Sürdürülebilir Performans Muhasebesi Bağlamında Uygulamalı Sürdürülebilir Faiz ve Vergi Öncesi Kâr Hesaplaması

Yıl 2026, Sayı: 74, 60 - 77, 27.01.2026

Cemal Elitaş

https://doi.org/10.26650/MED.1709853

https://izlik.org/JA84TA57KU

Öz

Sürdürülebilir Performans Muhasebesi (SPM) veya Sürdürülebilirlik Muhasebesi (SM), sürdürülebilirliği kurumsal gelir tablosuna entegre etmeye yönelik bir işletme bilimi kavramıdır. SPM, sürdürülebilirlik konularını, yıllık net kâr, faiz ve vergi öncesi kazanç (FVÖK) veya özsermaye getirisi (ÖG) gibi yerleşik kâr ve zarar hesabı (K&Z) ile ilgili performans göstergelerine entegre eder. Bu çalışmada, işletmelerin finansal sınırlar içerisinde sürdürülebilirliklerini ölçmeleri, paraya çevirmeleri, entegre etmeleri ve yönetmeleri için bir hesaplama algoritması sunulmaktadır. Geleneksel Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK-EBIT) kavramının SPM ile Sürdürülebilir Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (SFVÖK-SEBIT) kavramına evrilmesi üzerinde durulacaktır. Çalışma içerisinde adım adım SEBIT formülüne nasıl ulaşılabileceği üzerinde durulacak ve SEBIT sayesinde şirketlerin sadece kârlılıklarını değil, aynı zamanda sürdürülebilirlik performanslarını da değerlendirmelerine olanak tanıyan kapsamlı bir gösterge olduğu tespiti yapılacaktır. Çalışma sürdürülebilirlik açısından zarar ve hasılat oluşumunun nasıl ele alınacağı temel sorununa da yönelerek örnek ile konuyu açıklamaya çalışmıştır. Uygulama sonunda f-muhasebeye göre EBIT hesaplaması ile s-muhasebeye göre SEBIT değerleri arasında önemli farklılık olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik , Sürdürülebilir Performans Muhasebesi , EBIT , SEBIT

Applied Calculation Of Sustainable Earnings Before Interest and Tax (EBIT) In The Context Of Sustainable Performance Accounting

https://izlik.org/JA84TA57KU

Öz

Sustainable Performance Accounting (SPA) or Sustainability Accounting (SA) is a business science concept aimed at integrating sustainability into the corporate income statement. SPA incorporates sustainability issues into established performance indicators related to profit and loss accounts (P&L), such as annual net profit, earnings before interest and taxes (EBIT), or return on equity (ROE). This study proposes a calculation algorithm to enable enterprises to measure, monetise, integrate, and manage their sustainability within financial constraints. The focus will be on the evolution of the traditional EBIT concept into the sustainable earnings before interest and taxes (SEBIT) concept within the framework of SPA. The study outlines step-by-step how the SEBIT formula can be derived and highlights that SEBIT serves as a comprehensive indicator, enabling companies to evaluate not only their profitability but also their sustainability performance. By addressing the fundamental issue of how loss and revenue generation are approached from a sustainability perspective, the study aims to clarify the topic with illustrative examples. The application results reveal significant differences between the EBIT calculations based on f-accounting and the SEBIT values derived from s-accounting.

Anahtar Kelimeler

Sustainability , Sustainable Performance Accounting , EBIT , SEBIT.

