AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İÇTİHATLARI AÇISINDAN SERBEST SEÇİM HAKKI

Öz

The Court have emphasises the importance of the right to free election in many case law in terms of individuals and the Convention order. However, it is possible to see that the Court is cautious in matters relating to the interpretation of the right to free election and this issue is also reflected in the case law. The minimum standards established by the Court in the area of electoral rights different from the much higher 1 Anayasa Mahkemesi Raportörü, [e-mail] afforded in the case law to freedom of political expression, freedom of association and freedom of assembly. We see that at this point of criticism of the approach in the case law of the Court concerning the right to free elections. In this study, the scope of the right to free election, its relationship between democracy, limitation, the margin of appreciation of the government, the right to vote, right to stand for election, electoral systems, the administration of elections, the state’s aid given to political parties and are subject to benefit from the media examined in the framework of the Court’s case law and put forward some suggestions referring to the criticism of the Court

Anahtar Kelimeler

• Right to free elections, right to vote, right to stand for election, electoral systems and administration

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İÇTİHATLARI AÇISINDAN SERBEST SEÇİM HAKKI

Öz

Mahkeme, serbest seçim hakkının bireyler ve Sözleşme düzeni açısın­dan taşıdığı önemi birçok kararında vurgulamıştır. Ancak, Mahkemenin serbest seçim hakkının yorumuna ilişkin konularda temkinli davrandığını ve bu hususu içtihatlarına da yansıttığını görmek mümkündür. Seçimlerle ilgili haklar alanında Mahkeme tarafından belirlenen asgari standartlar, siyasi ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve toplanma özgürlüğü ile ilgili içtihatlarda tanınan çok daha yüksek korumadan farklıdır. Bu açıdan Mahkemenin serbest seçim hakkına ilişkin verdiği kararlardaki yaklaşı­mının eleştirildiğini de görmekteyiz. Bu çalışmada, serbest seçim hakkı­nın kapsamı, demokrasi ile ilişkisi, sınırlandırılması, devletlerin takdir yetkisi, oy kullanma hakkı, aday olma hakkı, seçim sistemleri, seçimlerin yönetimi, siyasal partilere yapılan devlet yardımları ve partilerin medya­dan yararlandırılması konuları Mahkeme içtihatları çerçevesinde incelen­miş ve Mahkemeye yöneltilen eleştirilere değinilerek birtakım öneriler ortaya konulmuştur

Anahtar Kelimeler

• Serbest seçim hakkı, seçme hakkı, seçilme hakkı, seçim sistemleri ve yönetimi

Kaynakça

1. Akbulut, Olgun. (2013). Serbest Seçim Hakkı. İçinde Sibel İnceoğlu (Ed.), İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa (543-55). Ankara: Şen Matbaa.
2. Doğru, Osman ve Atilla Nalbant. (2013). İnsan Hakları Avrupa Sözleş­ mesi Açıklama ve Önemli Kararlar [Council of Europe, Yüksel Yargı Ku­ rumlarının Avrupa Standartları Bakımından Güçlendirilmesi Ortak Proje­ si], cilt II. Ankara: Şen Matbaa.
3. European Commission for Democracy through Law (Venice Commis­ sion), The Code of Good Practice, adopted by the at its 51st (Guidelines) and 52nd (Report) sessions on 5-6/7/2002 and 18-19/10/2002, Opinion no. 190/2002, CDL-AD (2002) 23 rev.
4. Gözübüyük, Şeref ve Feyyaz Gölcüklü. (2009). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İnceleme ve Yargılama Yöntemi (8. Baskı). Ankara: Turhan Kitapevi.
5. Harris, David, Michael O’Boyle, Ed Bates ve Carla Buckley. (2013). Av­ rupa İnsan Hakları Sözleşmesi Hukuku, [Council of Europe, Yüksel Yar­ gı Kurumlarının Avrupa Standartları Bakımından Güçlendirilmesi Ortak Projesi] (1. Baskı). Ankara: Şen Matbaa.
6. Leach, Philip. (2011). Taking a Case to the European Court of Human Rights. Oxford: Oxford University Press.
7. Lécuyer, Yannick. (2014). The right to free elections. Council of Europe Publishing.
8. Mowbray, Alastair R. (2007). Cases and Materials on the European Convention on Human Rights. Oxford: Oxford University Press.

