31460/mbdd.1704165.
EndNote
Dursun GD (01 Aralık 2025) MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi 27 4 353–372.
IEEE
[1]G. D. Dursun, “MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI”, MODAV-MBDD, c. 27, sy 4, ss. 353–372, Ara. 2025, doi: 10.31460/mbdd.1704165.
ISNAD
Dursun, Günay Deniz. “MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI”. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi 27/4 (01 Aralık 2025): 353-372. https://doi.org/10.31460/mbdd.1704165.
JAMA
1.Dursun GD. MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI. MODAV-MBDD. 2025;27:353–372.
MLA
Dursun, Günay Deniz. “MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI”. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, c. 27, sy 4, Aralık 2025, ss. 353-72, doi:10.31460/mbdd.1704165.
Vancouver
1.Günay Deniz Dursun. MUHASEBE KARARLARINDA ZİHİN TUZAKLARI: YÖNETİM MUHASEBESİNDE BİLİŞSEL YANLILIKLARIN ROLÜ VE ÇÖZÜM YOLLARI. MODAV-MBDD. 01 Aralık 2025;27(4):353-72. doi:10.31460/mbdd.1704165

Yazarlık

MBDD, araştırma makalelerine yapılan katkıların adil şekilde tanınmasını sağlamak amacıyla COPE Yazarlık Kılavuzuna uymaktadır (https://publicationethics.org/guidance/discussion-document/authorship). Yazarlık, hem hak hem de sorumluluk taşır; bu nedenle, listelenen tüm yazarların araştırmaya önemli katkılarda bulunmuş olması gerekmektedir.

Birden fazla yazarlı çalışmalarda, Yazar Katkıları bölümü, sonuç bölümünden sonra ve kaynakçadan önce yer almalıdır. Makalenin hangi bölümlerine hangi yazarın katkı sağladığını belirtmek için yazarların isim baş harfleri ve soyadları kullanılmalıdır. Detaylı bilgiye "Makale Gönderim Kontrol Listesi" düğmesine tıklayarak ulaşılabilir. Ayrıca, yazarlar, yazarlık kriterlerini karşılamayan ancak çalışmaya katkı sağlayan kişileri teşekkür bölümünde belirtebilirler.

Yazarlar araştırmanın tasarım ve uygulanmasında üretken Yapay Zekâ (YZ) ve YZ destekli araçların kullanımını açıklamak zorundadırlar. Bu tür kullanımlar, makalenin yöntem bölümünde belirtilmelidir. YZ kullanımının belirtilmesi, makalenin yayımlanmasını engellemez; aksine, araştırmanın şeffaf bir şekilde sunulmasını sağlar.