Okul Öncesi Öğretmenlerinin Çocuk Sevme Durumları ile Motivasyonları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseninde yürütülen bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin çocuk sevme durumları ile motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini Van ilinde görev yapmakta olan 406 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Duyan ve Gelbal (2008) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan Barnett Çocuk Sevme Ölçeği ve Yıldız ve Taşgın (2019) tarafından geliştirilen Öğretmen Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin çocuk sevme durumları ile motivasyon düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada yer alan öğretmenlerin yaş, deneyim, aylık gelir, kurum türü, sınıftaki öğrenci sayısı, çalıştıkları yaş grubu, medeni durum, çocuk sahibi olma, eğitim düzeyi ve sınıfta kaynaştırma öğrencisi olup olmaması değişkenlerine göre hem çocuk sevme durumları hem de motivasyon düzeylerinde anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, okul öncesi öğretmenlerinin motivasyon düzeyleri motivasyon ölçeğinin mesleki doyum ve kişisel gelişim alt boyutunda cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermiş; kadınların mesleki doyum ve kişisel gelişim puanlarının, erkeklerin mesleki doyum ve kişisel gelişim puanlarından yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk sevme
• Motivasyon
• Okul öncesi öğretmenleri

The Relationship Between Preschool Teachers’ Liking of Child and Their Motivation

Öz

This survey research aims to examine the relationship between preschool teachers’ liking of children and their motivation. The sample of the study consisted of 406 preschool teachers working in Van. The Barnett Liking of Children Scale and the Teacher Motivation Scale were used as data collection tools. In data analysis, relationship among the dimensions of the teachers' scale levels was analyzed using Pearson Correlation and Linear Regression. As a result of analysis, a positive and significant relationship was found between teachers' attitudes of liking children and their motivation levels. Based on the variables of age, duration of experience, monthly income, type of institution where teachers work, the number of children in teachers’ classroom, the age group teachers worked with, marital status, whether to have a child, education level and whether there are inclusive students in the classroom, preschool teachers’ attitudes of liking children and also their motivation levels did not show a significant difference. However, the motivation levels of preschool teachers showed a significant difference according to their gender in the Job Satisfaction and Personal Development sub-dimension of the Motivation Scale. It was determined that the Job Satisfaction and Personal Development scores of women were higher than their male colleagues’.

Anahtar Kelimeler

• Liking of children
• Motivation
• Preschool teachers

Kaynakça

1. Ada, Ş., Akın, D., Ayık, A., Yıldırım, S., & Yalçın, S. (2013). Öğretmenlerin motivasyon etkenleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 151-166.
2. Aslan, E. (2018). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarıyla çocuk sevme düzeyleri arasındaki ilişkinin farklı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İbrahim Çeçen Üniversitesi.
3. Aslan, H. (2023). Beden eğitimi öğretmenlerinin çocuk sevme ile mesleki etkililik düzeylerinin karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi.
4. Ateş, Ö. T., & Buluç, B. (2018). İlköğretim öğretmenlerinde motivasyon ve örgütsel bağlılığın demografik değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 1-30.
5. Baker, J. A. (2006). Contributions of teacher-child relationships to positive school adjustment during elementary school. Journal of School Psychology, 44(3), 211-229.
6. Barlı, Ö., Bilgili, B., Çelik, S., & Bayrakçeken, S. (2005). İlköğretim okul öğretmenlerinin motivasyonları: Farklılıkların ve sorunların araştırılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 391-417.
7. Barnett, M. A., & Sinisi, C. S. (1990). The initial validation of a liking of children scale. Journal of Personality Assessment, 55, 161-167.
8. Brislin, R. W., Kabigting, F., Macnab, B., Zukis, B., & Worthley, R. (2005). Evolving perceptions of Japanese workplace motivation. International Journal of Cross-Cultural Management, 5(1), 87-103.

9. Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2006). The ecology of developmental processes. Handbook of Child Psychology, 1(6), 993-1023.
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
12. Büyükses, L. (2010). Öğretmenin iş ortamındaki motivasyonunu etkileyen etmenler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
13. Ceylan, E. A. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk sevme düzeyleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aksaray Üniversitesi.
14. Chen, S.-Y., Lindo, N. A., Blalock, S., Yousef, D., Smith, L., & Hurt-Avila, K. (2021). Teachers’ perceptions of teacher–child relationships, student behavior, and classroom management. Journal of Educational Research and Practice, 11, 153–167. https://doi.org/10.5590/JERAP.2020.11.1.11
15. Cohen, L., & Manion, L. (1994). Research methods in education. Routledge
16. Çay, Y. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının ve sınıf öğretmenlerinin çocuk sevme düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
17. Çelikkaya, H. (1996). Eğitim ve yönetimde sevgi faktörü. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8, 67-72.
18. Çiçek, D. (2005). Örgütlerde motivasyon ve iş yaşam kalitesi: Bir kamu kuruluşundaki yöneticilerin personel motivasyon seviyelerinden tespit edilerek iş yaşam kalitesinin geliştirilmesi üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Çukurova Üniversitesi.
19. Çokal, E. (2022). Sınıf öğretmenlerinin mesleki öğrenmeleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
20. Daaboul, D. (2024). Love pedagogy: Teachers reflect on love as an educational approach. Educational Administration: Theory and Practice, 30(10), 51-57.
21. Decker, D. M., Dona, D. P., & Christenson, S. L. (2007). Behaviorally at-risk African American students: The importance of student-teacher relationships for student outcomes. Journal of School Psychology, 45(1), 83-109.
22. Dereli, E., & Acat, M. B. (2010). Okul öncesi eğitimi öğretmenliği bölümü öğrencilerinin motivasyon kaynakları ve sorunları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24, 173-187.
23. Dereli İman, E. (2014). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk sevgisi ve öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyonlarının incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 7(4), 482-504.
24. Donasco, E. D., & Vertulfo, R. M. (2024). The role of kindergarten teachers fostering play-based instruction. Journal of Education and Training, 11(2), 37-57. https://doi.org/10.5296/jet.v11i2.21872
25. Duranay, A. (2022). Sınıf öğretmenlerinin çocuk sevme düzeyleri ile öğretme motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dicle Üniversitesi.
26. Durualp, E., & Kaytez, N. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin iş doyumlarının çocuk sevme düzeyleri ile bazı değişkenler açısından incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 6(1), 97-115.
27. Durualp, E. & Ünal, N. (2013, 6-9 Haziran). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk sevme düzeylerinin sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi [Konferans sunumu]. 5. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, Edirne, Türkiye.
28. Duyan, V., & Gelbal, S., (2008). Barnett Çocuk Sevme Ölçeğini Türkçeye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim, 33(148), 40-48.
29. Duyğu, N. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin okul liderliğine yönelik algılarının öğretmenlerin motivasyonu ve demografik özellikleri açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
30. Ekşi, D. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin yöneticilerinde algıladıkları liderlik stilleri ile kendi motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
31. Ercan, R. (2014). Öğretmenlerde çocuk sevgisi. Turkish Studies, 9(8), 435-444.
32. Ertuğrul, S. (2021). Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin toksik liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyon ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
33. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
34. Garner, P. W., & Waajid, B. (2008). The associations of emotion knowledge and teacher-child relationships to preschool children’s school-related development competence. Journal of Applied Development Psychology, 29, 89-100.
35. Gelbal, S., & Duyan, V. (2010). İlköğretim öğretmenlerinin çocuk sevme durumlarına etki eden değişkenlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 127-137.
36. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference. Pearson
37. Güleryüz, D. G. (2017). Öğretmenlerin örgütsel güven seviyeleri ve motivasyon seviyeleri ilişkisinin incelenmesi (Bursa ili Nilüfer ilçesi örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversite.
38. Howes, C., Philipsen, L., & Feinberg, E. (2000). The consistency of perceived teacher-child relationships between preschool and kindergarten. Journal of School Psychology, 38(2), 113-132.
39. Hughes, R. (2010). Where is the love? Putting love at the heart of early childhood teaching. The first years. New Zealand Journal of Infant and Toddler Education, 12(2), 25-28.
40. İlğan, A., Canoğlu, Ö., Karamert, Ö., & Şensoy, Ç. (2018). Öğretmenlerin çocuk sevme düzeyleri ile öğretme motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Turkish Studies Educational Sciences, 13(19), 979-1003.
41. İnan, E. H. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin çoklu zekâ kuramları, öz yeterlik inançları ve çocuk sevme düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
42. Jeon, J., Buettner, C. K., & Hur, E. (2016). Preschool teachers’ Professional background, process quality and job attitudes: A person-centered approach. Early Education and Development, 27(4), 551-571.
43. Johnson, D. (2017). The role of teachers in motivating students to learn. Journal of Graduate Studies in Education, 9(1), 46-49.
44. Kalaycı, Ş. (2006). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti.
45. Kapucu, S. T. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki doyumları ile çocuk sevgisi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
46. Karacaoğlu, H. (2019). Örgütsel motivasyon ve halk kütüphanesi çalışanlarının motivasyon düzeylerinin belirlenmesi: Ankara ili örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çankırı Karatekin Üniversitesi.
47. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler ve teknikler. Nobel Akademi Yayıncılık.
48. Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Basım). Nobel Akademi Yayıncılık.
49. Kılıç, H. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetim becerileri, mesleğe adanmışlıkları ve çocuk sevme düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
50. Kömbeci, E. S. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk sevme düzeyleri ile öğretmenlik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
51. Kundakçi, H. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğinin imajına ilişkin görüşleri ile mesleki motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
52. Malmberg, L. E. (2008). Student teachers’ achievement goal orientation during teacher studies: Antecedents, correlates and outcomes. Learning and Instruction, 18, 438-452.
53. Meece, J. L., Glienke, B. B., & Burg, S. (2006). Gender and motivation. Journal of School Psychology, 44(5), 351-373.
54. Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). Millî Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim 2022/2023. https://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=508
55. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Millî Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim 2023/2024. https://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=629
56. Mottaz, J. C. (1985). The relative importance intrinsic and extrinsic rewards as determinants of work satisfaction. The Sociological Quarterly, 26(3), 365-385.
57. Nyarko, N. Y. A., Mate-Kole, C. C., & Kwadamah, D. (2024). ‘Because I Love Children’: Understanding Motivations to Become Preschool Teachers in Ghana. Educational Administration: Theory and Practice, 30(11), 340-345.
58. Özbey, T. (2018). Ebeveyn olan öğretmenler ile ebeveyn olmayan öğretmenlerin empatik eğilimleri ve çocuk sevme düzeyleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
59. Özkal, N. (2020). Öğretmen adaylarının çocuk sevme düzeylerinin öğretme motivasyonlarını yordama gücü. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 885-898.
60. Pianta, R. C. (1999). Enhancing relationship between children and teacher. American Psychological Association.
61. Rafiq, S., Kamran, F., & Afzai, A. (2023). Enhancing professional motivation in the early childhood teacher education: Unraveling issues and challenges. Journal of Social Sciences Development, 2, 26-43. https://doi.org/10.53664/JSSD/02-01-2023-03-26-43
62. Saltalı, N., & Erbay, F. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin konuşma, dinleme ve empati becerilerinin çocuk sevme. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 159-174.
63. Sarı, K. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk sevgilerinin ve mesleki benlik saygılarının profesyonellik değişkenleri açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
64. Sarıkaya, B. B., & Özdemir, S. (2016). Otizmli çocuklarla çalışan öğretmenlerin işe adanmışlık, çocuk sevme ve empati eğilimleri arasındaki ilişki. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 27-48.
65. Selvitopu, A., & Taş, A. (2020). Lise öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki motivasyon düzeylerinin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(29), 23-42.
66. Semerci, D. (2015). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri, öz yeterlik algıları ve mesleki motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
67. Sezici, E., & Akkaya, D. D. (2019). The relationship between liking of children and job satisfaction among preschool teachers. JOJ Nursing & Health Care, 11(4), 65-70. https://doi.org/10.19080/JOJNHC.2019.11.555816
68. Shih, Y. H. (2021). Love based relationships between teachers and students in early childhood education. Policy Futures in Education, 20(7), 748–761. https://doi.org/10.1177/14782103211063050.
69. Suchodoletz, A. V., Fasche, A., Gunzenhauser, C., & Hamre, B. (2014). A typical morning in preschool: Observations of teacher-child child interactions in German preschools. Early Childhood Research Quarterly, 29, 509-519.
70. Şengöz Tosun, İ. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk sevme durumlarına etki eden değişkenlerin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
71. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Allyn and Bacon.
72. Tekin, Y. F. (2023). Öğretmenlerin örgütsel adalet algıları, motivasyon düzeyleri ve performansları: Bir yapısal eşitlik modellemesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
73. Türk, R., Özdemir, F., & Yıldız, G. (2017). Öğretmenlerin çocuk sevme durumlarının belirlenmesi: Kars örneği. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Dergisi, 7(1), 45-52.
74. Veenman, S. (1984). Perceived problems of beginning teachers. Review of Educational Research, 54(2), 143-178.
75. Verschueren, K., & Koomen, H. M. (2012). Teacher-child relationship from an attachment perspective. Attachment & Human Development, 14(3), 205-211.
76. Yazıcı, Z. (2013). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk sevme eğilimlerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Humanities, 3(2), 279-286. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.01.188
77. Yazıcı, Z. (2014). The examination of pre-school teachers' towards liking of children. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 172-176.
78. Yenen, E. T., & Ulucan, P. (2021). Values education practices in preschool: The case of Turkey and the United States. Participatory Educational Research, 8(4), 385-408. https://doi.org/10.17275/per.21.96.8.4
79. Yıldız, V. A., & Taşgın, A. (2020). Öğretmen Motivasyon Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(4), 1741-1754.
80. Yılmaz, P. (2017). İlkokul öğretmenleri ve yöneticilerinin iş motivasyon düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
81. Yoleri, S. (2016). Teacher-child relationships in preschool period: The roles of child temperament and language skills. International Electronic Journal of Elementary Education, 9(1), 210-224.
82. Zinsser, K. M., & Curby, T. W. (2014). Understanding preschool teachers’ emotional support as a function of center climate. SAGE Open, 4(4), 1-9.