Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Maliyetlerinin Kaizen ve Hedef Maliyetleme Yöntemlerine Göre Değerlendirilmesi

Öz

Günümüzün modern ekonomilerinde hayati bir işlevi olan lojistik ve taşımacılık faaliyeti, nihai tüketici tarafından tüketilen her ürünün içerisinde mutlak olarak bir paya sahip bulunmaktadır. Taşımacılık, mal ve hizmetlerin bir noktadan başka bir noktaya transferini ifade eden fiziksel hareketlerin tamamını kapsayan bir süreçler bütünüdür. Lojistik ise daha bütüncül bir pencereden bakış açısıyla taşımacılık hareketlerinin planlanması, yönetimi ve koordinasyonuyla ilgili bir alanı ifade etmektedir. Bu nedenle gerek taşımacılık gerekse lojistik, başta ülke ekonomileri olmak üzere tedarik zinciri yönetimi açısından kritik öneme sahip faaliyetlerdir. Taşımacılık, lojistik süreçlerin ana unsuru olarak değerlendirilmektedir. Mal ve hizmetin; üretim noktasından tüketim noktasına, üretim noktasından üretim noktasına veya tüketim noktasından tüketim noktasına ulaştırılmasında, doğru taşıma modlarının seçilmesi, doğru rotaların belirlenmesi ve teslim zamanlamaların yönetilmesi hayati öneme sahiptir. Bu nedenle taşımacılık faaliyetlerinde maliyet kalemlerinin ve masraf merkezlerinin belirlenmesi, bu giderlerin optimize edilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada yalın düşünce perspektifinden hareketle kaizen ve hedef maliyetleme yaklaşımları ile karayolu taşımacılık faaliyeti sürecinde ortaya çıkan israf noktalarının tespit edilmesi ve buna yönelik iyileştirmelerin uygulanması konusuna odaklanılmaktadır. Bu çalışma genellikle üretim sektöründe uygulanan kaizen ve hedef maliyetleme yöntemlerinin, hizmet sektörü kapsamında yer alan uluslararası taşımacılık sektöründe uygulanması sonucunda tespit edilen israf noktaları ve bu doğrultuda sağlanabilecek maliyet tasarruflarına odaklanmaktadır. JEL Classification : M21 , M41

Anahtar Kelimeler

• Kara Taşımacılığı
• Yalın Düşünce
• Kaizen Maliyetleme
• Hedef Maliyetleme

Evaluation of International Road Transportation Costs with Regars to Kaızen and Target Costing Methods

Öz

Logistics and transportation activities, which have a vital function in today’s modern economies, have an absolute share in every product consumed by the end consumer. Transportation is a set of processes that encompass all physical movements that refer to the transfer of goods and services from one point to another. Logistics, on the other hand, refers to a field related to the planning, management and coordination of transportation movements from a more holistic perspective. Therefore, both transportation and logistics are activities of critical importance in terms of supply chain management. Transportation is considered the main element of logistics processes. In the transportation of goods and services from the point of production to the point of consumption, from the point of production to the point of production or from the point of consumption to the point of consumption, choosing the right transportation modes, determining the routes and managing the timings are of vital importance. Therefore, determining the cost items and cost centres in transportation activities and optimising these expenses are essential. In this study, the focus is on identifying the waste points that occur in the road transportation activity process with kaizen and target costing approaches from the perspective of lean thinking and implementing improvements accordingly. The contribution of the study is the application of kaizen and target costing processes, which are generally applied in the manufacturing sector, to the service sector. JEL Classification : M21 , M41

Anahtar Kelimeler

• Road Transportation
• Lean
• Kaizen Costing
• Target Costing

Kaynakça

1. Aksoylu, S., & Dursun, Y. (2001). Pazarda Rekabetçi Üstünlük Aracı Olarak Hedef Maliyetleme. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(11), 357-371. https://doi.org/https://dergipark.org.tr/tr/pub/erusosbilder/issue/23744/252933 google scholar
2. Akyüz, N. Ç., & Çetin, C. (2009). Yalın Organizasyon İlkeleri ve Uygulamaları Üzerine Bir Araştırma. Öneri Dergisi, 8(32), 1-14. https://doi. org/https://doi.org/10.14783/maruoneri.696074 google scholar
3. Al Smadi, S. (2009). Kaizen Strategy and The Drive For Competitiveness: Challenges and Opportunities. Competitiveness Review: An International Business Journal, 19(3), 203-11.https://doi.org/https://doi.org/10.1108/10595420910962070 google scholar
4. AL-Mashkoor, I. A., & AL-Maliki, H. R. L. (2024). The Effect of Target Cost in Sustainability Support. Edelweiss Applied Science and Technology, 8(6), 7550-7558. https://doi.org/10.55214/25768484.v8i6.3637 google scholar
5. Alkababji, M. W. (2023). The Impact of Applying The Target Cost and Continuous Improvement (Kaizen) on Achieving The Sustainable Competitive Advantage of Palestinian Industrial Companies. Journal of Business and Socio-economic Development, 3(4), 372-387. https://doi.org/https://10.1108/JBSED-11-2022-0121 google scholar
6. Alkan, H. (2001). İşletme Başarısında Maliyet Yönetiminin Rolü ve Maliyet Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar (Ormancılık Açısından Bir Değerlendirme). Turkish Journal of Forestry, 2(1), 177-192. https://doi.org/https://doi.org/10.18182/tjf.74930 google scholar
7. ALShanti, A. M., Al-Refae, K. M. A., & Jebreel, M. (2025). Lean Accounting Tools and Competitive Advantage in Jordanian Industrial Companies. Cogent Business & Management, 12(1). https://doi.org/https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2447414 google scholar
8. Altınbay, A. (2006). Kaizen Maliyetleme Sistemi: Dinamik Bir Maliyet Yönetimi Sistemi [Araştırma Makaleleri]. 8, 103-121. https://doi.org/ https://dergipark.org.tr/tr/pub/akuiibfd/issue/1633/20488 google scholar

