Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış

Elif Kütükoğlu

doi:10.33464/mediaj.994871

Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış

Öz

Afetlerin, insan kontrolü dışında gerçekleşen olaylar olduğu bilinir. Afet esnasında olmasa bile afet öncesinde ve sonrasında insanların ve en önemlisi medyanın kritik bir görevi vardır. Kitleleri afetlere karşı bilgilendirme amacı olan afet gazeteciliği, ülkemizde son zamanlarda gündeme gelen ve tercih edilen bir uzmanlık dalıdır. Bu süreçte ise afet öncesinden ziyade, afet sonrasında haber yapıldığı görülür. Medyanın aynı zamanda gündemi belirleyerek insanları, neyi nasıl düşünmesi gerektiği konusunda yönlendirdiği de bilinir. Bu çalışmada, gündem belirleme kuramından yola çıkarak 30 Ekim 2020’de meydana gelen, maddi hasar ve can kayıplarının yaşandığı İzmir depremi değerlendirilmiştir. İki farklı ideolojik görüşe sahip Sabah-Yeni Şafak ve Sözcü-Cumhuriyet gazetelerinin İzmir depremi ile ilgili yaptığı haberler içerik analizi ile incelenmiştir. Haberlerin depremin gerçekleştiği günden bir gün sonra, yani 31 Ekim 2020’de yayınlanmaya başlaması nedeniyle bu tarihten sonraki bir haftalık süreç değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, Türkiye’yi derinden etkileyen İzmir depreminin ulusal basında nasıl yer aldığını, haber içeriklerinin en çok hangi konular etrafında hazırlandığını, ulusal gazetelerin İzmir depremi konusunda gündemi nasıl belirlediğini ortaya koymaktır. Araştırmada Sabah gazetesinden 24, Yeni Şafak gazetesinden 21, Sözcü gazetesinden 29 ve Cumhuriyet gazetesinden 16 olmak üzere toplam 90 haber incelenmiştir. Bu bağlamda en fazla haberi Sözcü gazetesinin, en az haberi ise Cumhuriyet gazetesinin yaptığını söylemek mümkündür. Çalışmanın örneklemini oluşturan ve haber incelemesinin son günü olan 7 Kasım’da ise sadece Sabah gazetesi haber yapmıştır. Haberlerin sayfadaki konumlarına bakıldığı zaman, incelenen gazetelerin tamamı haberlere en fazla sayfanın tam ortasında yani, manşetten yer verdiği görülmüştür. Bunun yanı sıra hiçbir gazete İzmir depremi ile ilgili haberleri tüm sayfada aktarmamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ader, C. R. (1995). A longitudinal study of agenda setting for the issues of environmental pollution. Journalisni and Mass Conirnunication Quarterly, 72 (2), 300-311.
Akdenizli, B. (2012). Gazete haberciliğinde içerik çözümleme yöntem ve tekniği: sunum ve temsil üzerine bir uygulama ve değerlendirme. Ö. Güllüoğlu (Ed.), İletişim bilimlerinde araştırma yöntemleri yazılı metin çözümleme (s. 133-162). Ankara & Ütopya Yayınevi.
Alkın, R. C. (2017). Ulrich Beck’in risk toplumu kavramsallaştırması ekseninde toplumsal kontrolün dönüşümüne giriş denemesi. Medeniyet ve Toplum, 1(1), 35-54.
Alp, H. (2016). Political advertising and propaganda within spiral of silence-agenda setting theory. Journalism and Mass Communication, 6(1), 12–18.
Atabek, N. (1998). Gündem belirleme yaklaşımı. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 7, 155-184.
Aziz, A. (1990). Araştırma yöntemleri-teknikleri ve iletişim. Ankara: A.Ü Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Basın-Yayın Yüksekokulu Basımevi.
Balcı, A. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Beck, U. (1987). The anthropological shock: Chernobyl and the contours of the Risk Society. Berkeley J. Sociol, 32, 52–65.

