Kur’ân-ı Kerîm’in Kitâb-ı Mukaddes’ten Türediği İddiaları Üzerine Bir Dinler Tarihi Perspektifi

Yıl 2026, Sayı: 1 , 31 - 55 , 27.03.2026

Aykut Özer

https://izlik.org/JA44BW76GK

Öz

Batı literatüründe, özellikle oryantalist çevrelerde, Kur’ân’ın Kitâb-ı Mukaddes’ten “iktibas” yoluyla oluşturulduğu iddiası sıkça dile getirilmektedir. Bu iddia, hem tarihsel hem de teolojik açıdan tartışmalı bir zemine sahiptir. Çalışmanın nihai amacı, “Kur’ân’ın Kitâb-ı Mukaddes’ten kopya ya da iktibas olduğu” iddiasının hangi açılardan temelsiz kaldığını ortaya koymak ve Kur’ân’ın kendine özgü yapısını tarihsel ve teolojik bağlamda değerlendirmektir. Metodoloji açısından makale, Dinler Tarihi disiplininin tarihsel-fenomenolojik, mukayeseli ve hermeneutik metotlarını kullanmaktadır. Bu bağlamda Kitâb-ı Mukaddes’teki anlatılar ile Kur’ân’daki kıssa ve tarihsel göndermeler arasındaki benzerlik ve farklılıklar karşılaştırmalı bir şekilde incelenmektedir. Ayrıca Kur’ân’ın metinsel bütünlüğü ve üslup özellikleri teolojik yöntemle analiz edilmektedir. Bulgular ve sonuç açısından bakılacak olursa, dinler tarihi klasik metodolojisi, iki kutsal kitabın ortak anlatılarını ve özellikle Meryem ile İsa Mesih hakkındaki tasvirleri karşılaştırmalı bir şekilde ele aldığında, Kur’ân’ın özgünlüğünü zedelemek yerine onun tevhidî çerçevede mevcut geleneklerle girdiği uyumlu fakat bağımsız ilişkileri açığa çıkarmaktadır. Özellikle tarihsel-fenomenolojik analiz, Kur’ân’ın “kopya” değil, bilakis mevcut gelenekleri tashih eden ve yeni bir tevhid perspektifiyle yorumlayan bir vahiy olduğunu göstermektedir. Araştırmanın, Türkçe literatürde konunun kapsamlı bir şekilde ele alınmasına yönelik öncü çalışmalardan biri olacağı ve Kur’ân-ı Kerîm’in kapsayıcılığını ortaya koyması bakımından önemli akademik katkı sunacağı kanısındayız.

Anahtar Kelimeler

Dinler tarihi , oryantalizm , Kur’ân-ı Kerim , Kitab-ı Mukaddes , iktibas.

A History of Religions Perspective on the Claims that the Qur'an is Derived from the Bible

https://izlik.org/JA44BW76GK

Öz

The claim that the Qur'an was composed through "borrowing" from the Bible is frequently raised in Western literature, particularly in orientalist circles. This claim rests on historically and theologically contested ground. The aim of the study is to demonstrate in what respects the assertion that "the Qur'an is a copy or borrowing from the Bible" remains unfounded, and to evaluate the Qur'an's distinctive structure within its historical and theological context. In terms of methodology, the article employs the historical-phenomenological, comparative, and hermeneutical methods of the discipline of History of Religions. Within this framework, the similarities and differences between the narratives of the Bible and the stories and historical references in the Qur'an are examined comparatively. In addition, the textual integrity and stylistic features of the Qur'an are analyzed through a theological method. Regarding findings and conclusions, when the classical methodology of the History of Religions comparatively addresses the shared narratives of the two scriptures - and particularly the depictions concerning Mary and Jesus Christ - it reveals not a diminishment of the Qur'an's originality, but rather the harmonious yet independent relationship the Qur'an maintains with existing traditions within a monotheistic framework. Historical-phenomenological analysis demonstrates that the Qur'an is not a "copy" but rather a revelation that corrects existing traditions and reinterprets them through a new perspective of tawhid (divine unity). I believe that this research will stand as one of the pioneering works aimed at addressing the subject comprehensively in Turkish-language literature, and that it will make a significant academic contribution by demonstrating the encompassing nature of the Holy Qur'an.

