AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURUDA MAĞDUR KAVRAMI

Öz

Article 34 (individual applications) of the European Convention of Human Rights reads as follow: “The Court may receive applications from any person, non-governmental organisation or group of individuals claiming to be the victim of a violation by one of the High Contracting Parties of the rights set forth in the Convention or the Protocols thereto…” Thus, in order to rely on Article 34 of the Convention, an applicant must meet two conditions: he or she must fall into one of the categories of petitioners mentioned in Article 34 and must be able to make out a case that he or she is the victim of a violation of the Convention. Whether an applicant has met those conditions, however, may sometimes require a detailed examination. In this paper, case-law of the European Convention of Human Rights on both conditions has been examined

Anahtar Kelimeler

• “Victim” status, admissibility criteria, individual

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURUDA MAĞDUR KAVRAMI

Öz

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Bireysel Başvurular” başlıklı 34. maddesinde “Bu Sözleşme veya protokollerinde tanınan haklarının Yüksek Sözleşmeci Taraflardan biri tarafından ihlal edilmesinden dolayı mağdur olduğunu öne süren her gerçek kişi, hükümet dışı kuruluş veya kişi grupları Mahkeme’ye başvurabilir.” denilmektedir. Buna göre, Mahkemeye bireysel başvuru için başvuranın sayılan kişi, kuruluş veya kişi gruplarından birine dahil bulunması yanında, ayrıca Sözleşme ihlalinin mağduru olması da gerekmektedir. Bununla birlikte, başvuru yapabileceklerin tespiti ile mağdur kavramı bazen ayrıntılı bir incelemeyi gerektirtebilmektedir. Bu çalışmada Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kendisine bireysel başvuruda bulunabilecek olanlar ile mağdur statüsüne yaklaşımı etraflıca incelenmeye çalışılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Mağdur kavramı, kabul edilebilirlik kriterleri, bi

Kaynakça

1. Bilimsel Makale ve Eserler
2. Anayurt, Ö.; Avrupa İnsan Hakları Hukukunda Kişisel Başvuru Yolu, Seçkin, Ankara, 2004
3. Aydın, S.: Türk Hukuk Sisteminde Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru, Terazi Hukuk Dergisi, S. 80, Nisan 2013
4. Çınar, İ.: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Yargı Yetkisi ve Mağdurluk Statüsü, in Bireysel Başvuru İnceleme Usulü ve Kabuledilebilirlik Kriterleri (Ed. Musa Sağlam), Şen Matbaa, Ankara 2013
5. Çoban, A. R.; Bireysel Başvuru:Türk Anayasa Mahkemesinin Ağır İşyükü Sorunu, in Anayasa Şikayeti ve Avrupa İnsan Hakları Uygulaması, Uluslararsı Sempozyum, Ankara, 2010
6. Erdal, U. ve Bakırcı, H.: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 3. Maddesi – Uygulama El Kitabı, OMCT El Kitapları Serisi C. 1, (Dizi Editörü: Boris Wijkström), 2006
7. Göztepe, E.: Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Hakkının (Anayasa Şikâyeti) 6216 Sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirilmesi, TBB Dergisi, S. 95, 2011
