DENETİM TARZININ TAHAKKUK YAPISI AÇISINDAN FİNANSAL TABLO KARŞILAŞTIRILABİLİRLİĞİNE ETKİSİ: DÖRT BÜYÜK DENETİM FİRMASI ÖZELİNDE BORSA İSTANBUL ÖRNEĞİ

Yıl 2026, Cilt: 28 Sayı: 1 , 131 - 156 , 27.03.2026

Derya Özarslan

https://doi.org/10.31460/mbdd.1789800

https://izlik.org/JA82UE47WX

Öz

Bu çalışmada denetim tarzının finansal tablo karşılaştırılabilirliği üzerindeki etkisi dört büyük denetim firması özelinde incelenmektedir. Bu amaçla Borsa İstanbul’da 2009-2023 yılları arasında faaliyet gösteren 149 şirket aynı sektör ve yılda olmak kaydıyla ikişer olarak eşleştirilmiştir. Eşleştirilen şirket çiftlerinin tahakkuklarının farkı ile bu şirketlerin dört büyük denetim firması tarafından denetlenme durumu arasındaki ilişki regresyon analizi ile incelenmiştir. Analizler neticesinde dört büyük denetim firması tarafından denetlenen şirket çiftlerinin toplam tahakkuk ve isteğe bağlı tahakkuk farklarının, en az birisi ulusal denetim firması tarafından denetlenen şirket çiftlerinin tahakkuk farklarına kıyasla daha düşük çıktığı, dolayısıyla bu şirketlerin karşılaştırılabilirlik düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Denetim Tarzı , Dört Büyük Denetim Firması , Finansal Tablo Karşılaştırılabilirliği , İsteğe Bağlı Tahakkuk , Toplam Tahakkuk

THE EFFECT OF AUDIT STYLE ON FINANCIAL STATEMENT COMPARABILITY IN TERMS OF ACCRUALS STRUCTURE: EVIDENCE FROM BORSA ISTANBUL IN THE CONTEXT OF THE BIG FOUR AUDIT FIRMS

https://izlik.org/JA82UE47WX

Öz

This study examines the effect of audit style on financial statement comparability, focusing on the Big Four audit firms. 149 companies listed on Borsa Istanbul between 2009 and 2023 were paired by industry and year. Regression analysis was used to assess the relationship between accrual differences of matched companies and their audit status. The findings show that pairs audited by the Big Four have lower total and discretionary accrual differences than those where at least one company was audited by a national audit firm, suggesting higher comparability for companies audited by the Big Four.

Anahtar Kelimeler

Audit Style , The Big Four Audit Firms , Financial Statement Comparability , Discretionary Accrual , Total Accrual

