Türkiye’de Matematiksel Problem Kurmaya Yönelik Makalelerin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de matematiksel problem kurmaya yönelik makalelerin eğilimini incelemektir. Bu doğrultuda, TRDizin kapsamındaki dergilerde yayımlanan ve DergiPark’ta yer alan 2005-2022 yılları arasında matematiksel problem kurmaya yönelik Türkçe ve İngilizce yazılmış 129 makale incelenmiştir. Çalışmada doküman incelemesi yöntemi benimsenmiştir. Makaleler yayım yılı, araştırma konusu, yöntem, araştırma grubu, örneklem sayısı, veri toplama araçları, problem kurma türleri ve ele alınan matematiksel kavramlara göre betimsel analiz kullanılarak değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak “Problem Kurmaya Yönelik Makale Sınıflandırma Formu” kullanılmıştır. Araştırmada, 2020-2022 yılları arasında en fazla makalenin yayımlandığı ve makalelerde en çok problem kurma becerilerinin ya da problem kurma becerisi ile birlikte çeşitli durumların incelendiği görülmüştür. Makalelerin yöntemlerinde en fazla nitel araştırmalardan durum çalışması, sonrasında ise nicel araştırmalardan tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca makalelerin en fazla ortaokul öğrencileriyle gerçekleştirildiği ve 31-100 aralığındaki örneklem sayılarının en fazla tercih edildiği görülmüştür. Veri toplama aracı olarak sıklıkla problem kurma formunun kullanıldığı, problem kurma etkinliklerinin en fazla yarı yapılandırılmış problem kurma türünde olduğu ve makalelerin en çok karma konularda, daha sonra kesirler ve doğal sayılar kavramlarında gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Araştırmada ulaşılan bu sonuçların, ileride yapılacak problem kurmaya yönelik araştırmalara yön vermede rehber olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Doküman incelemesi
• Makale
• Matematiksel problem kurma

Examining of Articles about Mathematical Problem Posing in Türkiye

Öz

The aim of this study is to examine the tendency of the articles about mathematical problem posing in Türkiye. Accordingly, 129 articles written on mathematical problem posing in TRDizin and DergiPark between 2005 and 2022 were analyzed. Document review method was adopted in the study. The articles were evaluated using descriptive analysis. “Article Classification Form about Problem Posing” was used as the data collection tool. In the study, it was seen that the highest number of articles were published between 2020-2022 and that problem posing skills or various situations with problem posing skills were mostly examined in articles. In the methods of the articles, the case study from qualitative research was mostly preferred, followed by the survey model from quantitative research. In addition, it was seen that the articles were mostly conducted with middle school students and were mostly studied with groups with 31-100 number of participants. It was determined that the problem posing form was frequently used as a data collection tool, the problem posing activities were mostly in the semi-structured problem posing type, and the articles were mostly conducted in mixed topics, followed by fractions and natural numbers concepts.

Anahtar Kelimeler

• Article
• Document review
• Mathematical problem posing

Kaynakça

1. Ada, K., Demir, F., & Öztürk, M. (2020). Altıncı sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerinin incelenmesi: Bir durum çalışması. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 11(1), 210-240. http://doi.org/10.16949/turkbilmat.629625
2. Akben, N. (2019). Mol kavramının öğretiminde problem kurma yaklaşımına dayalı problem çözme uygulamaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 79-100. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.119
3. Aparı, B., Özgen, K., & Zengin, Y. (2022). Developing students’ problem posing skills with dynamic geometry software and active learning framework. Turkish Journal of Education, 11(2), 93-125. https://doi.org/10.19128/turje.880173
4. Arıkan, E. E., & Dede, Y. (2020). Elementary freshmen’s mathematical attitudes in teaching incorporating free problem posing activities. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 10(2), 105-121. https://doi.org/10.17984/adyuebd.667355
5. Arıkan, E. E., Kırkıç, K. A., Bakay, Ş., & Erdem, S. S. (2021). 8. sınıf öğrencilerinin matematik kaygısı düzeyleri ile problem kurma becerilerinin arasındaki ilişki. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4(2), 219-232.
6. Atalay, Ö., & Güveli, E. (2017). Examination of problem posing abilities using computer animations on fractions in the 4th grade students. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 7(2), 192-220. https://doi.org/10.17984/adyuebd.338003
7. Baumanns, L., & Rott, B. (2021). Rethinking problem-posing situations: A review. Investigations in Mathematics, 13(2), 59-76. https://doi.org/10.1080/19477503.2020.1841501
8. Bicer, A., Lee, Y., Perihan, C., Capraro, M. M., & Capraro, R. M. (2020). Considering mathematical creative self-efficacy with problem posing as a measure of mathematical creativity. Educational Studies in Mathematics, 105(3), 457-485. https://doi.org/10.1007/s10649-020-09995-8