Anahtar Kelimeler

History of religions , orientalism , Qur'an , bible , borrowing.

Kaynakça

• Adam, Baki. Yahudilik ve Hıristiyanlık Açısından Kur’ân’ın Tartışmalı Konuları. İstanbul: Pınar Yayınları, 2011.
• Alıcı, Mustafa. Müslüman-Hıristiyan Diyaloğu: Tarihçesi, Çeşitleri, Hedefleri, Problemleri. 2. Baskı. İstanbul: İz Yayıncılık, 2011.
• Alıcı, Mustafa. “Postmodern Din Bİilimlerinde Akıl-Din İlişkisi”. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi 8, sy 20 (2020): 15-44.
• Ali, Abdullah Yusuf. The Holy Qur-an: Text, Translation & Commentary. 3. Baskı. Lahore: Shaikh Muhammad Ashraf, 1938.
• Aquinas, Thomas. Summa Theologiae. Editör Thomas Gilby. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
• Arberry, Arthur J. The Koran interpreted. C. 1. New York: The Macmillan Company, 1955.
• Armstrong, Karen. The Bible: A Biography. Boston: Atlantic Monthly, 2007.
• Arsel, İlhan. Tevrat ve İncil’in eleştirisi. 3. Baskı. İstanbul: Kaynak Yayınları, 2011.
• Arslantaş, Nuh. Yahudilere göre Hz. Muhammed ve İslâmiyet: İbranîce tarih kitapları Açısından bir İnceleme. İstanbul: İz Yayıncılık, 2011.
• Athanasius. Orations Against the Arians. 2. Baskı. Oxford: The Clarendon Press, 1884.
• Augustine, Aurelius. The Trinity: De Trinitate. 2. Baskı. Editör John E. Rotelle. Çeviren Edmund Hill. Hyde Park: New City Press, 2012.
• Augustinius, Aurelius. “De Trinitate”. New Advent. Erişim 08 Temmuz 2025. https://www.newadvent.org/fathers/130113.htm.
• Aydın, Mahmut. Monologdan Diyaloğa: Çağdaş Hıristiyan Düşüncesinde Hıristiyan-Müslüman Diyaloğu. 1. Baskı. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2001.
• Aydın, Mehmet. Müslümanların Hıristiyanlığa Karşı Yazdığı Reddiyeler ve Tartışma Konuları. 2. Baskı. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
• Ayoub, Mahmoud. The Quran And Its Interpreters. C. 1. Albany: State University of New York Press, 1984.
• Barr, James. The Semantics of Biblical Language. London: Oxford Univerity Press, 1961.
• Barutçu, Zakir. Tevrat, Zebûr, İncil ve Kur’an-ı Kerim’deki Ortak Âyetler. İstanbul: ÜS Yayıncılık, 2002.
• Bauckham, Richard. Jesus and the God of Israel: God Crucified and Other Studies on the New Testament’s Christology of Divine Identity. 2. Baskı. Michigan: Eerdmans, 2010.
• Bauer, Walter. A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3. Baskı. Editör Frederick W. Danker. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Bell, Richard. The Qur’ān: Translated, with a Critical Re-arrangement of the Surahs. Edinburgh: T. & T. Clark, 1937.
• Bonaventure. Itinerarium Mentis in Deum. Çeviren Zachary Hayes. New York: Franciscan Institute Publications, 2002.
• Brown, Raymond Edward. The Birth of the Messiah: A Commentary on the Infancy Narratives in the Gospels of Matthew and Luke. London: Yale University Press, 2007.
• Brown, Raymond Edward. The Gospel According to John. I-XII. 1. Baskı. New Haven: Yale University Press, 2008.
• Bucaille, Maurice. Müsbet İlim Yönünden Tevrat İnciller ve Kur’an. 6. Baskı. Çeviren Mehmet Ali Sönmez. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlıǧı yayınları, 2001.