8. Haris, D.J., O’Boyle, M., ve Warbrick, C.: Law of the European Convention on Human Rights, Oxford/New York, Oxford University Press, Second Edition, 2009

9. İnceoğlu, S. (Ed.): İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa, Avrupa Konseyi, (Birinci Baskı), 2013
10. Janis, M.W., Kay, R.S. ve Bradley, A.W.: European Human Rights Law, Oxford/New York, Oxford University Press, (Third Edition), 2008
11. Kanadoğlu, K.: Anayasa Şikayeti, in Bireysel Başvuru “Anayasa Şikayeti”, HUKAB Sempozyum Serisi (Ed. Musa Sağlam), 2011
12. Leach, P.: Taking a case to the European Court of Human Rights, Oxford/New York, Oxford University Press, 2011
13. Lysenkova, Olga: L’envoi de la requête à Strasbourg, in Quel filtrage des requêtes par la Cour européenne des droits de l’homme?(Sous la di- rection de Pascal Dourneau-Josette et d’Elisabeth Lambert Abdelgawad), 2011, Editions du Conseil de l’Europe
14. Öncü, M.: Bireysel Başvuruların AİHM Tarafından Usulden İncelenmesi ve Dördüncü Derece Türünden Şikayetler, in Anayasa Mahkemesinin KAYNAKLAR
15. Bilimsel Makale ve Eserler
16. Anayurt, Ö.; Avrupa İnsan Hakları Hukukunda Kişisel Başvuru Yolu, Seçkin, Ankara, 2004
17. Aydın, S.: Türk Hukuk Sisteminde Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru, Terazi Hukuk Dergisi, S. 80, Nisan 2013
18. Çınar, İ.: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Yargı Yetkisi ve Mağdurluk Statüsü, in Bireysel Başvuru İnceleme Usulü ve Kabuledilebilirlik Kriterleri (Ed. Musa Sağlam), Şen Matbaa, Ankara 2013
19. Çoban, A. R.; Bireysel Başvuru:Türk Anayasa Mahkemesinin Ağır İşyükü Sorunu, in Anayasa Şikayeti ve Avrupa İnsan Hakları Uygulaması, Uluslararsı Sempozyum, Ankara, 2010
20. Erdal, U. ve Bakırcı, H.: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 3. Maddesi – Uygulama El Kitabı, OMCT El Kitapları Serisi C. 1, (Dizi Editörü: Boris Wijkström), 2006
21. Göztepe, E.: Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Hakkının (Anayasa Şikâyeti) 6216 Sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirilmesi, TBB Dergisi, S. 95, 2011
22. Haris, D.J., O’Boyle, M., ve Warbrick, C.: Law of the European Convention on Human Rights, Oxford/New York, Oxford University Press, Second Edition, 2009
23. İnceoğlu, S. (Ed.): İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa, Avrupa Konseyi, (Birinci Baskı), 2013
24. Janis, M.W., Kay, R.S. ve Bradley, A.W.: European Human Rights Law, Oxford/New York, Oxford University Press, (Third Edition), 2008
25. Kanadoğlu, K.: Anayasa Şikayeti, in Bireysel Başvuru “Anayasa Şikayeti”, HUKAB Sempozyum Serisi (Ed. Musa Sağlam), 2011
26. Leach, P.: Taking a case to the European Court of Human Rights, Oxford/New York, Oxford University Press, 2011
27. Lysenkova, Olga: L’envoi de la requête à Strasbourg, in Quel filtrage des requêtes par la Cour européenne des droits de l’homme?(Sous la di- rection de Pascal Dourneau-Josette et d’Elisabeth Lambert Abdelgawad), 2011, Editions du Conseil de l’Europe
28. 167 Kararlara Mahkemenin arama motoru HUDOC üzerinden ulaşılabilir. http://hudoc.echr.coe. int/ (Kom. Kar.), n°10733/84, 13 Mart 1985
