The Effect of 8th Grade STEM Application for Pressure Subject on Students' Entrepreneurship, Communication and Problem Solving Skills

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 569 - 603, 24.12.2025

Samed Güz , Huriye Deniş Çeliker

https://doi.org/10.52826/mcbuefd.1640597

Öz

The aim of this research is to examine the effect of STEM application on the subject of "Pressure" on the entrepreneurship, communication and problem solving skills of 8th grade students. The study was designed according to a quasi-experimental design with pre-test post-test control group. The study was carried out with the participation of 60 8th grade students, 30 students in the experimental group and 30 students in the control group, in a secondary school in Burdur province. The implementation lasted for three weeks. In the control group, lessons followed the current science curriculum, while in the experimental group, STEM based activities were integrated into the curriculum. “Perception Scale for Problem Solving Skills”, “Effective Communication Skills Scale” and “Science-Based Entrepreneurship Scale” were used as data collection tools. These instruments were administered to both groups as pre-tests and post-tests. SPSS 27.0 package program was used for data analysis. Findings revealed that STEM applications significantly enhanced students’ problem-solving, entrepreneurship and communication skills, with very large effect sizes across all three areas. These results demonstrate that STEM practices provide substantial contributions to the development of students’ skills. Based on the findings, the use of STEM-based activities for the subject of pressure can be recommended.

Anahtar Kelimeler

STEM application , Problem solving skills , Communication skills , Entrepreneurship skills

8.Sınıf Basınç Konusuna Yönelik STEM Uygulamasının Öğrencilerin Girişimcilik, İletişim ve Problem Çözme Becerilerine Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı "Basınç" konusuna yönelik STEM uygulamasının 8. sınıf öğrencilerinin girişimcilik, iletişim ve problem çözme becerilerine etkisini incelemektir. Araştırma, ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desene göre tasarlanmıştır. Çalışma, Burdur ilindeki bir ortaokulda 30 deney, 30 kontrol grubu olmak üzere 60 sekizinci sınıf öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Uygulama süreci üç hafta boyunca sürdürülmüştür. Bu süreçte kontrol grubunda dersler mevcut fen bilimleri dersi öğretim programına bağlı olarak yürütülmüştür. Deney grubunda ise dersler, mevcut müfredata ek olarak STEM’e dayalı etkinlik yapılarak yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak "Problem Çözme Becerilerine Yönelik Algı Ölçeği", "Etkili İletişim Becerileri Ölçeği" ve "Fen Tabanlı Girişimcilik Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama araçları her iki gruba da uygulama öncesi ön-test, uygulama sonrasında ise son-test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 paket programından yararlanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, STEM uygulamaları sonucunda öğrencilerin problem çözme, girişimcilik ve iletişim becerilerinde anlamlı düzeyde gelişme kaydedildiği sonucuna ulaşılmıştır. Verilerin etki büyüklükleri her üç beceri alanı için hesaplanmış ve etki büyüklüğünün “çok büyük” düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu durum STEM uygulamalarının öğrencilerin bu becerilerinin gelişmesinde güçlü bir katkı sağladığını göstermektedir. Elde edilen bulgulara dayalı olarak, basınç konusuna yönelik STEM temelli etkinliklerin kullanılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

STEM uygulaması , Problem çözme becerisi , İletişim becerisi , Girişimcilik becerisi

Kaynakça

• Abina, A., Temeljotov Salaj, A., Cestnik, B., Karalic, A., Ogrinc, M., Kovacic Lukman, R. & Zidanšek, A. (2024). Challenging 21st-century competencies for STEM students: Companies’ vision in Slovenia and Norway in the light of global initiatives for competencies development. Sustainability, 16, 1295. https://doi.org/10.3390/ su16031295
• Acar, D. (2018). FeTeMM eğitiminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarı, eleştirel düşünme ve problem çözme becerisi üzerine etkisi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Açışlı Çelik, S. (2022). STEM etkinliklerinin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine, eleştirel düşünmelerine ve STEM’e yönelik tutumlarına etkisinin araştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (56), 287-313. doi:10.9779.pauefd.1054678