• Bucaille, Maurice. The Bible, The Qur’an and Science: The Holy Scriptures Examined in the Light of Modern Knowledge. Lahore: Islamic Book Service, 1998.
• Craig, William Lane. Reasonable Faith : Christian Truth and Apologetics. Wheaton: Crossway Books, 2008.
• Çavgalov, Niaz. “İnciller’e ve Kur’an’a Göre Hz. İsa’nın Mesajı”. Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012.
• https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/bitstreams/3b4f66a6-ffb8-4229-9338-8b8e7fd0a9f7/content.
• Dodd, C. H. The Interpretation of the Fourth Gospel. Cambridge: Cambridge U.P, 1968.
• Dunn, James D. G. Christology in the Making: A New Testament Inquiry into the Origins of the Doctrine of the Incarnation. 2. Baskı. Michigan: Eerdmans, 2011.
• Duygu, Zafer. “İsa’nın Yeni Ahit’te ‘Tanrı Oğlu’ Olarak Tanımlanması Meselesi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 59, sy 1 (2018): 155-81. https://doi.org/10.1501/Ilhfak_0000001486.
• Dvorník, Francis, ve Soeur Jean-Marie. Konsiller tarihi: İznik’ten II. Vatikan’a. 2. bs. Çeviren Mehmet Aydın. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2019.
• Ekiz, Necmettin Salih. “Oryantalist Literatürde Kur’ân’ın Yahudi Kökenli Olduğu İddiası: Bir Tarihçe Denemesi”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 6, sy 1 (2022): 149-71. https://doi.org/10.31121/tader.1030881.
• El-Naggar, Zaghloul. The Geological Concept of Mountains in the Qur’an. Cairo: Al-Falah Foundation, 2003.
• Fahreddin er-Râzî. Mefâtîhu’l-ğayb. VIII. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1981.
• Finocchiaro, Maurice A. Retrying Galileo, 1633-1992. 1. Baskı. Berkeley: University of California Press, 2007.
• Firestone, Reuven. Journeys in Holy Lands: the Evolution of the Abraham-Ishmael Legends in Islamic Exegesis. Albany: State University of New York Press, 1990.
• Friedman, Richard Elliott. Kitabı Mukaddes’i Kim Yazdı? With Muhammet Tarakçı. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2005.
• Gider, Enes. “Evren Modelleri - Batlamyus (Ptolemaios) ve Copernicus”. Fihrist. Erişim 05 Eylül 2025. https://fihristkitap.com/evren-modelleri-batlamyusptolemaios-ve-copernicus/? srsltid=AfmBOoq_WAWGJX-Si7t_RivPObDTn4DfnuDWGefaqrRQi9DhCtfQ8Zrv.
• Gilson, Étienne. History of Christian philosophy in the Middle Ages. Washington: Catholic University of America Press, 2019.
• Goldziher, Ignác. Muhammedanische Studien. Halle: Max Niemeyer, 1889.
• Göregen, Mustafa. Müslüman-Yahudi Polemikleri. 1. Baskı. İstanbul: Hikmetevi Yayınları, 2014.
• Graham, William A. Beyond the Written Word: Oral Aspects of Scripture in the History of Religion. 1. Baskı. Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
• Griffith, Sidney Harrison. The Bible in Arabic: The Scriptures of the People of the Book in the Language of Islam. 1. Baskı. Princeton: Princeton University Press, 2015.
• Gündüz, Şinasi. Din ve İnanç Sözlüğü. 1. Baskı. İstanbul: Vadi Yayınları, 1998.
• Güngör, Ali İsra (ed). Dinler Arası İlişkiler El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları, 2017.
• Hess, Richard S., ve Gordon J. Wenham, ed. Make the Old Testament Live: From Curriculum to Classroom. Michigan: Eerdmans Publishing Company, 1998.
