Görüntü Toplumunda Bedenin Tüketimi Hakkında Film Aracılığıyla Düşünmek

Öz

Bu çalışma; Guy Debord'un gösteri toplumu teorisi ve Mulvey'nin erkek bakışı kavramı çerçevesinde, insan bedeninin metalaştırılması ekseninde The Substance filminin semiyotik bir analizini yaparak incelemektedir. Kapitalist sistemin bir mekanizması olan gösteri, toplumsal ilişkileri imgeler aracılığıyla yönlendirerek yabancılaşmayı, edilgenliği ve gerçekliğin temsillerle yer değiştirmesini teşvik etmektedir. Laura Mulvey'nin "erkek bakışı" kavramından yola çıkan analizde, sinemadaki görsel anlatıların ataerkil yapıları, cinsiyet hiyerarşilerini ve kadınların nesneleştirilmesini nasıl güçlendirdiğini de araştırmaktadır. Kadın bir yönetmen Caroline Fargeat tarafından yönetilen The Substance filmi, anlatısı ve görsel kompozisyonuyla gençlik, güzellik gibi konularda toplumsal takıntıları eleştirmektedir. Filmde yoğun makro çekimlerin kullanılması, kahramanın yaşlı hali Elizabeth Sparkle ile genç alter egosu Sue arasındaki fiziksel ve duygusal ikiliği vurgulamakta kullanılmaktadır. Bu görsel teknikler, toplumsal baskıların kadın bedeni üzerindeki yıkıcı etkisini vurgularken, izleyiciyi kahramanın iç çatışması ve dönüşümü üzerine derin bir düşünmeye yönlendirmektedir. Film; bedenin metalaştırılmasını eleştirip "kadın bakışına" yönelmiş olsa da, nihayetinde klasik Hollywood geleneklerini tamamen altüst etmeyi başaramamaktadır. Sue'nun erotikleştirilmiş bir nesne olarak tasviri, ataerkil idealleri sürdürerek özgürleştirici bir sinema dilinin potansiyelini baltaladığı düşünülmektedir. Bu çalışma, çağdaş sinemanın geleneksel cinsiyetçi temsilleri aşma konusundaki sınırlılıklarının altını çizerek, gösteri toplumunun ideolojik temellerine meydan okuyan alternatif anlatılara olan ihtiyacı vurgulamak için kaleme alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Feminist Film Teorisi
• Gösteri Toplumu
• The Substance Filmi
• Film Analizi

Exploring about the Consumption of the Body in the Society of the Spectacle through Film the Substance

Öz

This study examines the film The Substance through a semiotic analysis of the commodification of the human body, within the framework of Guy Debord's theory of the society of the spectacle and Mulvey's concept of the male gaze. The spectacle, a mechanism of the capitalist system, manipulates social relations through images, fostering alienation, passivity, and the displacement of reality through representation. Drawing on Laura Mulvey's concept of the "male gaze," the analysis also explores how visual narratives in cinema reinforce patriarchal structures, gender hierarchies, and the objectification of women. Directed by a female director, Caroline Fargeat, The Substance critiques societal obsessions with youth and beauty through its narrative and visual composition. The film’s extensive use of macro shots accentuates the physical and emotional dichotomy between the protagonist’s aged self, Elizabeth Sparkle, and her younger alter ego, Sue. These visual techniques underscore the destructive impact of societal pressures on the female body, while also engaging the viewer in a deeper reflection on the protagonist’s inner conflict and transformation. While the film critiques the commodification of the body and addresses the "female gaze," it ultimately fails to completely subvert classical Hollywood traditions. Sue's portrayal as an eroticized object is seen as perpetuating patriarchal ideals, undermining the potential for a liberating filmic language. This study aims to underscore the limitations of contemporary cinema in transcending traditional gender representations and to emphasize the need for alternative narratives that challenge the ideological foundations of the society of the spectacle.

Anahtar Kelimeler

• Feminist Film Theory
• Society of Spectacle
• The Film The Substance
• Film Analysis

Kaynakça

1. Barthes, R. (2005). Göstergebilimsel Serüven. (Trans. M. Rifat, S. Rifat). Yapı Kredi Yayınları.
2. Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri. (Trans. M. Rifat ve S. Rifat,). Kültür Bakanlığı Yayınları.
3. Baudrillard, J. (2013). Tüketim Toplumu. (trans. H. Delieçayh & F. Keskin). Ayrıntı Yayınları.
4. Berger, J. (1972). Ways of Seeing. Penguin Books.
5. Debord, G. (2006). Gösteri Toplumu. (2. bs.). (Trans. A. Emekçi & O. Taşkent). Ayrıntı Yayınları.
6. Fargeat, C. (Director). (2024). The Substance [Film]. United Kingdom, France, United States: Working Title Films, A Good Story, Blacksmith.
7. Hitchcock, A. (Director). (1954). Rear Window [Film]. United States: Alfred J. Hitchcock Productions.
8. Johnston, C. (UK, 1973). Women’s Cinema As Countercinema. (Ed. S. MacKenzie) In Film Manifestos and Global Cinema Cultures: A Critical Anthology (2014) (pp. 347-356). Berkeley: University of California Press. https:// doi.org/10.1525/9780520957411-100

9. Krips, H. (2010). The Politics of the Gaze: Foucault, Lacan and Žižek. Culture Unbound, 2, 91–102.
10. Kule, S., & Gülaçtı, İ. E. (2023). Reha Erdem Filmlerinde Postmodern Yansımalar: Kosmos, Şarkı Söyleyen Kadınlar ve Koca Dünya. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 185-204. https://doi.org/10.30783/ nevsosbilen.1162583
11. Mercado, G. (2011). Sinemacının Gözü. (Trans. Selçuk Taylaner). Hill Yayın.
12. Mulvey, L. (1975). Visual Pleasure and Narrative Cinema. Screen, 16(3), 6-18. doi:10.1093/screen/16.3.6
13. Nelmes, J. (1998). Sinemada Cinsiyet ve Cinselliğin Sunumu. (trans. E. Yılmaz). Sinemasal Dergi, s.71-94.
14. Özön, N. (1985). Sinema Uygulayımı, Sanatı, Tarihi. Hil Yayın.
15. Öztürk, B. & Akbulut, Ö. (2022). Laura Mulvey’in Eril Bakış Perspektifinden Susuz Yaz Filminde Kadının Nesneleştirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (e-gifder). 10 (2), 1046-1067.
16. Sciamma, C. (Director). (2019). Portrait of a Lady on Fire [Film]. France: Lilies Films, Arte France Cinéma, Hold Up Films.
17. Tanrıvermiş, Ş. (2024). Bakışın Ardındaki Perde: Güç, Kimlik ve Algıda Disiplinlerarası Perspektifler. Mevzu: Sosyal Bilimler Dergisi. 12 (Eylül 2024): 61-75. https://doi.org/10.56720/mevzu.1425364
18. Verhoeven, P. (Director). (1992). Basic Instinct [Film]. France, United States, United Kingdom, Carolco Pictures, Canal+.
19. Weir, P. (Director). (1998). The Truman Show [Film]. United States: Paramount Pictures, Scott Rudin Productions.
20. Wineyard, J. (2010). Sinemada Çekim Teknikleri. (Trans. G. Rızaoğlu). İstanbul Organizasyon.