• Akgündüz, D. & Akpınar, B. C. (2018). Okul öncesi eğitiminde fen eğitimi temelinde geliştirilen STEM uygulamalarının öğrenci, öğretmen ve veli açısından değerlendirilmesi. Yaşadıkça Eğitim, 32(1), 1-26. https://doi.org/10.48067/ijal.823224
• Aksoy, Ş. (2021). Ses konusundaki tasarım temelli uygulamaların 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarı ve tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
• Akyar, D. (2021). STEM eğitiminin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin girişimcilik becerileri üzerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• AlAli, R. (2024). Enhancing 21st century skills through integrated STEM education using project-oriented problem-based learning. Geo Journal of Tourism and Geosites, 53(2), 421-430. https://doi.org/10.30892/gtg.53205-1217
• Al-Asfour, A. & Zhao, Y. (2024). Bridging the skills gap divide in manufacturing: Perspectives from industry leaders. Industrial and Commercial Training, 56(1), 78-90. https://doi.org/10.1108/ICT-10-2023-0075
• Amri, M. F., Prima, E. C., Winarno, N. & Mohamad, M. (2024). STEM learning with a simple hydraulic pump project to improve student communication and collaboration skills. Jurnal Pendidikan IPA Indonesia, 13(3), 391-400. doi: 10.15294/jpii.v13i3.5852
• Anderson, A. (1997). Learning strategies in physical education: Self-talk, imagery, and goal-setting. Journal of Physical Education Recreation and Dance, 68, 30-35. http://dx.doi.org/10.1080/07303084.1997.10604874
• Aslan Tutak, F., Akaygun, S. & Tezsezen, S. (2017). İşbirlikli FeTeMM (Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik) eğitimi uygulaması: Kimya ve matematik öğretmen adaylarının FeTeMM farkındalıklarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(4), 794-816. https://doi.org/10.16986/HUJE.2017027115
• Azbay, Ş. N. (2024). STEM uygulamalarının 8. sınıf öğrencilerinin fen başarısına, girişimcilik becerilerine ve STEM kariyer algılarına yönelik etkileri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Afyon.
• Aziz, A.A.A. & Rowland, S. (2018). The entrepreneurship skills that biotechnology graduates need: Findings from entrepreneurial employees in a developing economy. Entrepreneurship Education, 1, 61-83. doi: 10.1007/s41959-018-0006-7
• Bahadır, E. & Köse, E.Ö. (2021). 6. sınıf Fen Bilimleri dersinde STEM uygulamalarının öğrencilerin STEM’e yönelik algılarına ve tutumlarına etkisi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 46(208), 125-145. https://doi.org/10.15390/EB.2021.10229
• Balcı, N. (2022). STEM uygulamalarının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine ve STEM’e yönelik tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Düzce.
• Benli Özdemir, E. (2021). The impacts of stem supported science teaching on 8th grade students' elimination of misconceptions about "solid, fluid and gas pressure", and their attitudes towards science and stem. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 8(1). 205-228.
• Biçer, A. (2019). STEM yaklaşımına dayalı elektrik devre elemanları konusu öğretiminin 5. sınıf özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin akademik başarılarına ve kalıcılığına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
• Biesta, G. (2009). Good education in an age of measurement: On the need to reconnect with the question of purpose in education. Educational Assesment, Evaluation and Accountability, 21(1), 33-46. https://doi.org/10.1007/s11092-008-9064-9
• Bingöl, G. & Demir, A. (2011). Amasya sağlık yüksekokulu öğrencilerinin iletişim becerileri. Göztepe Tıp Dergisi, 26(4), 152-159. doi:10.5222/J.GOZTEPETRH.2011.152
• Blackley, S. & Howell, J. (2015). A STEM narrative: 15 years in the making. Australian Journal of Teacher Education, 40(7), 102-112. https://doi.org/10.14221/ajte.2015v40n7.8
• Boran, M. (2024). İnsan ve çevre ünitesi için geliştirilen STEM etkinliklerinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yaşam becerilerine etkisi üzerine bir inceleme [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Bozkurt, O., Kağar, T. & Yıldırım, B. (2023). Fen bilimleri derslerinin STEM eğitim modeline dayalı işlenmesinin 3-7. sınıf öğrencilerinin STEM’e yönelik tutumlarına etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(2), 443-450. https://dx.doi.org/10.30703/cije.1208004
• Bozkurt, Ö. (2006). Girişimcilik eğiliminde kişilik özelliklerinin önemi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 1(2), 93-111.