Beck, U. (2006). Living in the world risk society. Economy and Society, 35(3), 329–345.
Brown, N. and Deegan, C. (1998). The public disclosure of environmental performance informa-tion – a dual test of media agenda setting theory and legitimacy theory. Accounting and Business Research, 29, 21–41.
Buchanan, M. and Keats, P. (2011). Coping with traumatic stress in journalism: a critical ethnographic study. International Journal of Psychology, 46(2), 127-135.
Bulduklu, Y. ve Karaçor, S. (2019). Kitle iletişim kuramları. Ankara: Çizgi Kitabevi.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Carroll, C. and McCombs, M (2003). Agenda setting effects of business news on the public’s ımages and opinions about major corporations. Corporate Reputation Review, 6(1), 36-46.
Coşkun, M. (2020). Kriz zamanlarında haber üretim süreci: 15 Temmuz 2016 Darbesi’nde gazetecilik pratiği. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 48, 274-290.
Çaplı, B., ve Taş, O. (2010). Kriz haberciliği. (Editör: Bülent Çaplı ve Hakan Tuncel), Televizyon Haberciliğinde Etik. Ankara: Fersa Matbaacılık, 237-251.
Çuhacı, A. (2007). Ulrich Beck’in risk toplumu kuramı, Sosyoloji Dergisi, 3(14), 130-157.
Demir, D. H., ve Balcı, E. (2019). Kriz haberciliği ve etik sorunsalı, Yeni Düşünceler.11, 48-56.
Dery, D. (2000). Agenda setting and problem definition. Policy Studies, 21(1), 37-47.
Erkal, T. ve Değerliyurt, M. (2009). Türkiye’de afet yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 147-164
Ertürk, D. (2018). Risk toplumu: belirsizlik, korku ve güven arayışı arasında özne. Electronic Turkish Studies, 13(10), 275-289.
Ewart, J. (2020). Drought is a disaster in the city: local news media’s role in communicating disasters in australia. J. Matthews & E. Thorsen (Ed.), Media, journalism and disaster communities (s. 67-82). United Kingdom & Palgrave Macmillan.
Gökçe, O. (2006). İçerik analizi kuramsal ve pratik bilgiler. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Göktürk, İ. ve Yılmaz, M. (2017). Türkiye’de 2000’li yılların başında afet politikaları ve karşılaşılan sorunlara ilişkin dönemsel bir değerlendirme. Internatıonal Journal Of Dıscıplınes Economıcs & Admınıstratıve Scıences Studıes, 3(2), 115-134.
Guo, L. (2012). The application of social network analysis in agenda setting research: a methodological exploration. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 56(4), 616–631.
Guo, L., VU, H. T. & McCombs, M. (2012). An expanded perspective on agendasetting effects: exploring the third level of agenda setting. Revista de Comunicación, 11, 51–68.
Güngör, N. (2013). İletişim kuramlar yaklaşımlar. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Günindi Ersöz, A. (2020). Covid-19 salgını özelinde Ulrich Beck’in “Risk Toplumu” ile Anthony Giddens’ın “Geç Modernite” kavramlarını yeniden düşünmek. Turkish Studies, 15(6), 525-538.
Hansson, S., Orru, K., Siibak, A., B ̈Ack, A., Kruger, M., Gabel, F. & Morsut, C. (2020). Communication-related vulnerability to disasters: a heuristic framework. International Journal of Disaster Risk Reduction, 51, 2-9.
Healy, S. (2004). A post-foundational interpretation of risk: Risk as performance. Journal of Risk Research, 7(3), 277–96.
Hollway, W. and Jefferson, T. (1997). The risk society in an age of anxiety: situating fear of crime. British Journal of Sociology, 48(2), 255–65.
Houston, J. B., Schraedley, M. K., Worley, M. E., Reed, K. & Saidi, J. (2019). Disaster journalism: fostering citizen and community disaster mitigation, preparedness, response, recovery, and resilience across the disaster cycle. Disasters, 43(3), 531-611.
Jack, V. (2020). Informing refugee communities in greece: what ıs possible within the parameters of the humanitarian structure?, (Editör: J. Matthews and E. Thorsen). Media, Journalism and Disaster Communities. United Kingdom: Palgrave Macmillan, 201-214.
Jones, O., Denham, B. & Springston, J. (2006). Effects of mass and ınterpersonal communication on breast cancer screening: advancing agenda-setting theory in health contexts. Journal of Applied Communication Research, 34(1), 94–113.
Koç Akgül, S. (2017). Olağanüstü durumlar, iletişim ve habercilik yaklaşımları. TRT Akademi Dergisi, 2(3), 6-47.
Koç Algül, S. (2013). Türkiye’de risk toplumu süreci. Ş. Çağlar (Ed.). Şövalyelik mesleği gazeteciliğin uzmanlık alanları (s. 317-344). Konya & Literatürk.