29. Association des amis de Saint-Raphaël et de Fréjus and Others v. France (dec.), no. 45053/98, 29 Şubat 2000
30. Association for European Integration and Human Rights and Ekimdzhiev v. Bulgaria, no. 62540/00, 28 Haziran 2007
31. Ayuntamiento de Mula v. Spain (dec.), no. 55346/00, 1 Şubat 2001
32. Bayramov c. Azerbaijan (déc.), n° 23055/03, 14 Şubat 2006
33. Bazorkina v. Russia, no. 69481/01, 27 Temmuz 2006
34. Bazorkina v. Russia (dec.), no. 69481/01, 15 Eylül 2005
35. Biç and Others v. Turkey, no. 55955/00, 2 Şubat 2006
36. Brudnicka and Others v. Poland, no. 54723/00, 3 Mart 2005
37. Brumărescu v. Romania [GC], no. 28342/95, 28 Ekim 1999
38. Byrn v. Denmark, no. 13156/87, (dec.) 1 Temmuz 1992
39. Camberrow MM5 AD c. Bulgarie (déc.), n° 50357/99, 1 Nisan 2004
40. Campbell and Cosans v. the United Kingdom, no. 7511/76; 7743/76, 25 Şubat 1982
41. Capital Bank AD v. Bulgaria, no. 49429/99, 24 Kasım 2005
42. Carboni v. Italy (dec.), no. 51554/99, 12 Şubat 2004
43. Centre for Legal Resources on behalf of Valentin Câmpeanu v. Romania [GC], no. 47848/08, 17 Temmuz 2014
44. Centro Europa 7 S.R.L. and Di Stefano v. Italy [GC], no.38433/09, 7 Haziran 2012
45. Chahal v. the United Kingdom (GC) no. 22414/93 15 Kasım 1996
46. Constantinescu v. Romania, no. 28871/95, 27 Haziran 2000
47. Credit and Industrial Bank and Moravec v. the Czech Republic (Kom. Kar.), 20 Mayıs 1998
48. Credit and Industrial Bank v. the Czech Republic, no. 29010/95, 21 Ekim 2003
49. Çakıcı v. Turkey [GC], no. 23657/94, 8 Temmuz 1999
50. Dalban v. Romania [GC], no. 28114/95, 28 Eylül 1999
51. Danderyds Kommun v. Sweden (dec.), no. 52559/99, 7 Haziran 2001 (Kom. Kar.), n°10733/84, 13 Mart 1985
52. Association des amis de Saint-Raphaël et de Fréjus and Others v. France (dec.), no. 45053/98, 29 Şubat 2000
53. Association for European Integration and Human Rights and Ekimdzhiev v. Bulgaria, no. 62540/00, 28 Haziran 2007
54. Ayuntamiento de Mula v. Spain (dec.), no. 55346/00, 1 Şubat 2001
55. Bayramov c. Azerbaijan (déc.), n° 23055/03, 14 Şubat 2006
56. Bazorkina v. Russia, no. 69481/01, 27 Temmuz 2006
57. Bazorkina v. Russia (dec.), no. 69481/01, 15 Eylül 2005
58. Biç and Others v. Turkey, no. 55955/00, 2 Şubat 2006
59. Brudnicka and Others v. Poland, no. 54723/00, 3 Mart 2005
60. Brumărescu v. Romania [GC], no. 28342/95, 28 Ekim 1999
61. Byrn v. Denmark, no. 13156/87, (dec.) 1 Temmuz 1992
62. Camberrow MM5 AD c. Bulgarie (déc.), n° 50357/99, 1 Nisan 2004
63. Campbell and Cosans v. the United Kingdom, no. 7511/76; 7743/76, 25 Şubat 1982
64. Capital Bank AD v. Bulgaria, no. 49429/99, 24 Kasım 2005
65. Carboni v. Italy (dec.), no. 51554/99, 12 Şubat 2004
66. Centre for Legal Resources on behalf of Valentin Câmpeanu v. Romania [GC], no. 47848/08, 17 Temmuz 2014
67. Centro Europa 7 S.R.L. and Di Stefano v. Italy [GC], no.38433/09, 7 Haziran 2012
68. Chahal v. the United Kingdom (GC) no. 22414/93 15 Kasım 1996
69. Constantinescu v. Romania, no. 28871/95, 27 Haziran 2000
70. Credit and Industrial Bank and Moravec v. the Czech Republic (Kom. Kar.), 20 Mayıs 1998
71. Credit and Industrial Bank v. the Czech Republic, no. 29010/95, 21 Ekim 2003
72. Çakıcı v. Turkey [GC], no. 23657/94, 8 Temmuz 1999
73. Dalban v. Romania [GC], no. 28114/95, 28 Eylül 1999
74. Islamic Republic of Iran Shipping Lines v. Turkey, no. 40998/98, 13 Aralık 2007
75. Ivanovski and Others v. the former Yugoslav Republic of Macedonia, no. 34188/03, 26 Kasım 2009
76. İlhan v. Turkey [GC], no. 22277/93, 27 Haziran 2000
77. Janowiec and Others v. Russia , nos. 55508/07 ve 29520/09), 16 Nisan 2012
78. K.U. v. Finland, no. 2872/02, 2 Aralık 2008.
79. Kaburov v. Bulgaria (dec.), no. 9035/06, 19 Haziran 2012
80. Karner v. Austria, no. 40016/98, 24 Temmuz 2003
81. Kaya et Polat v. Turquie (déc.), nos. 2794/05 ve 40345/05, 21 Ekim 2008
82. Khadzhialiyev and Others v. Russia, no. 3013/04, 6 Kasım 2008
83. Kin-Stib and Majkić v. Serbia, no. 12312/05, 20 Nisan 2010
84. Kjeldsen, Busk Madsen and Pedersen v. Denmark, no. 5095/71; 5920/72; 5926/72.
85. Klass and Others v. Germany, 6 Eylül 1978
86. Koch v. Germany, no. 497/09,19 Temmuz 2012
87. Koç and Tambaş v. Turkey (dec.), no. 46947/99, 24 Şubat 2005
88. Kolarić-Kišur (dec.), no. 17129/05, 17 Eylül 2009
89. Komyakov v. Russia (dec.), no. 7100/02, 8 Ocak 2009
90. Kovačić and Others v. Slovenia [GC], nos. 44574/98, 45133/98 ve 48316 /99, 3 Ekim 2008
91. Krone-Verlag GmbH and Druckerei und Zeitungshaus J. Wimmer Gesellschaft mbH v. Austria (dec.), n°31564/96, 7 Mart 2000
92. Kurt v. Turkey, no.15/1997/799/1002, 25 Mayıs 1998
93. L’association et La Ligue Pour La Protection des Acheteurs D’automobiles, Ana Abîd Et 646 Autres c. Roumanie (déc.), no. 34746/97, 10 Temmuz 2001.