• Buyuran, B. G. (2021). Ortaokul fen bilimleri dersinde uygulanan STEM etkinliklerinin öğrencilerin sorgulama, problem çözme becerileri ile motivasyonları üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Büyükbastırmacı, Z. (2019). 7. sınıf kuvvet ve enerji ünitesinde kullanılan STEM uygulamalarının başarı, tutum ve motivasyon üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Büyüköztürk, Ş. (2013). Veri analizi el kitabı (11. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Bybee, R. W. (2010a). Advancing STEM education: A 2020 vision. Technology and Engineering Teacher, 70(1), 30-35.
• Bybee, R. W. (2010b). What is STEM education?. Science, 329(5995), 996-996. doi:10.1126/science.1194998
• Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. Arlington, VA: NSTA Press.
• Camesano, T. A., Billiar, K., Gaudette, G., Hoy, F. & Rolle, M. (2016). Entrepreneurial mindset in STEM education: Student success. In VentureWell Open: Proceedings of the Annual Conference (p. 1). National Collegiate Inventors & Innovators Alliance.
• Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. New York: Erlbaum. Erişim adresi: https://www.utstat.toronto.edu/~brunner/oldclass/378f16/readings/CohenPower.pdf
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
• Çalışıcı, S. (2018). FeTeMM uygulamalarının 8. sınıf öğrencilerinin çevresel tutumlarına, bilimsel yaratıcılıklarına, problem çözme becerilerine ve fen başarılarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Çetin, S. (2019). STEM eğitiminin ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Çiçek, E. (2022). Fotoğraf, iletişim, tanıtım, estetistik ve hedef kitle başlıkları bağlamında örnek afiş çalışmalarının incelenmesi. Sağer, T. (Ed.), Etkileşimli Performans Tasarımı. Yıldız Teknik Üniversitesi Yaratıcı Endüstriler Sempozyumu II (s. 43-52) içinde. İstanbul, Türkiye.
• Çimen, B. (2021). Evsel atıklar ve geri dönüşüm konusunda uygulanan probleme dayalı STEM etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarı ve farkındalığı üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
• Çimentepe, E. (2019). STEM etkinliklerinin akademik başarı, bilimsel süreç becerileri ve bilgisayarca düşünme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde.
• Çoban, A. (2023). STEM etkinliklerinin 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerileri ve karar verme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
• Çorlu, M. S., Capraro, R. M. & Capraro, M. M. (2014). FeTeMM eğitimi ve alan öğretmeni eğitimine yansımaları. Eğitim ve Bilim Dergisi, 39(171), 74-85.
• Davis, J. P. (2019). Preservice teacher learning experiences of entrepreneurial thinking in a STEM investigation. Entrepreneurship Education, 2(1), 1-17. doi: 10.1007/s41959-019-00009-0
• Davis, J. P., Chandra, V. & Bellocchi, A. (2019). Integrated STEM in initial teacher education: Tackling diverse epistemologies. P. Sengupta, M-C. Shanahan ve B. Kim (Eds.) Critical, transdisciplinary and embodied approaches in STEM education içinde (s. 23-40). The Netherlands: Springer
• Deveci, İ. (2016). Perceptions and competence of turkish pre-service science teachers with regard to entrepreneurship. Australian Journal of Teacher Education, 41(5), 153-170. https://doi.org/10.14221/ajte.2016v41n5.10
• Deveci, İ. (2018). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Fen Tabanlı Girişimcilik Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 2(1), 1-15.