9. Cai, J. (2022). What research says about teaching mathematics through problem posing. Éducation & Didactique, 16(3), 31-50. https://doi.org/10.4000/educationdidactique.10642
10. Cai, J., & Hwang, S. (2021). Teachers as redesigners of curriculum to teach mathematics through problem posing: Conceptualization and initial findings of a problem-posing project. ZDM-Mathematics Education, 53(6), 1403-1416. https://doi.org/10.1007/s11858-021-01252-3
11. Cai, J., & Hwang, S. (2023). Making mathematics challenging through problem posing in the classroom. In R. Leikin (Ed.), Mathematical challenges for all (pp.115-145). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-18868-8_7
12. Cai, J., & Jiang, C. (2017). An analysis of problem-posing tasks in Chinese and US elementary mathematics textbooks. International Journal of Science and Mathematics Education, 15(8), 1521-1540. https://doi.org/10.1007/s10763-016-9758-2
13. Cai, J., & Leikin, R. (2020). Affect in mathematical problem posing: Conceptualization, advances, and future directions for research. Educational Studies in Mathematics, 105(3), 287-301. https://doi.org/10.1007/s10649-020-10008-x
14. Cai, J., & Rott, B. (2024). On understanding mathematical problem-posing processes. ZDM – Mathematics Education, 56(1), 61-71. https://doi.org/10.1007/s11858-023-01536-w
15. Can, D., & Yıldız, H. N. (2021). İlkokul öğrencilerinin toplama ve çıkarma işlemlerine yönelik problem kurma becerilerinin incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 416-433. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.62826-779433
16. Cansız-Aktaş, M. (2022). Problem-posing research in mathematics education: A bibliometric analysis. Journal of Pedagogical Research, 6(4), 217-233. https://doi.org/10.33902/JPR.202217414
17. Cantürk-Günhan, B., Geçici, M. E., & Günkaya, B. (2019). Problem kurma temelli matematik öğretiminin öğrencilerin başarılarına etkisi: bir meta-analiz çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 13(2), 1042-1062. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.614345
18. Chen, L., Van Dooren, W., & Verschaffel, L. (2015). Enhancing the development of Chinese fifth-graders’ problem-posing and problem-solving abilities, beliefs, and attitudes: A design experiment. In F. M. Singer, N. Ellerton & J. Cai (Eds.), Mathematical problem posing: From research to effective practice (pp. 309-329). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-6258-3_15
19. Christou, C., Mousoulides, N., Pittalis, M., Pitta-Pantazi, D., & Sriraman, B. (2005). An empirical taxonomy of problem posing processes. Zentralblatt für Didaktik der Mathematik, 37(3), 149-158. https://doi.org/10.1007/s11858-005-0004-6
20. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
21. Çelik-Demirci, S., & Kul, Ü. (2021). Türkiye ve Kanada matematik ders kitaplarında yer alan problem kurma etkinliklerinin incelenmesi: Bir karşılaştırma araştırması. Studies in Educational Research and Development, 5(2), 148-179.
22. Dede, Y., & Yaman, S. (2005). Matematik öğretmen adaylarının matematiksel problem kurma ve problem çözme becerilerinin belirlenmesi. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), 18, 236-252.
23. Deringöl, Y. (2018). Sınıf öğretmeni adaylarının matematik problemi çözmeye yönelik inançları ile problem kurma özyeterlik inançlarının incelenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 9(1), 31-53. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.336386
24. Divrik, R. (2020). Problem kurma temelli matematik öğretiminin 4. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine ve üstbilişsel farkındalık düzeylerine etkisi. Turkish Studies - Education, 15(3), 1729-1750. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.41503
25. Doğan-Coşkun, S. (2018). Are pre-service elementary teachers able to pose problems for the subtraction of fractions? Osmangazi Journal of Educational Research, 5(2), 94-105.
26. English, L. D. (1997). Promoting a problem-posing classroom. Teaching Children Mathematics, 4(3), 172-179. https://doi.org/10.5951/TCM.4.3.0172
27. Geçici, M. E., & Türnüklü, E. (2020). Türkiye’de problem kurma üzerine hazırlanan tezlerin tematik açıdan incelenmesi. International e-Journal of Educational Studies (IEJES), 4(7), 56-69. https://doi.org/10.31458/iejes.606783
28. Gündoğan, M. S., & Öztürk, F. (2023). An analysis of the research published on the concept of activity in mathematics education. Research on Education and Psychology (REP), 7(2), 349-369. https://doi.org/10.54535/rep.1356565
29. Gür, H., & Aykurtlu, G. (2021). Öğrencilerin kesir ve yüzde problemleri konusundaki problem kurma becerilerinin 9. ve 10. sınıftaki durumlarının karşılaştırılması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 53(53), 246-264. https://doi.org/10.15285/maruaebd.734573
30. Güzel, R., & Biber, A. Ç. (2019). Eşitsizlikler konusunun öğretiminde problem kurma yaklaşımının akademik başarıya etkisi. Kastamonu Education Journal, 27(1), 199-208. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2464
31. Kar, T. (2023). Matematiksel problem kurmanın doğası, amacı ve önemi. K. Özgen, T. Kar, S. Çenberci & Y. Zengin (Ed.), Matematikte problem çözme ve problem kurma içinde (s. 243-261). Ankara: Pegem Akademi.
32. Kar, T., & Işık, C. (2013). İlköğretim matematik öğretmenlerinin kesirlerde toplama işleminde problem kurmayı kullanmaya ilişkin görüşleri. Cumhuriyet International Journal of Education, 2(1), 27-46.