9. O’Boyle, Michael. (2010). Electoral Disputes and the ECHR: an over­ view, Science and Technique of Democracy the Cancellation of Election Results (no.4) (39-57). Council of Europe Publishing.
10. Parliamentary Assembly, Code of Good Practice in Electoral Mat­ ters, Resolution 1320(2003), adopted by the Parliamentary Assembly on 30/1/2003.
11. Parliamentary Assembly, Honouring of obligations and commitments by Turkey, Resolutions 1380(2004), adopted by the Assembly on 22 June 2004 (19th Sitting).
12. Parliamentary Assembly, State of human rights and democracy in Europe, Recommendation 1791(2007), adopted by the Assembly on 18 April 2007 (15th Sitting). KAYNAKLAR
13. Akbulut, Olgun. (2013). Serbest Seçim Hakkı. İçinde Sibel İnceoğlu (Ed.), İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa (543-55). Ankara: Şen Matbaa.
14. Doğru, Osman ve Atilla Nalbant. (2013). İnsan Hakları Avrupa Sözleş­ mesi Açıklama ve Önemli Kararlar [Council of Europe, Yüksel Yargı Ku­ rumlarının Avrupa Standartları Bakımından Güçlendirilmesi Ortak Proje­ si], cilt II. Ankara: Şen Matbaa.
15. European Commission for Democracy through Law (Venice Commis­ sion), The Code of Good Practice, adopted by the at its 51st (Guidelines) and 52nd (Report) sessions on 5-6/7/2002 and 18-19/10/2002, Opinion no. 190/2002, CDL-AD (2002) 23 rev.
16. Gözübüyük, Şeref ve Feyyaz Gölcüklü. (2009). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İnceleme ve Yargılama Yöntemi (8. Baskı). Ankara: Turhan Kitapevi.
17. Harris, David, Michael O’Boyle, Ed Bates ve Carla Buckley. (2013). Av­ rupa İnsan Hakları Sözleşmesi Hukuku, [Council of Europe, Yüksel Yar­ gı Kurumlarının Avrupa Standartları Bakımından Güçlendirilmesi Ortak Projesi] (1. Baskı). Ankara: Şen Matbaa.
18. Leach, Philip. (2011). Taking a Case to the European Court of Human Rights. Oxford: Oxford University Press.
19. Lécuyer, Yannick. (2014). The right to free elections. Council of Europe Publishing.
20. Mowbray, Alastair R. (2007). Cases and Materials on the European Convention on Human Rights. Oxford: Oxford University Press.
21. O’Boyle, Michael. (2010). Electoral Disputes and the ECHR: an over­ view, Science and Technique of Democracy the Cancellation of Election Results (no.4) (39-57). Council of Europe Publishing.
22. Parliamentary Assembly, Code of Good Practice in Electoral Mat­ ters, Resolution 1320(2003), adopted by the Parliamentary Assembly on 30/1/2003.
23. Parliamentary Assembly, Honouring of obligations and commitments by Turkey, Resolutions 1380(2004), adopted by the Assembly on 22 June 2004 (19th Sitting).