• Deveci, İ., Zengin, M. N. & Çepni, S. (2015). Fen tabanlı girişimcilik eğitimi modüllerinin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi, 14(27), 59-80.
• Demir, A. & Aydoğdu, C. (2020). STEM eğitiminde girişimcilik: Teorik çerçeve ve uygulama örnekleri. Fen ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 14(3), 341-358.
• Diana, N. & Sukma, Y. (2021). The effectiveness of implementing project-based learning (PjBL) model in STEM education: A literature review. Journal of Physics: Conference Series, 1882(1), s. 012146. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1882/1/012146
• Doğan, A., Aydın, E. & Kahraman, E. (2020). STEM uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin problem çözme becerilerine yönelik algılarına etkisinin incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 5(2), 123-144.
• Doğan, F. N. & Sinan, A. T. (2024). Etkili iletişim becerileri ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 15(57), 1071-1087. doi: 10.35826/ijoess.4501
• Dugger, W. E. (2010, Aralık). Evolution of stem in the united tates [Bildiri sunumu]. 6th Biennial International Technology Education Research. Gold Coast, Queensland, Australia.
• Eker, M. (2020). STEM eğitimi uygulamalarının 5. sınıf öğrencilerinin fen motivasyonlarına ve girişimciliklerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Eltanahy, M. (2023). Innovative pedagogy and practice for E-STEM learning. E. Peter-Burton ve S. Kaya (Eds.), Enhancing entrepreneurial mindsets through STEM education (s. 71–91). Cham: Springer International Publishing.
• Eltanahy, M. & Mansour, N. (2025) Developing a rubric for assessing students’ competencies in entrepreneurial-STEM learning context. Innovations in Education and Teaching International, 62(1), 249-265, doi: 10.1080/14703297.2024.2311701
• Eroğlu, S. (2018). Atom ve periyodik sistem ünitesindeki STEM uygulamalarının akademik başarı, bilimsel yaratıcılık ve bilimin doğasına yönelik düşünceler üzerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
• Fatimah, F. S., Asy’ari, H., Sandria, A. & Nasucha, J. A. (2023). Learning fiqh based on the TAPPS (Think Aloud Pair Problem Solving) method in improving student learning outcomes. At-Tadzkir: Islamic Education Journal, 2(1), 1–15. doi: 10.59373/attadzkir.v2i1.13
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. & Hyun, H. H. (2011). How to design and evaluate research in education (8. Basım). New York: McGraw-Hill.
• Fritz, M. S., Morris, P. E. & Richler, J. J. (2012). Effect size estimates: Current use, calculations, and interpretation. Journal of Experimental Psychology: General, 141(1), 2-18. https://doi.org/10.1037/a0024338
• Gazibeyoğlu, T. (2018). STEM uygulamalarının 7. sınıf öğrencilerinin kuvvet ve enerji ünitesindeki başarılarına ve fen bilimleri dersine karşı tutumlarına etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kastamonu.
• Genç, A. (2008). Meslek liselerinde sınıf içi öğretmen öğrenci iletişiminin öğrencilere göre algılanması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Ghasemi, A. & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489. https://doi.org/10.5812/ijem.3505
• Gonzalez, H. B. & Kuenzi, J. J. (2012, August). Science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education: A primer (Rapor no: R42642). Washington, DC: Congressional Research Service, Library of Congress. Erişim adresi: https://www2.law.umaryland.edu/marshall/crsreports/crsdocuments/R42642_04052013.pdf
• Gök, E. & Erdoğan, A. (2020). STEM temelli öğretim stratejileri ve uygulamaları. Eğitim Araştırmaları ve Geliştirme Dergisi, 13(1), 20-38.
• Gökçe, Y. (2019). Fen bilimleri dersi güneş sistemi ve ötesi ünitesinde STEM uygulamalarının akademik başarıya ve kalıcılığa etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bayburt Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bayburt.