• Hornung, Erik. History of Ancient Egypt : An Introduction. Çeviren David Lorton. Ithaca: Cornell University Press, 1999.
• Hubble, Edwin. The Realm of the Nebulae.New Haven: Yale University Press, 1936.
• Izutsu, Toshihiko. God and Man in the Koran: Semantics of the Koranic Weltanschaung. 2. bs. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust, 2008.
• James Dunn. Unity and Diversity in the New Testament: An Inquiry Into the Character of Earliest Christianity. 3. Baskı. London: SCM Press, 2006.
• Karahan, Harun Dündar. Hıristiyanlıkta ve İslâmiyette Vahiy. 1. bs. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2023.
• Karaman, Hayrettin. Diyalog ve Kurtuluş Tartışmalar. İstanbul: İz Yayıncılık, 2015.
• Karataş, Ali. “Müfessirlerin Evren Algısı ve Kur’ân Yorumuna Etkisi”. İçinde İslam ve Yorum III: Din, Bilim ve Medeniyet, 1. Baskı, editör Mehmet Öztürk ve Serkan Demir, 53-75. İnönü Üniversitesi Yayınevi: Ankara, 2019.
• Kelly, John N. D. Early Christian Doctrines. San Francisco: Harper & Row, 1990.
• Kelly, John N. D. Early Christian Doctrines. 5. bs. London: Bloomsbury Academic, 2014.
• Kılıçaslan, Mustafa. “Kur’anî Perspektiften İsrâiloğulları ve Yahudilik: Kavramsal Bir Analiz ve Anlam İnşası”. Antakiyat 8, sy 1 (2025): 66-89.
• Kızıl, Hayreddin. “Cemil Meriç’e Göre Kitab-ı Mukaddes”. Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi 13, sy 1 (2021): 468-99. https://doi.org/10.26791/sarkiat.852778.
• Liddell, Henry George. A Greek-English Lexicon. C. 1. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Louw, Johannes Petrus, ve Eugene A. Nida Louw. Greek-English Lexicon of the New Testament Based on Semantic Domains. 2. Baskı. New York: United Bible Societies, 1989.
• Martyr, Justin. The First Apology. With John Kaye. London: Newbery House, 1636.
• Meral, Yasin. “Yahudi Bilgin Saadya Gaon’un (öl.942) Eserlerinde İslamî Unsurlar”. Belleten Türk Tarih Kurumu 80, sy 287 (2016): 23-40. https://doi.org/10.37879/belleten.2016.23.
• Metzger, Bruce Manning. The Canon of the New Testament : Its Origin, Development, and Significance. Oxford: Clarendon Press, 1987.
• Milgrom, Jacob. Leviticus 1-16 : A New Translation with Introduction and Commentary. New York: Doubleday, 1991.
• Mounce, Robert H. The Book of Revelation. Michigan: Wm. B. Eerdman Publishing, 2009.
• Muir, William. The Coran Koran (AlCoran) - Its Composition and Teaching and the Testimony It Bears to the Holy Scriptures. New York: Pott, Young & Co., 1878.
• Mustafa Sabri Efendi. Mevkıfu’l-Akl ve’l-İlm ve’l-Âlem. C. 4. Kahire: Daru’l Hilafetil Aliyye Medresesi, 2020.
• Nasr, Seyyed Hossein, Caner K. Dagli, ve Maria Massi Dakake, ed. The Study Quran: A New tTanslation and Commentary. 1. Baskı. New York: HarperOne, 2015.
• Nasreen, Hafsa. “Oryantalistlerin Kur’an Üzerine İddiaları -Eleştirel Bir Çalışma-”. Çeviren Ozat Shamshiyev. ERUIFD 1, sy 16 (2013): 109-25.
• Neuwirth, Angelika. Der Koran. Berlin: Verlag der Weltreligionen, 2017.
• Neuwirth, Angelika. Scripture, Poetry and The Making of A Community Reading The Qur’an as A Literary Text. 1. Baskı. Oxford: Oxford University Press, 2014.
