SİNEMADA MEKÂNSAL TASARIMIN YALNIZLIK ÜRETİMİ: AŞK (HER, 2013) FİLMİ

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1 , 223 - 246 , 30.04.2026

Gamze Çoban , Özden Koral Medin

https://izlik.org/JA79SF68TY

Öz

Bu çalışma, Spike Jonze’nin Aşk (Her, 2013) filminde mekânın dijital çağın yalnızlık ve yabancılaşma duygusunu nasıl kurduğunu incelemektedir. Çalışma, mekânı yakınlık-mesafe ilişkisini biçimlendiren etkin bir anlatı ve deneyim alanı olarak kavramsallaştırır ve bu çerçevede filmin tekrar eden mekân tipleri olan; Theodore’1un dairesi, çalışma iç mekânları, dolaşım ve geçiş alanları (metro, koridor, asansör), sosyalleşme/tüketim mekânları, doğa/kaçış sekansları, bellek mekânları ve arayüz temelli mikro mekânlara (kulaklık, telefon, sesli etkileşim) odaklanır. Yöntem olarak film, mekânsal düzenin en görünür olduğu sekanslara ayrılmış; her sekans mizansen temelli biçimsel analizle değerlendirilmiştir. Analiz, renk ve ışık düzeni, dekor/aksesuar ve nesne rejimi, mekânsal organizasyon/ölçek, kadraj ve doluluk/boşluk kullanımının mekânsal deneyimi olarak dört eksen üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, filmin yabancılaşmayı soğuk distopya yerine konforlu, düzenli ve akışkan mekânlarla ele aldığını göstermektedir. Yumuşak ışık ve sıcak renk paleti, yalnızlığı yaşanabilir kılmaktadır. Minimal iç mekânlar ve standartlaşmış çalışma alanları samimiyeti yönetilebilir bir düzene bağlamaktadır. Geçiş mekânları, kalabalıkla eşzamanlı bir yalnızlık deneyimi kurarken, sesli arayüz ve taşınabilir mikro-mekânlar yakınlığı işitsel düzlemde yoğunlaştırıp bedensel birlikte olmayı ikincilleştirir.

Anahtar Kelimeler

Sinema ve mekân , mekân tasarımı , mizansen , Aşk (Her , 2013) filmi.

Kaynakça

• Academy of Motion Picture Arts and Sciences. (n.d.). Her (2013). https://www.oscars.org/events/her-2013
• Alton, J. (1995). Painting with light. University of California Press. (Original work published 1949) Anderson, B. (2009). Affective atmospheres. Emotion. Space and Society, 2(2), 77–81. https://doi.org/10.1016/j.emospa.2009.08.005
• Bénard O’Kelly, R., Castello Branco, P., Cox, R., & Cyrulnik, N. (2024). Atmosphere in film. Ambiances: International Journal of Sensory Environment. Architecture and Urban Space,1-11. https://doi.org/10.4000/12lq5
• Beşgen, A., & Köseoğlu, Ş. (2019). Sinema-mimarlık arakesitinde bir mekâna dokunmak: Sine-tasarım atölyesi. SineFilozofi Dergisi, 4(Özel Sayı 1), 26–52. doi:10.31122/sinefilozofi.516445
• Block, B. A. (2008). The visual story: Creating the visual structure of film, TV and digital media (2nd ed.). Focal Press.
• Bordwell, D., Thompson, K., & Smith, J. (2023). Film art: An introduction (13th ed.). McGraw Hill.
• Böhme, G., & Thibaud, J.P. (2017). The aesthetics of atmospheres. Routledge.
• Bruno, G. (2002). Atlas of emotion: Journeys in art, architecture, and film. Verso.
• De Certeau, M. (1984). The practice of everyday life. University of California Press.
• Ek Bektaş, E. H. (2017). Sinema ve mekân ilişkisi açısından bilimkurgu filmlerine bir bakış. Mimarlık ve Yaşam, 2(2), 201–218. doi:10.26835/my.315168
• Flisfeder, M., & Burnham, T. (2017). Love and sex in the age of capitalist realism: On Spike Jonze’s Her. Cinema Journal, 57(1), 25–45.
• Foucault, M. (1984). Of Other spaces: Utopias and heterotopias. Architecture /Mouvement/ Continuité, 5, 46-49.
• Friedberg, A. (2006). The virtual window: From Alberti to Microsoft. MIT Press.
• Gelly, C. (2019). Her (Spike Jonze, 2013): Digital romance and post-cinema. Ekphrasis, 22(2), 41–53. doi:10.24193/ekphrasis.22.3
• Interiors Journal. (2014, February 26). Her. ArchDaily. https://www.archdaily.com/480608/interiors-her
• Jagoe, E. L. (2016). Depersonalized intimacy: The cases of Sherry Turkle and Spike Jonze. English Studies in Canada, 42(1–2), 155–173.
• Jonze, S. (2013). Aşk (Her). Warner Bros. Pictures
• Kornhaber, D. (2017). From posthuman to postcinema: Crises of subjecthood and representation in Her. Cinema Journal, 56(4), 3–25.
• Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Blackwell.
• LoBrutto, V. (2002). The filmmaker’s guide to production design. Allworth Press.
• Manovich, L. (2001). The language of new media. MIT Press.
• Murphy, P. (2018). “You feel real to me, Samantha”: The matter of technology in Spike Jonze’s Her. Technoculture: An Online Journal of Technology in Society, 7.
• Pallasmaa, J. (2008). The architecture of image: Existential space in cinema (2nd ed.). Rakennustieto Publishing.
• Schupp, J., & Penz, F. (2021). Cinematic rhythmanalysis of architecture: Mining moving images for post-occupancy studies. The Journal of Architecture, 26(7), 1054–1081. doi:10.1080/13602365.2021.1976814
• Sikov, E. (2010). Film studies: An introduction. Columbia University Press.
• Turkle, S. (2011). Alone together: Why we expect more from technology and less from each other. Basic Books.