Alevi Televizyon Kanallarında Haberin İşlevi: “Genel” ve Alevi İzleyiciye Hitap Biçimleri

Öz

Bu makale, Alevi televizyon kanallarında haber medyasının ne gibi bir işlevsellik kazandığını incelemektedir. 1990’larda artan inanç temelli kimlik hareketlerinin kamu alanında görünürlük kazanması, medya çalışmalarında bu toplulukların incelenmesine yol açmıştır. Bu çalışma, inanç toplulukları açısından henüz yeterince incelenmemiş bir alan olan haber medyasına odaklanarak bu tartışmalara katkıda bulunmaktadır. Araştırma, 2014-2015 yılları arasında yayın yapan Cem TV, Yol TV ve TV 10 kanallarının haber üretim süreçlerine odaklanan, 18 ay süren ve katılımcı gözlem ile derinlemesine mülakatlar içeren bir saha araştırmasına dayanmaktadır. Çalışma, haber medyasının Aleviler gibi inanç topluluklarının hem genel izleyiciye hem de kendi kitlesine aynı anda hitap etmesini sağlayan bir işlevselliği olduğunu savunur. Alevi yayıncılar haber bültenlerini hem Alevi olmayan genel bir kitleye hitap edecek hem de Alevileri içerecek bir haber diliyle oluşturmaktadır. Haberciler bunu, iki şekilde başarır. Televizyon teknolojisinin imkanlarını kullanarak haberin başına Alevileri özellikle ilgilendiren gelişmeleri kapsayan bir “Alevi haberleri” segmenti yerleştirmek bu yollardan ilkidir. İkincisi ise haber bülteninin dilini daha “tarafsız” olacak şekilde oluştururken, Alevileri ilgilendiren gelişmelerle ilgili görüş belirten yorumları haber ve tartışma programlarında dile getirmektir.

Anahtar Kelimeler

• Televizyon
• Haber Medyası
• Aleviler
• İzleyici

The Role of News in Alevi Television Channels: Approaches to Addressing Both General and Alevi Audiences

Abstract

This article examines the function of news media on Alevi television channels. The increased visibility of faith-based identity movements in the public sphere during the 1990s led to the study of these communities in media research. This study contributes to these discussions by focusing on news media, an area not yet extensively examined concerning faith communities. The research is based on an 18-month field study involving participant observation and in-depth interviews, focusing on the news production processes of Cem TV, Yol TV, and TV 10, during 2014 and 2015. The study argues that news media serves a dual function for faith communities like the Alevis, enabling them to address both a general audience and their own community simultaneously. Alevi broadcasters create news bulletins that appeal to a general audience while also including news relevant to Alevis. They achieve this in two ways. The first is by utilizing television technology to include an “Alevi news” segment at the beginning of the news, covering developments particularly relevant to Alevis. The second way is by maintaining a more “neutral” language in the news bulletins while expressing opinions on developments concerning Alevis in news and discussion programs.

Keywords

• Audience
• Television
• News Media
• Alevis

Kaynakça

1. Çağlar, B. (2021). Alternatif medya: Alevi televizyonları. Nobel Yayınları.
2. Çaha, Ö. (2004). The role of the media in the revival of Alevi identity in Turkey. Social Identities, 10(3), 325–338. https://doi.org/10.1080/1350463042000230827
3. Çebi, M. S., & Nacaroğlu, D. (2015). “Bir ses böler geceyi” filminde Alevi zihniyetine ilişkin sinematografik gerçekliğin simgesel inşası. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 74, Article 74.
4. Çökerdenoğlu, R. (2022). Başka semtin çocukları filminde milliyetçilik ve Alevilik. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(19), 49-56.
5. De La Cadena, M. (2010). Indigenous cosmopolitics in the Andes: Conceptual reflections beyond “Politics.” Cultural Anthropology, 25(2), 334–370. https://doi.org/10.1111/j.1548-1360.2010.01061.x
6. Deeb, L. (2006). An enchanted modern: Gender and public piety in Shi’i Lebanon. Princeton University Press.
7. Emre, K. B. (2023). Media, religion, citizenship: Transnational Alevi media and its audience. Oxford University Press.
8. Hirschkind, C. (2009). The ethical soundscape: Cassette sermons and Islamic counterpublics (Paper ed.). Columbia University Press.

9. Hopkins, L. (2009). Citizenship and global broadcasting: Constructing national, transnational and post-national identities. Continuum, 23(1), 19–32. https://doi.org/10.1080/10304310802596333
10. Koluaçık, İ. (2023). Yeşilçam sinemasında Aleviliğin ve Alevilerin örtük temsilleri. Journal of Alevism-Bektashism Studies, 27, 19–56. https://doi.org/10.24082/2023.abked.409
11. Kosnick, K. (2007). Migrant media: Turkish broadcasting and multicultural politics in Berlin. Indiana University Press.
12. Larkin, B. (2008). Ahmed Deedat and the form of Islamic evangelism. Social Text, 26(3), 101–121. https://doi.org/10.1215/01642472-2008-006
13. Mahmood, S. (2012). Politics of piety: The Islamic revival and the feminist subject. Princeton University Press.
14. Massicard, E. (2007). Türkiye’den Avrupa’ya Alevi hareketinin siyasallaşması. İletişim Yayınları.
15. Moll, Y. (2010). Islamic televangelism: Religion, media, and visuality in contemporary Egypt. Arab Media & Society, 10, 1–27.
16. Öncü, A. (2006). Becoming secular Muslims: Yaşar Nuri Öztürk as a super subject on Turkish television. In B. Meyer & A. Moors (Eds.), Religion, media, and the public sphere (pp. 227–240). Indiana University Press.
17. Poyraz, B. (2005). The Turkish state and Alevis: Changing parameters of an uneasy relationship. Middle Eastern Studies, 41(4), 503–516.
18. Rajagopal, A. (2005). Politics after television: Religious nationalism and the reshaping of the Indian public. Cambridge University Press.
19. Şahin, Ş. (2005). The rise of Alevism as a public religion. Current Sociology, 53(3), 465–485. https://doi.org/10.1177/0011392105051336
20. Ulusoy, N. (2013). Alawi revival in Turkish fictional cinema after 2000s. Humanities and Social Sciences Conference, 2(3), 293–311.
21. Uyanık, Z. (2014). Son dönem Türk sinemasında Alevi kimliğinin görünümü. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 21, 0–0.
22. Vorhoff, K. (1998). Academic and journalistic publications on the Alevi and Bektashi of Turkey. In T. Olsson, E. Ozdalga, & C. Raudvere (Eds.), Alevi Identity: Cultural, Religious, and Social Perspectives (pp. 23–50). Numune Matbaası.
23. White, J. B. (2005). Islamist mobilization in Turkey: A study in vernacular politics (Nachdr.). University of Washington Press.
24. Yaman, A. (1998). Alevilik-Bektaşilik bibliyografyası. Alevi-Bektaşi Kültür Enstitüsü.