94. Lebedev c. Russie (déc.), n° 4493/04, 25 Kasım 2004
95. Lebedev v. Russia, no. 4493/04, 25 Ekim 2007
96. Léger v. France (striking out) [GC], no. 19324/02, 30 Mart 2009
97. Ligue des musulmans de Suisse and Others v. Switzerland (dec.), no. Aralık 2007
98. Ivanovski and Others v. the former Yugoslav Republic of Macedonia, no. 34188/03, 26 Kasım 2009
99. İlhan v. Turkey [GC], no. 22277/93, 27 Haziran 2000
100. Janowiec and Others v. Russia , nos. 55508/07 ve 29520/09), 16 Nisan 2012
101. K.U. v. Finland, no. 2872/02, 2 Aralık 2008.
102. Kaburov v. Bulgaria (dec.), no. 9035/06, 19 Haziran 2012
103. Karner v. Austria, no. 40016/98, 24 Temmuz 2003
104. Kaya et Polat v. Turquie (déc.), nos. 2794/05 ve 40345/05, 21 Ekim 2008
105. Khadzhialiyev and Others v. Russia, no. 3013/04, 6 Kasım 2008
106. Kin-Stib and Majkić v. Serbia, no. 12312/05, 20 Nisan 2010
107. Kjeldsen, Busk Madsen and Pedersen v. Denmark, no. 5095/71; 5920/72; 5926/72.
108. Klass and Others v. Germany, 6 Eylül 1978
109. Koch v. Germany, no. 497/09,19 Temmuz 2012
110. Koç and Tambaş v. Turkey (dec.), no. 46947/99, 24 Şubat 2005
111. Kolarić-Kišur (dec.), no. 17129/05, 17 Eylül 2009
112. Komyakov v. Russia (dec.), no. 7100/02, 8 Ocak 2009
113. Kovačić and Others v. Slovenia [GC], nos. 44574/98, 45133/98 ve 48316 /99, 3 Ekim 2008
114. Krone-Verlag GmbH and Druckerei und Zeitungshaus J. Wimmer Gesellschaft mbH v. Austria (dec.), n°31564/96, 7 Mart 2000
115. Kurt v. Turkey, no.15/1997/799/1002, 25 Mayıs 1998
116. L’association et La Ligue Pour La Protection des Acheteurs D’automobiles, Ana Abîd Et 646 Autres c. Roumanie (déc.), no. 34746/97, 10 Temmuz 2001.