• Güler, H. (2023). Okul öncesinde 21. yüzyıl becerilerine ulaşmada STEM yaklaşımı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
• Günşen, G., Fazlıoğlu, Y. & Bayır, E. (2017). Okul Öncesi dönemde STEM yaklaşımına dayalı uygulama örneği ve uygulamanın 5 yaş çocukları üzerine etkileri: Haydi içme suyumuzu yapıyoruz. IV. Uluslararası Avrasya Eğitim Araştırmaları Kongresi içinde (s. 599-600), Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
• Hacıoğlu, Y. & Gülhan, F. (2021). The effects of STEM education on the students’ critical thinking skills and STEM perceptions. Journal of Education in Science Environment and Health, 7(2), 139-155. https://doi.org/10.21891/jeseh.771331
• Hasanah, H. & Malik, M. N. (2020). Blended learning in improving students’ critical thinking and communication skills at University. Cypriot Journal of Educational Sciences, 15(5), 1295–1306. doi: 10.18844/cjes.v15i5.5168
• Hebebci, M. T. (2019). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik eğitimi uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin akademik başarı, bilimsel yaratıcılık ve tutumlarına yönelik etkisi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Hefzallah, I. M. (2004). The new educational technologies and learning: Empowering teachers to teach and students to learn in the information age. Charles C Thomas Publisher
• Hinduja, P. (2021). From behaviorism to constructivism in teaching-learning process. Journal of Education & Social Sciences, 9(2), 111-122. https://doi.org/10.20547/jess0922109204
• Hişmi, E. (2022) STEM etkinliklerinin ilkokul öğrencilerindeki STEM'e ilişkin tutumlar, akademik başarı, problem çözme ve sosyal becerileri geliştirme süreci açısından incelenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
• Hom, E. J. (2014). What is STEM education. Live Science Contributor. http://www.livescience.com/43296-what-is-stem-education.html adresinden erişildi.
• Householder, D. L. & Hailey, C. E. (Eds.). (2012). Incorporating engineering design challenges into STEM courses. http://ncete.org/flash/pdfs/NCETECaucusReport.pdf adresinden erişildi.
• Hynes, B., Costin, Y. & Richardson, I. (2023). Educating for STEM: Developing entrepreneurial thinking in STEM (entre-stem). Kaya-Capocci ve E. Peters-Burton (Eds.), Enhancing entrepreneurial mindsets through STEM education (s. 165–194). Cham: Springer
• Irak, M. (2019). 5. sınıf fen bilimleri dersi ışığın yayılması ünitesine yönelik STEM uygulamalarının akademik başarı ve STEM'e karşı tutum üzerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
• İnel Ekici, D. & Balım, A. G. (2013). Ortaokul öğrencileri için problem çözme becerilerine yönelik algı ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 67-86. doi: 10.23891/yyuefd.165930
• Jones, C. (2011). Teaching entrepreneurship to undergraduates. Edward Elgar Publishing.
• Kabdan, F. (2024). STEM etkinliklerinin kimya öğretmen adaylarının girişimcilik becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Kapan, G. (2019). 7. sınıf fen bilimleri dersi elektrik devreleri ünitesinde STEM uygulamalarının akademik başarı, motivasyon ve bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Zonguldak.
• Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
• Kendaloğlu, E. (2021). STEM etkinliği geliştirme sürecinin fen bilimleri öğretmen adaylarının girişimcilik ve STEM öz-yeterlikleri üzerine etkilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
• Kertil, M. & Gürel, C. (2016). Mathematical modeling: A bridge to STEM education. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 4(1), 44-55. https://doi.org/10.18404/ijemst.95761
• Kılıç, B. & Ertekin, Ö. (2017). MEB için Fen Teknoloji Mühendislik Matematik-FeTeMM modeli (STEM) ile eğitim. TÜBİTAK BİLGEM. http://tbae.bilgem.tubitak.gov.tr/ adresinden erişildi.