24. Bowman/Birleşik Krallık [BD], B. No: 24839/94, 19/2/1998.
25. Cherepkov/Rusya (kk.), B. No: 51501/99, 25/1/2000.
26. Chiumiento/İtalya, B. No: 3649/02, 29/6/2006
27. Clerfayt, Legros ve Alii/Belçika (kk.), B. No: 10650/83, 17/5/1985.
28. Communist Party of Russia ve Diğerleri/Rusya, B. No: 29400/05, 19/6/2012.
29. Doyle/Birleşik Krallık (kk.), B. No: 30158/06, 6/2/2007.
30. Etxeberria ve Diğerleri/İspanya, B. No: 35579/03 vd., 30/6/2009.
31. Federacion Nacionalista Canaria/İspanya (kk.), B. No: 56618/00, 7/6/2001.
32. Georgian Labour Party/Gürcistan, B. No: 9103/04, 8/7/2008.
33. Gitonas ve Diğerleri/Yunanistan, B. No: 18747/91 vd., 1/7/1997.
34. Golder/Birleşik Krallık, B. No: 4451/70, 21/2/1975.
35. Gorizdra/Gürcistan (kk.), B. No: 53180/99, 2/7/2002.
36. Greens ve M.T./Birleşik Krallık, B. No: 60041/08, 23/11/2010.
37. Herri Batasuna ve Batasuna/İspanya, B. No: 25803/04 ve 25817/04, 30/6/2009.
38. Herritaren Zerrenda/İspanya, B. No: 43518/04, 30/6/2009.
39. Hilbe/Lihtenştayn (kk.), B. No: 31981/96, 7/9/1999.
40. Hirst/Birleşik Krallık (no.2) [BD], B. No: 74025/01, 6/10/2005.
41. Ilıcak/Türkiye, B. No: 15394/02, 5/4/2007.
42. Kavakçı/Türkiye, B. No: 71907/01, 5/4/2007.
43. Kovatch/Ukrayna, B. No: 39424/02, 7/2/2008.
44. Krasnov ve Skuratov/Rusya, B. No: 17864/04 ve 21396/04, 19/7/2007.
45. La Frazia/İtalya, B. No: 3653/02, 29/6/2006.
46. Liberal Party, R. ve P./Birleşik Krallık (kk.), B. No: 8765/79, 18/12/1980.
47. Lingens/Avusturya, B. No: 9815/82, 8/7/1986.
48. Lithgow ve Diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 9006/80, vd., 8/7/1986.
49. Lykourezos/Yunanistan, B. No: 33554/03, 15/6/2006.
50. Malarde/Fransa (kk.), B. No: 6813/99, 5/9/2000.
51. Mathieu-Mohin ve Clerfayt/Belçika, B. No: 9267/81, 2/3/1987.
52. Matthews/Birleşik Krallık [BD], B. No: 24833/94, 18/02/1999.
53. Chiumiento/İtalya, B. No: 3649/02, 29/6/2006
54. Clerfayt, Legros ve Alii/Belçika (kk.), B. No: 10650/83, 17/5/1985.
55. Communist Party of Russia ve Diğerleri/Rusya, B. No: 29400/05, 19/6/2012.
56. Doyle/Birleşik Krallık (kk.), B. No: 30158/06, 6/2/2007.
57. Etxeberria ve Diğerleri/İspanya, B. No: 35579/03 vd., 30/6/2009.
58. Federacion Nacionalista Canaria/İspanya (kk.), B. No: 56618/00, 7/6/2001.
59. Georgian Labour Party/Gürcistan, B. No: 9103/04, 8/7/2008.
60. Gitonas ve Diğerleri/Yunanistan, B. No: 18747/91 vd., 1/7/1997.
61. Golder/Birleşik Krallık, B. No: 4451/70, 21/2/1975.
62. Gorizdra/Gürcistan (kk.), B. No: 53180/99, 2/7/2002.
63. Greens ve M.T./Birleşik Krallık, B. No: 60041/08, 23/11/2010.