117. Lebedev c. Russie (déc.), n° 4493/04, 25 Kasım 2004
118. Lebedev v. Russia, no. 4493/04, 25 Ekim 2007
119. Léger v. France (striking out) [GC], no. 19324/02, 30 Mart 2009
120. Österreichischer Rundfunk v. Austria, no. 35841/02, 7 Aralık 2006
121. Pavletić v. Slovakia, no. 39359/98, 22 Haziran 2004
122. Pipoli v. Italy, no. 27145/95 (dec), 30 Mart 1999
123. Polanco Torres and Movilla Polanco v. Spain, no. 34147/06, 21 Eylül 2010
124. Post v. the Netherlands (dec.), no. 21727/08, 20 Ocak 2009
125. Prager and Oberschlick v. Austria, no. 15974/90, 24 Nisan 1995
126. Radio France et Autres c. France (déc.), no. 53984/00, 23 Eylül 2003
127. Raimondo v. Italy, 22 Şubat 1994
128. Ramsahai and Others v. the Netherlands [GC], no. 52391/99
129. Ressegatti c. Suisse, no. 17671/02, 13 Temmuz 2006
130. Roemen and Schmit v. Luxembourg, no. 51772/99, 25 Şubat 2003
131. Roseltrans, Finlease et Myshkin c. Russie (déc.), n° 60974/00, 27 Mayıs 2004
132. Roşca Stănescu et autres c. Roumanie (déc.), no 35441/97, 19 Şubat 2002
133. Rothenthurm Commune v. Switzerland (Kom. Kar.), no. 13252/87, 14 Aralık 1988
134. S.P., D.P. and A.T. v. the United Kingdom (Kom. Kar.), no. 23715/94, 20 Mayıs 1996
135. Sakhnovskiy v. Russia [GC], no. 21272/03, 2 Kasım 2010
136. Salman v. Turkey [GC], no. 21986/93, 27/6/2000
137. Sanles Sanles v. Spain (dec.), no. 48335/99, 16 Ekim 2000
138. Scherer v. Switzerland, 25 Mart 1994
139. Scordino v. İtaly (no. 1) [GC] , no. 36813/97 , 29 Mart 2006
140. Scozzari and Giunta v. Italy [GC], no. 39221/98 ve 41963/98, 13 Temmuz 2000
141. Siliadin v. France, no. 73316/01, 26 Temmuz 2005
142. Société S. et T. c. Suède (Kom. Kar.), n° 11189/84, 11 Aralık 1986
143. Soering v. The United Kingdom, no. 14038/88, /Temmuz 1989
144. Stojkovic v. “the former Yugoslav Republic of Macedonia”, no.
145. Österreichischer Rundfunk v. Austria, no. 35841/02, 7 Aralık 2006
146. Pavletić v. Slovakia, no. 39359/98, 22 Haziran 2004
147. Pipoli v. Italy, no. 27145/95 (dec), 30 Mart 1999
148. Polanco Torres and Movilla Polanco v. Spain, no. 34147/06, 21 Eylül 2010
149. Post v. the Netherlands (dec.), no. 21727/08, 20 Ocak 2009
150. Prager and Oberschlick v. Austria, no. 15974/90, 24 Nisan 1995
151. Radio France et Autres c. France (déc.), no. 53984/00, 23 Eylül 2003
152. Raimondo v. Italy, 22 Şubat 1994
153. Ramsahai and Others v. the Netherlands [GC], no. 52391/99