9. Altuğ, A. M. (2014). Yalın Üretim Çevresinde Maliyet Yönetimi. Türkmen Kitapevi. google scholar
10. Aslan, S. (2008). Kalite Maliyetlerinin Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemine Entegrasyonu. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(2), 521-534. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3742 google scholar
11. Aslan, S., & Karavaizoğlu, S. N. (2009). Maliyet Tabanlı Lojistik Yönetimi. Öneri Dergisi, 8(32), 61-71. https://doi.org/https://doi.org/10. 14783/maruoneri.696121 google scholar
12. Bahşi, C. G., & Can, A. V. (2001). Hedef Maliyetleme. Muhasebe ve Denetime Bakış, 4, 47-64. Erişim Adresi: https://www.turmob.org.tr/ ekutuphane/download/ea5b2773-095a-402d-b3db-7edba2c63d8e google scholar
13. Balcı, B. R. (2011). Yalın Düşünce ve Muhasebe. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 39-58. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/53266 google scholar
14. Baykasoğlu, A., & Kaplanoǧlu, V. (2006). Developing a Service Costing System and an Application For Logistics Companies. International Journal of Agile Manufacturing, 9(2). Erişim Adresi: https://www.scopus.com/record/display.uri?eid=2-s2.0-33846255061&origin= inward&txGid=a7c4c11654774490b5dba9fdcd3920fe google scholar
15. Biadacz, R. (2024). Application of Kaizen and Kaizen Costing in SMEs. Production Engineering Archives, 30. https://doi.org/https://10. 30657/pea.2024.30.2 google scholar
16. Bokor, Z. (2010). Cost Drivers in Transport and Logistics. Periodica Polytechnica Transportation Engineering, 38(1), 13-17. https://doi.org/ https://doi.org/10.3311/pp.tr.2010-1.03 google scholar
17. Bozdemir, E., & Orhan, M. S. (2011). Üretim Maliyetlerinin Düşürülmesinde Kaizen Maliyetleme Yönteminin Rolü ve Uygulanabilirliğine Yönelik Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 463-480. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/ en/download/article-file/32291b google scholar
18. Brunet, A. P., & New, S. (2003). Kaizen in Japan: An Empirical Study. International journal of operations & production management, 23(12), 1426-1446. https://doi.org/https://doi.org/10.1108/01443570310506704 google scholar
19. Çanakçıoğlu, M. (2019a). Lojistik Süreçlerde Sorumluluk Muhasebesi. Ekev Akademi Dergisi(ICOAEF Özel Sayı), 189-208. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4260682 google scholar
20. Çanakçıoğlu, M. (2019b). Yalın Düşünce Felsefesinde İsrafla Mücadele Araçları. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 8(3), 270-282. Erişim Adresi: https://socialsciencesresearchjournal.com/index.php/ssrj/article/view/533/489 google scholar
21. Demir, V. (2008). Yönetim Muhasebesindeki Değişim ve Değişimi Etkileyen Faktörler. Muhasebe ve Denetime Bakış(26), 51-70. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1869511 google scholar
22. Feil, P., Yook, K.-H., & Kim, I.-W. (2004). Japanese Target Costing: A Historical Perspective. International Journal of Strategic Cost Management, 11(1), 10-19. Erişim Adresi: https://www.uakron.edu/cba/docs/ins-cen/igb/scm/TCHistory_formatted.pdf google scholar
23. Fiume, O. (2002). Lean Accounting and Finance: Cash Flow Will Tell the Tale. Target, 18, 6-14. Erişim Adresi: https://www.ame.org/sites/ default/files/target_articles/02-18-4-Lean_Accounting.pdf google scholar
24. Granja, A. D., Picchi, F. A., & Robert, G. T. (2005). Target and Kaizen Costing in Construction. 13th International Group for Lean Construction Conference: Proceedings, google scholar
25. Grant, D. B. (2012). Logistics Management. Pearson Education. google scholar
26. Hacıhasanoğlu, T. (2014). Üretim Maliyetlerinin Düşürülmesinde Kaizen Maliyetleme Yöntemi ve Mobilya Sektöründe Bir Uygulama. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 47-63. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/69477 google scholar
27. Haque, B., & James-Moore, M. (2004). Applying Lean Thinking To New Product Introduction. Journal of Engineering design, 15(1), 1-31. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/0954482031000150125 google scholar
28. İmai, M. (1994). Kaizen: Japonya’nın Rekabetteki Başarısının Anahtarı. ONK Ajans. google scholar