Kaynakça

• Apaydın, T., ve Arslan, S. (2023). “Comparison Of Sustainability Accounting, Sustainability Reports And Sustainability Reports Of Banks In The BIST Sustainability Index”, V. Internatıonal Cappadocia Scıentific Research Congress, ss. 113-129, Nevşehir, Türkiye. google scholar
• Aras G. ve Crowther D. (2009). Corporate Sustainability Reporting: A Study in Disingenuity? Journal of Business Ethics, Vo. 87, pp. 279-288. google scholar
• Breyer, F. ve Kolmar, M. (2010). Grundlagen der Wirtschaftspolitik. 3. Baskı: Tübingen, Mohr Siebeck. google scholar
• Burritt R. (2004). Environmental Management Accounting: Roadblocks on the way to the green and pleasant land. Business Strategy and the Environment, Vol. 13, pp. 13-32. google scholar
• Çalık, M. (2022). “Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin Muhasebeleştirilmesi”, INCSOS VIII. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, 20-23 Ekim 2022, ss. 246-273. google scholar
• Eski, S. (2022). “Türk Üniversitelerinde Sürdürülebilirlik Muhasebesi Dersinin Açılmasının Önemi ve Gerekliliğinin İncelenmesi”, Conference Paper, ss. 225-238, [CrossRef], Erişim tarihi: 11.01.2025. google scholar
• Etçi, F. ve Terzi, A. (2024). “Yalın Üretim Tekniklerinin İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Boyutları Üzerindeki Etkileri ve Sürdürülebilir Maliyet Muhasebesi Perspektifinden İncelenmesi”, Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, Volume: 6 Issue: 1, ss. 1-18. google scholar
• Geschwindner, S., Eser, T. ve Haubold, S. (2023). “DATA – a sustainable performance accounting framework for SMEs. From macro planetary boundaries to micro economic Sustainable Earnings Before Interest and Tax – SEBIT”, Journal of Business Chemistry, Vol.20, Iss.2, ss. 112-121. google scholar
• Gökten, P. O. (2017). “Su Muhasebesi ve GRI 303 Su 2016 Sürdürülebilirlik Raporlaması Standardı”, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, Cilt 19, Sayı 4, ss. 957-980. google scholar
• Gray R. (2006). Social, environmental and sustainability reporting and organizational value creation? Whose value? Whose creation? Accounting, Auditing & Accountability Journal, Vol. 19, No.6, pp. 793-819. google scholar
• Gray R. ve Beddington J. (2000). Environmental accounting, managerialism and sustainability: is the planet safe in the hands of business and accounting? Advances in Environmental Accounting & Management, Vol. 1, pp. 1-44. google scholar
• Gray R. ve Milne M. (2002). Sustainable Reporting: Who’s kidding Whom? Chartered Accountants Journal of New Zealand, Vol. 81 No. 6, pp. 66-71. google scholar
• Haberstock, P. (2019). “ESG-Kriterien, available at”, [CrossRef], Erişim Tarihi: 09.01.2025. google scholar
• Henkel, K. ve Lay-Kumar, J. (2022). “Sustainable Performance Accounting (SPA)”, [CrossRef], Erişim Tarihi: 09.01.2025. google scholar
• Henkel, K. ve Lay-Kumar, J. (2024). Sustainable Performance Accounting (SPA), [CrossRef], Erişim Tarihi: 08.01.2025. google scholar
• Henkel, K., Lay-Kumar, J. ve Hiß, C. (2023). “Sustainable Performance Accounting (SPA) am Beispiel der Bilanzierung von CO2-Emissionen”, [CrossRef], Erişim Tarihi: 10.01.2025. google scholar
• Houldin, M. (1993). Accounting for the environment. London: Chapman Publishing google scholar
• Kaya, N. (2016). “Sürdürülebilir Yönetim Muhasebe Sistemi”, Internatonal Journal of Academic Value Studies, 2 (2), ss. 20-35. google scholar
• Lay-Kumar, J. ve Gräslund, K. (2021a). Ertragskennzahlen der Nachhaltigkeit mit QuartaVista agil erproben, messen und weiterentwickeln, Editörler: Brand, L., Gräslund, K., Kilian, D., Krcmar, H., Turowski, K. & Wittges, H., Proceedings of the SAP Academic Community Conference 2021 DACH – Bridging sustainability & digital innovation, ss. 184-206. google scholar
• Lay-Kumar, J. ve Henkel, K. (2024). “B.A.U.M Unternehmentreff -Unternehmenssteuerung durch Sustainable Performance Accounting (SPA)”, [CrossRef], Erişim Tarihi: 09.01.2025. google scholar
• Lay-Kumar, J., Hiß, C., Heck, A., Fus, E., Saxler, J., Rohloff, J., Metz, A. ve Mark, C. (2021b). “Regionalwert AG Freiburg Abschlussbericht QuartaVista Teil 1: Konzept, Regionalwert AG”, Freiburg. google scholar
• Mittelstaedt, R. E. (1992). “Benchmarking: How To Learn from Best-In-Class Practices”, National Productivity Review, 11 (3), pp. 301-315. google scholar
• Raworth, K. (2018). “Doughnut Economics : Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist”, [CrossRef], Erişim Tarihi: 09.01.2025. google scholar
• Schaltegger S. ve Burritt R. (2010). Sustainability accounting for companies: Catchphrase or decision support for business leaders? Journal of World Business, Vol. 45, pp. 375-384. google scholar
• Spence C., Husillos J. ve Correa-Ruiz C. (2010). Cargo cult science and the death of politics: a critical review of social and environmental accounting research. Critical Perspectives on Accounting, Vol. 21 No. 1, pp. 76-89. google scholar
• Uyar, M. (2020). “The Association Between Environmental Strategies and Sustainability Performance in the Context of Environmental Management Accounting”, Ege Akademik Bakış, Cilt 20, Sayı 1, ss. 21-41. google scholar
• Wang, X., Hopeward, J., Yi, I., McElroy, M. W., & Sutton, P. C. (2022). “Supporting the Sustainable Development Goals: A context sensitive indicator for sustainable use of water at the facility level”, Sustainable Development, 30 (5), pp. 787-1450. google scholar
• Yi, I., Bruelisauer, S., Utting, P., McElroy, M., Mendell, M., Novkovic, S., ve Lee, Z. (2022). “Authentic Sustainability Assessment: A User Manual for the Sustainable Development Performance Indicators”, United Nations Research Institute for Social Development, Geneva. google scholar