• Köngül, Ö. (2019) Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) uygulamalarının 6.sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine ve bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
• Kurt, M. (2019). STEM uygulamalarının 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, problem çözme becerilerine ve STEM’e karşı tutumlarına etkisi üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Kurtuluş, M. A. (2019). STEM etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarılarına, problem çözme becerilerine, bilimsel yaratıcılıklarına, motivasyonlarına ve tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
• Küçükoğlu, A. (2020). 21. Yüzyılda eğitim. Ö. Demirel, Z. Kaya ve K. Kıroğlu (Eds.), Eğitime giriş içinde (s. 284-298). Pegem Akademi.
• Laboy-Rush, D. (2011). Integrated STEM education through project-based learning. http://springdale.sharpschool.net/UserFiles/Servers/Server_2942959/File/Departments/InstructionalPlan/Integrated%20STEM%20Education%20through%20Project-Based%20Learning.pdf adresinden erişildi.
• Land, M. H. (2013). Full STEAM ahead: The benefits of integrating the arts into STEM. Procedia Computer Science, 20, 547-552. https://doi.org/10.1016/j.procs.2013.09.075
• Lien, Y.-C.N., Wu, W.-J. & Lu, Y.-L. (2020). How well do teachers predict students’ actions in solving an Ill-Defined problem in STEM education: A solution using sequential pattern mining. IEEE Access, 8, 134976–134986. https://doi.org/10.1109/access.2020.3010168
• Meral, M. (2020). Basit malzemelerle gerçekleştirilen STEM etkinliklerinin öğrencilerin girişimcilik ve öz düzenleme becerileri üzerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzincan.
• Meyrick, K. M. (2011). How STEM education improves student learning. Meridian K-12 School Computer Technologies Journal, 14(1), 1–6.
• Milli Eğitim Bakanlığı (2013). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3,4,5,6,7 ve 7. sınıflar) öğretim programı. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları: Ankara.
• Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Fen bilimleri öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları: Ankara.
• Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). İlköğretim kurumları (İlkokullar ve Ortaokullar) fen bilimleri dersi öğretim programı. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları: Ankara
• Morrison, J. S. (2006). Attributes of STEM education: The student, the school, the classroom. Teaching Institute for Excellence in STEM (TIES). Erişim adresi: https://daytonos.com/pdf/stem.pdf
• Mukaromah, S. H. & Wusqo, I. U. (2020, March). The influence of PjBL model with stem approach on global warming topic to students’ creative thinking and communication skills. In Journal of Physics: Conference Series, 1521(4), s. 042052. doi: 10.1088/1742-6596/1521/4/042052
• National Research Council. (1999). The changing nature of work: Implications for occupational analysis. Washington, DC: National Academy Press.
• Nağaç, M. (2018). 6. sınıflar fen bilimleri dersi madde ve ısı ünitesinin öğretiminde fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (FeTeMM) eğitimi'nin öğrencilerin akademik başarısı ve problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Hatay.
• Ortakuz, S. (2006). Fen ve teknoloji dersinde araştırmaya dayalı öğretim yönteminin öğrencilerin akademik başarılarına ve tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Oser, F. K. & Baeriswyl F. J. (2001). Choreographies of teaching: Bridging instruction to learning. V. Richardson (Ed.), Handbook of research on teaching (4th ed.), s. 1031–1065. American Educational Research Association
• Ostler, E. (2012). 21st century STEM education: A tactical model for long-range success. International Journal of Applied Science and Technology, 2(1), 28-33.
• Özcan, F. (2024). STEM temelli fen bilimleri öğretiminin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, girişimciliklerine ve motivasyonlarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
• Özcan, F. & Orhan, A. T. (2024). STEM temelli fen bilimleri öğretiminin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, girişimciliklerine ve motivasyonlarına etkisi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 5(1), 15-28. https://doi.org/10.58689/eibd.1492745
• Özcan, H. & Koca, E. (2019). STEM yaklaşımı ile basınç konusu öğretiminin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve STEM’e yönelik tutumlarına etkisi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 44(198), 123-145. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2019.7902
• Panizzon, D. & Corrigan, D. (2017, December). Innovation and entrepreneurship as economic change agents: the role of stem education in australia [Bildiri sunumu]. International Organization for Science and Technology Education Conference, Formiga, Brazil.