29. Jacyna, M., & Wasiak, M. (2015). Costs of Road Transport Depending on The Type of Vehicles. Combustion Engines, 54. Erişim Adresi: https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-9d146473-9492-4d79-b21e-1fc371b121d6/c/jacyna_ wasiak_costs_ce_3_2015.pdf google scholar
30. Kutlu, E., & Başar, B. (2006). İhracatta Taşıma ve Taşıma Maliyetleri. Muhasebe ve Finansman Dergisi(31), 102-111. Erişim Adresi: https:// dergipark.org.tr/tr/download/article-file/426038 google scholar
31. Lamani, E., Ahmad, A., & Ahmad, M. B. (2020). Lean Manufacturing Implementation to Reduce Waste on Weighing Scale Assembly Line. International Journal of Emerging Trends in Engineering Research, 8(1), 40-51. https://doi.org/https://doi.org/10.30534/ijeter/ 2020/0781.22020 google scholar
32. Langford, J. W. (1995). Logistics: Principles and Applications. McGraw-Hill. google scholar
33. Maskell, B. H., & Kennedy, F. A. (2007). Why Do We Need Lean Accounting and How Does It Work? Journal of Corporate Accounting & Finance, 18(3), 59-73. https://doi.org/https://doi.org/10.1002/jcaf.20293 google scholar
34. Modarress, B., Ansari, A., & Lockwood, D. (2005). Kaizen Costing For Lean Manufacturing: A Case Study. International Journal of Production Research, 43(9), 1751-1760. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/00207540500034174 google scholar
35. Pelit, İ. (2023). Türkiye’nin Lojistik Performans Endeksinin İncelenmesi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 9(1), 37-49. https://doi. org/https://doi.org/10.20979/ueyd.1185216 google scholar
36. Sani, A. A., & Allahverdizadeh, M. (2012). Target and Kaizen Costing. International Journal of Mechanical and Industrial Engineering, 6(2), 171-177. https://doi.org/doi.org/10.5281/zenodo.1076484 google scholar
37. Singh, J., & Singh, H. (2015). Continuous Improvement Philosophy–Literature Review and Directions. Benchmarking: An International Journal. https://doi.org/https://doi.org/10.1108/BIJ-06-2012-0038 google scholar
38. Tamim, S. A., Mahmood, F. A., & Anssari, M. A. A. (2023). The Possibility of Using Kaizen Method (Continuous Improvement) to Improve Quality and Reduce Costs: An Application Research on Kufa Cement Factory. Journal of Modern Project Management, 11(1), 24-41. https://doi.org/https://doi.org/10.19255/JMPM03103 google scholar
39. Türk, Z. (1999). Geleceğin maliyetlerinin kontrolünde yeni bir yaklaşım: hedef ve kaızen maliyetleme. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 199-214. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/211494 google scholar
40. Türk, Z. (2001). Modern Bütçeleme Tekniği: Kaizen Bütçeleme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2). Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/29930 google scholar
41. Uluç, S. M. (2022). Yalın Muhasebe Konusunda Türkiye’de Yapılan Araştırmalara Yönelik Bir Değerlendirme. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 20, 20-38. https://doi.org/https://doi.org/10.51293/socrates.314 google scholar
42. Villarreal, B., Garza-Reyes, J. A., & Kumar, V. (2016). Lean Road Transportation – A Systematic Method for The Improvement of Road Trans-port Operations. Production Planning & Control, 27(11), 865-877. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/09537287.2016.1152405 google scholar
43. Winkelhaus, S., & Grosse, E. H. (2020). Logistics 4.0: a Systematic Review Towards a New Logistics System. International Journal of Production Research, 58(1), 18-43. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/00207543.2019.1612964 google scholar
44. Womack, J. P., & Jones, D. T. (1998). Yalın Düşünce (O. Yamak, Trans.). Optimist Yayın Grubu. google scholar
45. Yılmaz, Ü., & Duman, B. (2019). Lojistik 4.0 Kavramına Genel Bir Bakış: Geçmişten Bugüne Gelişim ve Değişimi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 186-200. https://doi.org/https://doi.org/10.33905/bseusbed.465962 google scholar
46. Yükçü, S. (2000). Maliyet Düşürmede Sistematik Yaklaşımlar. Muhasebe ve Denetime Bakış, 1, 23-42. Erişim Adresi: https://www.turmob. org.tr/ekutuphane/download/ace04c8f-6d8f-4145-b165-e3c1c91a262d google scholar
47. Yükselen, C. (2023). Yalın Düşünce ve Beş Temel İlkesi. Erişim Adresi: https://yalindanisman.com/yalin-dusunce-bes-temel-ilke [Erişim Tarihi: 22.01.2023] google scholar