• Neuwirth, Angelika. The Qur’an and Late Antiquity: A Shared Heritage. New York: Oxford Univerity Press, 2019.
• Nöldeke, Theodor. Geschichte des Qorâns. With Friedrich Schwally. Leipzig: Dieterich’sche Verlagsbuchhandlung, 1909.
• Origen. De Principiis. Çeviren G. W. Butterworth ve Henri De Lubac. Gloucester, Mass: Peter Smith, 1973.
• Özdemir, Gazi. Kur’an İncil Tevrat: Ortak Olan ve Olmayan Muhkem Kurallar. İstanbul: Şira Yayınları, 2024.
• Öztürk, Mustafa. Kur’an ve Tarihsellik Üzerine: Çerçeve Yazılar, Örnek Konular. 2. Baskı. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2018.
• Press, Frank, ve Raymond Sıever. Earth. 4. Baskı. New York: W.H. Freeman and Company, 1986.
• Rahman, Fazlur. Major themes of the Qur’an. Chicago: The University of Chicago Press, 2009.
• Rahman, Fazlur, ve Ebrahim Moosa. Major Themes of the Qur’an. 2. bs. Chicago: The University of Chicago Press, 2009.
• Redford, Donald B. A Study of the Biblical Story of Joseph. Leiden: Brill Archive, 1970.
• Redford, Donald B. Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times. Princeton: Princeton University Press, 1992.
• Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.
• Robinson, Neal. Christ in Islam and Christianity. Albany: State University of New York Press, 1991.
• Saint Irenaeus. Against Heresies. Çeviren Philip Schaff. Moskova: Roman Roads Media, 2015.
• Sanders, E. P. The Historical Figure of Jesus. New York: Penguin Books, 1996.
• Seyhan, Beyazıt Yaşar. Kitab-ı Mukaddes ve Kur’an’-ı Kerimdeki Kıssaların Karşılaştırılması. Bursa: Emin Yayınları, 2022.
• Smith, Grafton Elliot. Catalogue Général des Antiquités Egyptiennes du Musée du Caire: The Royal Mummies. Kahire: Imprimerie de L’Institut Français, 1912.
• Stewart, Robert B. God and Cosmology: William Lane Craig and Sean Carroll in Dialogue. 1. Baskı. Bloomfield: Augsburg Fortress Publishers, 2016.
• Tarakçı, Muhammet. “Hıristiyanlıkta Logos Doktrini”. Milel ve Nihal 8, sy 1 (2011): 201-24.
• Tarakçı, Muhammet. “Vahiy (Diğer Dinlerde)”. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi, 42:443-47. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
• Tannous, Jack. The Making of the Medieval Middle East: Religion, Society, and Simple Believers. Princeton: Princeton University Press, 2018.
• Tertullian. Against Praxeas. Editör Alexander Souter. London: The Macmillan Company, 1920.
• Tillich, Paul. Systematic Theology. Chicago: University of Chicago Press, 1951.
• Vermès, Géza. The Nativity: History and Legend. 1. Baskı. New York: Doubleday, 2006.
• Walton, John H. Ancient near Eastern Thought and the Old Testament: Introducing the Conceptual World of the Hebrew Bible. 2. Baskı. Grand Rapids: Baker Academic, 2018.
• Wansbrough, John. Qur’ānic Studies: Sources and Methods of Scriptural Interpretation. Oxford: Oxford Univerity Press, 1977.
• Ward, Keith. Religion and Creation. Oxford: Oxford University Press, 1996.
• Watt, W. Montgomery. Muhammad at Mecca. Oxford: Oxford University Press, 2012.
• Watt, William Montgomery. Companion to the Qurʾān. Oxford: Oneworld Publ, 1994.
• Wellhausen, Julius. Reste Arabischen Heidentumes. Berlin: Druck Und Verlag Von Georg Reimer, 1897.