• Pardjono, P. (2016). Active learning: The Dewey, Piaget, Vygotsky, and constructivist theory perspectives. Jurnal Ilmu Pendidikan Universitas Negeri Malang, 9(3), 105376. https://doi.org/10.17977/jip.v9i3.487
• Penprase, B. E. (2020). STEM Education for the 21st Century. Springer Nature.
• Prabaningrum, D. & Waluya, S. B. (2020). The Improvement of mathematical communication skill through project based learning with stem strategy [Konferans bildirisi]. Proceedings of the International Conference on Science and Education and Technology, 646-651. Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200620.132
• Priemer, B., Eilerts, K., Filler, A., Pinkwart, N., Rösken-Winter, B., Tiemann, R. & Zu Belzen, A. U. (2019). A framework to foster problem-solving in STEM and computing education. Research in Science & Technological Education, 38(1), 105–130. https://doi.org/10.1080/02635143.2019.1600490
• Proctor, T. (2002). Creative problem solving for managers. Routledge.
• P21. (2018). Partnership for 21st century learning 2018. http://www.p21.org/storage/documents/P21_framework_0515.pdf adresinden erişildi.
• P21. (2019). Partnership for 21st Century Skills 2019. http://static.battelleforkids.org/documents/p21/P21_Framework_DefinitionsBFK.pdf adresinden erişildi.
• Ridlo, S. (2020). Critical thinking skills reviewed from communication skills of the primary school students in STEM-based project-based learning model. Journal of Primary Education, 9(3), 311-320. doi: 10.15294/jpe.v9i3.27573
• Riechert, S. & Post, B. (2010). From skeletons to bridges other STEM enrichment exercises for high school biology. The American Biology Teacher, 72(1), 20-22. https://doi.org/10.1525/abt.2010.72.1.6
• Sanders, M. (2009). STEM, STEM education, STEMmania. The Technology Teacher, 68(4), 20-26.
• Saraçlar, C. (2022). 4. sınıf öğrencilerinin STEM etkinliği temelinde girişimcilik becerilerinin geliştirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Sarfraz, I., Rajendran, D., Hewege, C. & Mohan, M. D. (2018). An exploration of global employability skills: A systematic research review. International Journal of Work Organisation and Emotion, 9(1), 63-88. https://doi.org/10.1504/IJWOE.2018.091339
• Sarı, D. (2022). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin stem tutumu ve girişimcilik eğilimlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
• Sarıca, E. (2024). Kuvvet ve hareket ünitesinde STEM temelli öğretimin ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına ve yaratıcılıklarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.
• Sarıcan, G. (2017). Bütünleşik STEM eğitiminin akademik başarıya, problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerisine ve öğrenmede kalıcılığa etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
• Sternberg, R. (1994). Thinking and problem solving. Academic Press.
• Şad, S. N. & Arıbaş, S. (2010). Bazı gelişmiş ülkelerde teknoloji eğitimi ve Türkiye için öneriler. Milli Eğitim Dergisi, 40(185), 278-299.
• Şahin, A., Ayar, M. C. & Adıgüzel, T. (2014). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik içerikli okul sonrası etkinlikler ve öğrenciler üzerindeki etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(1), 1-26.
• Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. Basım). Pearson.
• Tabaru, G. (2017). İlkokul 4. sınıf öğrencilerine fen bilimleri dersinde uygulanan STEM temelli etkinliklerin çeşitli değişkenlere etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde.
• Tan, A. L., Ong, Y. S., Ng, Y. S. & Tan, J. H. J. (2023). STEM problem solving: Inquiry, concepts, and reasoning. Science & Education, 32(2), 381-397. doi: 10.1007/s11191-021-00310-2
• Taştan Akdağ, F. (2017). STEM uygulamalarının öğrencilerin akademik başarı, bilimsel süreç ve yaşam becerileri üzerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
• Topbaş, S. (2023). STEM eğitiminin ilkokul öğrencilerinin temel becerilerine, problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerilerine ve STEM kariyer ilgilerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Zonguldak.