33. Kar, T., & Işık, C. (2015). İlköğretim matematik öğretmenlerinin öğrencilerin kurdukları problemlere yönelik görüşlerinin incelenmesi: Kesirlerle toplama işlemi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(1), 122-136.
34. Kılıç, Ç. (2013). Sınıf öğretmeni adaylarının farklı problem kurma durumlarında sergilemiş oldukları performansın belirlenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 1195-1211.
35. Kiliç, Ç. (2023). Examination of the fraction addition problems posed by primary pre-service teachers using the digital storytelling method. Interactive Learning Environments, 1-13. https://doi.org/10.1080/10494820.2023.2294772
36. Lee, S. Y. (2021). Research status of mathematical problem posing in mathematics education journals. International Journal of Science and Mathematics Education, 19(8), 1677-1693. https://doi.org/10.1007/s10763-020-10128-z
37. Leikin, R., & Elgrably, H. (2020). Problem posing through investigations for the development and evaluation of proof-related skills and creativity skills of prospective high school mathematics teachers. International Journal of Educational Research, 102, 101424. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2019.04.002
38. Mersin, N., & Kılıç, Ç. (2021). Ortaokul matematik ders kitaplarında bulunan problem kurma etkinliklerinin uluslararası düzeyde karşılaştırılması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(4), 1259-1279. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021..-926658
39. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB], (2013). Ortaokul matematik dersi (5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) öğretim programı, Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
40. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1,2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: MEB.
41. National Council of Teachers of Mathematics [NCTM]. (2000). Principles and standards for school mathematics. Reston, VA: NCTM.
42. Ozdemir, A. S., & Sahal, M. (2018). The effect of teaching integers through the problem posing approach on students’ academic achievement and mathematics attitudes. Eurasian Journal of Educational Research, 18(78), 117-138. https://doi.org/10.14689/ejer.2018.78.6
43. Örnek, T., & Soylu, Y. (2021). Problem kurma becerisini geliştirmek için tasarlanan problem kurma öğrenme modeli’nin değerlendirilmesi. Journal of Computer and Education Research, 9(18), 929-960. https://doi.org/10.18009/jcer.949572
44. Özçakır-Sümen, Ö. (2021). The mediating role of metacognitive self-regulation skills in the relationship between problem-posing skills and mathematics achievement of primary pre-service teachers. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 8(3). 2081-2096.
45. Özgen, K., Aydın, M., Geçici, M. E., & Bayram, B. (2017). Sekizinci sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 8(2), 218-243. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.322660
46. Özgen, K., & Bayram, B. (2020). Ortaokul öğrencilerinin problem kurmaya yönelik beceri ve öz yeterlik inançlarının incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 455-485. https://doi.org/10.33711/yyuefd.693817
47. Rosli, R., Capraro, M. M., & Capraro, R. M. (2014). The effects of problem posing on student mathematical learning: A meta-analysis. International Education Studies, 7(13), 227-241. https://doi.org/10.5539/ies.v7n13p227
48. Silver, E. A. (1994). On mathematical problem posing. For the Learning of Mathematics, 14(1), 19-28.
49. Sözbilir, M., Kutu, H., & Yaşar, M. D. (2012). Science education research in Turkey: A content analysis of selected features of papers published. In J. Dillon & D. Jorde (Eds.). The World of Science Education: Handbook of Research in Europe (pp. 341-374). Rotterdam: Sense Publishers. http://dx.doi.org/10.1007/978-94-6091-900-8_14
50. Stoyanova, E., & Ellerton, N.F. (1996). A framework for research into students’problem posing in school mathematics. In P. Clarkson (Ed.), Technology in mathematics education (pp. 518-525). Melbourne, Mathematics Education Research Group of Australasia.
51. Turhan-Türkkan, B. (2018). Ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin kesirlerle işlemlere yönelik problem kurma becerilerinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(9), 374-390. https://doi.org/10.17679/inuefd.358159
52. Türnüklü, E., Ergin, A. S., & Aydoğdu, M. Z. (2017). 8. sınıf öğrencilerinin üçgenler konusunda problem kurma çalışmalarının incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 467-486.
53. Ulusoy, F., & Kepceoğlu, İ. (2018). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının yarı-yapılandırılmış problem kurma bağlamında oluşturdukları problemlerin bağlamsal ve bilişsel yapısı, Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1910-1936. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.19.03.004
54. Wang, M., Walkington, C., & Rouse, A. (2022). A meta-analysis on the effects of problem-posing in mathematics education on performance and dispositions. Investigations in Mathematics Learning, 14(4), 265-287. https://doi.org/10.1080/19477503.2022.2105104
55. Yığ, K. G., & Ay, Z. S. (2021). An analysis of the qualities of the problems posed by the students in a seventh grade mathematics course assisted by the problem posing approach. International Journal of Contemporary Educational Research, 8(2), 13-30. https://doi.org/10.33200/ijcer.795390
56. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.