64. Herri Batasuna ve Batasuna/İspanya, B. No: 25803/04 ve 25817/04, 30/6/2009.
65. Herritaren Zerrenda/İspanya, B. No: 43518/04, 30/6/2009.
66. Hilbe/Lihtenştayn (kk.), B. No: 31981/96, 7/9/1999.
67. Hirst/Birleşik Krallık (no.2) [BD], B. No: 74025/01, 6/10/2005.
68. Ilıcak/Türkiye, B. No: 15394/02, 5/4/2007.
69. Kavakçı/Türkiye, B. No: 71907/01, 5/4/2007.
70. Kovatch/Ukrayna, B. No: 39424/02, 7/2/2008.
71. Krasnov ve Skuratov/Rusya, B. No: 17864/04 ve 21396/04, 19/7/2007.
72. La Frazia/İtalya, B. No: 3653/02, 29/6/2006.
73. Liberal Party, R. ve P./Birleşik Krallık (kk.), B. No: 8765/79, 18/12/1980.
74. Lingens/Avusturya, B. No: 9815/82, 8/7/1986.
75. Lithgow ve Diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 9006/80, vd., 8/7/1986.
76. Lykourezos/Yunanistan, B. No: 33554/03, 15/6/2006.
77. Malarde/Fransa (kk.), B. No: 6813/99, 5/9/2000.
78. Mathieu-Mohin ve Clerfayt/Belçika, B. No: 9267/81, 2/3/1987.
79. Matthews/Birleşik Krallık [BD], B. No: 24833/94, 18/02/1999.
80. Melnychenko/Ukrayna, B. No: 17707/02, 19/10/2004.
81. Mohin ve Clerfayt/Belçika, B. No: 9267/81, 2/3/1987.
82. Mółka/Polonya (kk.), B. No: 56550/00, 11/4/2006.
83. Namat Aliyev/Azerbaycan, B. No: 18705/06, 8/4/2010.
84. Nurminen ve Diğerleri/Finlandiya (kk.), B. No: 27881/95, 26/2/1997.
85. Oran/Türkiye, B. No: 28881/07 ve 37920/07, 15/4/2014.
86. Özgürlük ve Dayanışma Partisi/Türkiye, B. No: 7819/03, 10/5/2012.
87. Paksas/Litvanya [BD], B. No: 34932/04, 6/1/2011.
88. Pierre-Bloch/Fransa, B. No: 24194/94, 21/10/1997.
89. Podkolzina/Letonya, B. No: 46726/99, 9/4/2002.
90. Purcell/İrlanda (kk.), B. No: 15404/89, 16/4/1991.
91. Py/Fransa, B. No: 66289/01, 11/1/2005.
92. Refah Partisi/Türkiye [BD], B. No: 41340/98 vd., 13/2/2003.
93. Russian Conservative Party of Entrepreneurs/Rusya, B. No: 55066/00 ve 55638/00, 11/1/2007.
94. Sadak ve Diğerleri (no.2), B. No: 25144/94, 26149/95 ve 26150/95, 11/6/2002.
95. Scoppola/İtalya (no.3) [BD], B. No: 126/05, 22/5/2012.
96. Sejdić ve Finci Bosna Hersek [BD], B. No: 27996/06 ve 34836/06, 22/12/2009.
97. Shindler/Birleşik Krallık, B. No: 19840/09, 7/5/2013.
98. Sitaropoulos ve Giakoumopoulos/Yunanistan [BD], B. No: 42202/07, 15/3/2012.
99. Söyler/Türkiye, B. No: 29411/07, 17/9/2013.
100. Sukhovetskyy/Ukrayna, B. No: 13716/02, 28/3/2006.
101. Tănase/Moldova [BD], B. No: 7/08, 27/4/2010.
102. Uçar ve Diğerleri/Türkiye (kk.), B. No: 4692/09, 24/6/2014.
103. Vito Sante Santoro/İtalya, B. No: 36681/97, 1/7/2004.
104. Yumak ve Sadak/Türkiye [BD], B. No: 10226/03, 8/7/2008.
105. Ždanoka/Letonya [BD], B. No: 58278/00, 16/3/2006.