154. Ressegatti c. Suisse, no. 17671/02, 13 Temmuz 2006
155. Roemen and Schmit v. Luxembourg, no. 51772/99, 25 Şubat 2003
156. Roseltrans, Finlease et Myshkin c. Russie (déc.), n° 60974/00, 27 Mayıs 2004
157. Roşca Stănescu et autres c. Roumanie (déc.), no 35441/97, 19 Şubat 2002
158. Rothenthurm Commune v. Switzerland (Kom. Kar.), no. 13252/87, 14 Aralık 1988
159. S.P., D.P. and A.T. v. the United Kingdom (Kom. Kar.), no. 23715/94, 20 Mayıs 1996
160. Sakhnovskiy v. Russia [GC], no. 21272/03, 2 Kasım 2010
161. Salman v. Turkey [GC], no. 21986/93, 27/6/2000
162. Sanles Sanles v. Spain (dec.), no. 48335/99, 16 Ekim 2000
163. Scherer v. Switzerland, 25 Mart 1994
164. Scordino v. İtaly (no. 1) [GC] , no. 36813/97 , 29 Mart 2006
165. Scozzari and Giunta v. Italy [GC], no. 39221/98 ve 41963/98, 13 Temmuz 2000
166. Siliadin v. France, no. 73316/01, 26 Temmuz 2005
167. Société S. et T. c. Suède (Kom. Kar.), n° 11189/84, 11 Aralık 1986
168. Soering v. The United Kingdom, no. 14038/88, /Temmuz 1989
169. Stojkovic v. “the former Yugoslav Republic of Macedonia”, no. 14818/02, 8 Kasım 2007
170. Tanrikulu, Cetin, Kaya et autres c. Turquie (déc.), no. 40150/98, 40153/98, 40160/98, 6 Kasım 2001.
171. Taş v. Turkey, no. 24396/94, 14 Kasım 2000
172. Tauira et 18 autres c. France (Kom. Kar.), no. 28204/95, 4 Aralık 1995
173. The Georgian Labour Party v. Georgia (dec.), no. 9103/04, 22 Mayıs 2007.
174. The Holy Monasteries v. Greece, no. 13092/87; 13984/88, 9 Aralık 1994
175. Thévenon v. France (dec.), no. 2476/02, 28 Şubat 2006
176. Tosun Tayfun Ergün snd Güher Ergun v. Turkey (dec.), no. 9333/14, 24 Ocak 2014
177. Ukraine-Tyumen v. Ukraine, no. 22603/02, 22 Kasım 2007
178. Üstün v. Turkey, no. 37685/02, 10 Mayıs 2007
179. Vääri v. Estonia (dec.), no. 8702/04, 8 Temmuz 2008
180. Van Velden v. the Netherlands, no. 30666/08,19 Temmuz 2011
181. Varnava and Others v. Turkey [GC], nos. 16064/90, 16065/90, 16066/90, 16068/90, 16069/90, 16070/90, 16071/90, 16072/90 ve 16073/90, 18 Eylül 2009
182. Velikova v. Bulgaria (dec.), no. 41488/98, 18 Mayıs 1999
183. Witkowski v. Poland (dec.), no. 53804/00, 4 Şubat 2003
184. X and Y v. the Netherlands, no. 8978/80, 26 Mart 1985
185. X v. France, no. 18020/91, 31 Mart 1992
186. Y.F. v. Turkey, no. 24209/94, 22 Temmuz 2003
187. Yarrow c. Royaume-Uni (Kom.Kar.), n° 9266/81, 18 Ocak 1983
188. Yaşa v. Turkey, (63/1997/847/1054), 2 Eylül 1998