• Toprak, E. (2023). STEM eğitiminin ilkokul dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde öğrencilerin bilimsel yaratıcılık, girişimcilik ve 21. yüzyıl öğrenme ve yenilenme becerileri üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Topsakal, İ., Yalçın, S. A. & Çakır, Z. (2022). The effect of problem-based stem education on the students’ critical thinking tendencies and their perceptions for problem solving skills. Science Education International, 33(2), 136-145. https://doi.org/10.33828/sei.v33.i2.1
• Turgutalp, E. (2021). 8. sınıf basınç konusunda STEM öğretme-öğrenme modelinin uygulanmasının öğrenci başarısına ve girişimcilik becerisine etkisinin araştırılması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
• Turner, K. (2013). Northeast Tennessee educators’ perception of STEM education implementation [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. East Tennessee State University, Tennessee.
• Türkmen, D. (2024). Girişimcilik odaklı stem etkinliklerinin 7.sınıf öğrencilerinin girişimcilik becerilerine ve mühendislik algılarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Uzun, Y. (2022). Bağlantılı öğrenme ile STEM yaklaşımının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme ve yenilenme becerilerine, dijital medya okuryazarlıklarına ve sosyal girişimcilik niyetlerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Karaman.
• Ünal, G. (2005). Fen öğretiminde derinliğine öğrenme: Basınç konusunda modelleme [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Wagner, D. A. (2017). Learning as development: Rethinking international education in a changing world. Routledge.
• Wheeler, L. B., Whitworth, B. A. & Gonczi, A. L. (2014). Engineering design challenge. The Science Teacher, 81(9), 30-36. doi: 10.2505/4/tst14_081_09_30
• Wit, A. (2018). Interacting in task groups. O. Hargie (Ed.), The handbook of communication skills (s. 377–398). London: Routledge.
• Yalçın, V. (2020). Tasarım odaklı düşünme modeline göre hazırlanan okul öncesi STEM etkinliklerinin çocukların yaratıcılık ve problem çözme becerileri üzerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
• Yamak, H., Bulut, N. & Dündar, S. (2014). 5. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri ile fene karşı tutumlarına FeTeMM etkinliklerinin etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 249-265. https://doi.org/10.17152/gefd.15192
• Yarıcı, M. (2021). STEM uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin fen ve teknolojiye yönelik tutumlarına, girişimcilik ve problem çözme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
• Yıldırım, B. & Altun, Y. (2015). STEM eğitim ve mühendislik uygulamalarının fen bilgisi laboratuar dersindeki etkilerinin incelenmesi. El-Cezeri Fen ve Mühendislik Dergisi, 2(2), 0-2. doi: 10.31202/ecjse.67132
• Yıldırım, P. (2023). Fen bilimleri dersinde uygulanan STEM ve STEAM etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, motivasyonlarına, yaratıcılıklarına ve girişimciliklerine etkisinin incelenmesi: Karma yöntem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
• Yıldız, B. (2024). STEM eğitiminin okul öncesi eğitime devam eden 5 yaş grubu çocukların iletişim becerileri üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Yılmaz, C. N. (2019). STEM eğitiminin 10. sınıf öğrencilerinin akademik başarıları, STEM ve Fizik tutumları üzerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
• Yulianti, D. & Handayani, E. (2021). Enhancement of communication skills through physics learning with science, technology, engineering, and mathematics (stem) approach. In Journal of Physics: Conference Series 1918(5), 052083. doi: 10.1088/1742-6596/1918/5/052083
• Zainil, M., Kenedi, A. K., Rahmatina, Indrawati, T. & Handrianto, C. (2024). The influence of stem-based digital learning on 6C skills of elementary school students. Open Education Studies, 6(1), 20240039. https://doi.org/10.1515/edu-2024-0039