Kaynakça

• Adıgüzel, H. (2013). Corporate governance, family ownership and earnings management: Emerging market evidence. Accounting and Finance Research, 2(4), 17-33.
• Barth, M. E., Landsman, W. R., Lang, M., & Williams, C. (2012). Are IFRS-based and US GAAP-based accounting amounts comparable? Journal of Accounting and Economics, 54(1), 68-93.
• Bartov, E., Gul, F. A., & Tsui, J. S. (2000). Discretionary-accruals models and audit qualifications. Journal of accounting and economics, 30(3), 421-452.
• Carla, Y. (2017). Audit style and financial statement comparability. (Yüksek Lisans Tezi) Rotterdam Erasmus Üniversitesi Ekonomi Enstitüsü, Rotterdam.
• Cengiz, S., Dilsiz, M. Ş., & Aslanoğlu, S. (2016). Kâr dağıtım politikasının kazanç yönetimi uygulamaları üzerindeki etkisi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (70), 39-54.
• Chen, J. Z., Chen, M. H., Chin, C. L., & Lobo, G. J. (2020). Do firms that have a common signing auditor exhibit higher earnings comparability?. The Accounting Review, 95(3), 115-143.
• Dechow, P., & Dichev, I. (2002). The quality of accruals and earnings: the role of accrual estimation errors. The Accounting Review, 77, 35–59.
• Dechow, P., Ge, W., & Schrand, C. (2010). Understanding earnings quality: A review of the proxies, their determinants and their consequences. Journal of accounting and economics, 50(2-3), 344-401.
• Dechow, P., Sloan, R., & Sweeney, A. (1995). Detecting earnings management. The Accounting Review 70, 193–225.
• Dibia, N. O., & Onwuchekwa, J. C. (2014). An appraisal of corporate governance mechanisms and earnings management in Nigeria. International Journal of Finance and Accounting, 3(2), 49-59.
• Drake, M. S., & Myers, L. A. (2011). Analysts’ accrual-related over-optimism: do analyst characteristics play a role?. Review of Accounting Studies, 16, 59-88.
• Ergi, Ş., & Güleç, Ö. F. (2019). Büyük ve orta boy işletmeler için finansal raporlama standardı (BOBİ FRS) ile ilgili muhasebe eğitimcileri ve uygulayıcılarına yönelik bir araştırma. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 377-399.
• Francis, J. R., Pinnuck, M. L., & Watanabe, O. (2014). Auditor style and financial statement comparability. The Accounting Review, 89(2), 605-633.
• Francis, J., LaFond, R., Olsson, P., & Schipper, K. (2005). The market pricing of accruals quality. Journal of Accounting and Economics 39, 295–327
• Frankel, R., Jennings, J., & Lee, J. (2016). Using unstructured and qualitative disclosures to explain accruals. Journal of Accounting and Economics, 62(2-3), 209-227.
• Healy, P. M. (1985). The effect of bonus schemes on accounting decisions. Journal of accounting and economics, 7(1-3), 85-107.
• Hribar, P., & Collins, D. W. (2002). Errors in estimating accruals: Implications for empirical research. Journal of Accounting research, 40(1), 105-134.
• Jiu, L., Liu, B., & Liu, Y. (2020). How a shared auditor affects firm-pair comparability: Implications of both firm and individual audit styles. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 39(3), 133-160.
• Johnston, J. A., & Zhang, J. H. (2021). Auditor style and financial reporting similarity. Journal of Information Systems, 35(1), 79-99.
• Jones, J. J. (1991). Earnings management during import relief investigations. Journal of accounting research, 29(2), 193-228.
• Kawada, B. (2014). Auditor offices and the comparability and quality of clients' earnings. Erişim adresi: https://ssrn.com/abstract=2510186.
• KGK (T.C. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu). (2018). Finansal raporlamaya ilişkin kavramsal çerçeve. https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2019Seti/Finansal%20Raporlamaya%20%C4%B0li%C5%9Fkin%20Kavramsal%20%C3%87er%C3%A7eve/F%C4%B0NANSAL%20RAPORLAMAYA%20%C4%B0L%C4%B0%C5%9EK%C4%B0N%20KAVRAMSAL%20%C3%87ER%C3%87EVE%20(2018%20S%C3%BCr%C3%BCm%C3%BC).pdf (Erişim tarihi: 31/07/2025).
• Kothari, S. P., Leone, A. J., & Wasley, C. E. (2005). Performance matched discretionary accrual measures. Journal of accounting and economics, 39(1), 163-197.
• Kothari, S. P., Ramanna, K., & Skinner, D. J. (2010). Implications for GAAP from an analysis of positive research in accounting. Journal of accounting and economics, 50(2-3), 246-286.
• Larson, C. R., Sloan, R., & Zha Giedt, J. (2018). Defining, measuring, and modeling accruals: a guide for researchers. Review of Accounting Studies, 23, 827-871.
• Memiş, M. Ü., & Çetenak, E. H. (2012). Kurumsal yönetimin kazanç yönetimi uygulamaları üzerine etkisi: İMKB’de işlem gören şirketler üzerine uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(3), 205-224.
• Sakarya, Ş., & Koçak, Z. S. (2016). Kazanç kalitesi ve yönetiminin işletmelerin finansal performansı üzerine etkisi: İSO 500 işletmeleri üzerine bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 23(3), 733-749.
• Shi, H., Wen, W., Zhou, G., & Zhu, X. (2021). Do individual auditors have their own styles? Evidence from clients' financial statement comparability in China. Accounting Horizons, 35(3), 187-215.
• Sloan, R. G. (1996). Do Stock Prices Fully Reflect Information in Accruals and Cash Flows About Future Earnings?. The Journal of Finance, 51(1), 289–315.
• Smith, C. (2022). The role of audit styles in financial statement comparability: South African evidence. International Journal of Auditing, 26(4), 572-589.
• Sohn, B. C. 2016. The effect of accounting comparability on the accrual-based and real earnings management. Journal of Accounting and Public Policy, 35 (5): 513–39.
• Suadiye, G. (2021). Tahakkukların kalitesi ve tahakkuka dayalı kazanç yönetimi: Bist’te işlem gören şirketler üzerine bir araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(2), 302-328.
• Watts, R. L., & Zimmerman, J. L. (1986). Positive Accounting Theory. Prentice-Hall, NewYork.
• Wilmink, D. (2017). Audit Style and Financial Statement Comparability: A Comparison of Accounting Standards. (Yüksek Lisans Tezi) Rotterdam Erasmus Üniversitesi Ekonomi Enstitüsü, Rotterdam.
• Young, S. (1999). Systematic measurement error in the estimation of discretionary accruals: An evaluation of alternative modelling procedures. Journal of Business Finance & Accounting, 26(7‐8), 833-862.