Koçak, H. ve Memiş, K. (2018). Bilgi Toplumunda Korku: Bilgi Güvenliği ve Risk Toplumu. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 1-10.
Kosicki, G. M. (1993). Problems and opportunities in agenda-setting research. Journal of Communication, 43, 100–127.
Matthews, J. and Thorsen, E. (2020). Introduction: media, journalism and disaster communities. J. Matthews and E. Thorsen (Ed.), Media, Journalism and Disaster Communities (s. 1-16). United Kingdom & Palgrave Macmillan.
McCombs, M. and Velenzuela, S. (2007). The agenda-setting theory. Cuadernos de Informacion, 1, 44-50.
McCombs, M. F., & Shaw, D. L. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36, 176–187.
Mccombs, M., and Valenzuela, S. (2014). Agenda setting theory: The frontier research questions. K. Kenski and K. H. Jamieson (Ed.), The Oxford handbook of political communication, NY & Oxford University Press.
Mustapha, L. (2012). Agenda-setting theory: a reflective and visionary analysis. (Editör: N. Ekeanyanwu, S. Ngoa and I. Sobowale). Critique and Application of Communication Theories içinde, Ota: Covenant University Press.
Özçetin, B. (2018). Kitle iletişim kuramları kavramlar, okullar, modeller. İstanbul: İletişim Yayınları.
Panttı, M. (2020). Afterword: the shifting domain of disaster journalism, (Editör: J. Matthews, and E. Thorsen). Media, Journalism and Disaster Communities. United Kingdom: Palgrave Macmillan, 231-240.
Soydan, E. ve Alpaslan, N. (2014). Medyanın doğal afetlerdeki işlevi. İstanbul Journal of Social Sciences, 7, 53-64.
Soydemir, S. (2012). Ulrich Beck ve düşününümsel modernleşmenin krizi. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 4(2), 71-80.
Sreedharan, C. and Thorsen, E. (2018). Shock and aftershock: mapping the post-earthquake challenges of Nepali journalists. (Editör: C. Sreedharan and E. Thorsen). Voices from Nepal: Lessons in Post-Disaster Journalism. United Kingdom: Bournemouth University, 15-49.
Wok, S., Tamam, E. and Bolong, J. (2010). Pattern of the news media consumption and news discussion among youth: atest af agenda setting theory. International Communication and Media Conference (ICOME 10) Communication and Society: Challenges and Engagement, Universiti Utara Malaysia (UUM), Kuala Lumpur, p. 1-25.
Yang, J., and Stone, G. (2003). The powerful role of interpersonal communication in agenda setting. Mass Communication & Society, 6(1), 57–74.
Yaylagül, L. (2017). Kitle iletişim kuramları. Ankara: Dipnot Yayınları.
Yıldırım, E. (2008). Risk toplumunda (depremle) yaşamak. Akademik İncelemeler, 3(1), 75-85.
Yılmaz, S. ve Algül A. (2019). Afet içerikli haberlerin afetlere karşı toplumsal kapasite geliştirmeye etkisi. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication – TOJDAC, 9(2), 234-248.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elif Kütükoğlu ^*
0000-0001-6203-5303
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2021

Kabul Tarihi

7 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 4 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.33464/mediaj.994871

IZ

https://izlik.org/JA53TG79LX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kütükoğlu, E. (2021). Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 4(2), 211-233. https://doi.org/10.33464/mediaj.994871

AMA

1.Kütükoğlu E. Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış. MEDIAJ. 2021;4(2):211-233. doi:10.33464/mediaj.994871

Chicago

Kütükoğlu, Elif. 2021. “Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış”. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi 4 (2): 211-33. https://doi.org/10.33464/mediaj.994871.

EndNote

Kütükoğlu E (01 Aralık 2021) Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi 4 2 211–233.

IEEE

[1]E. Kütükoğlu, “Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış”, MEDIAJ, c. 4, sy 2, ss. 211–233, Ara. 2021, doi: 10.33464/mediaj.994871.

ISNAD

Kütükoğlu, Elif. “Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış”. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi 4/2 (01 Aralık 2021): 211-233. https://doi.org/10.33464/mediaj.994871.

JAMA

1.Kütükoğlu E. Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış. MEDIAJ. 2021;4:211–233.

MLA

Kütükoğlu, Elif. “Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış”. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2021, ss. 211-33, doi:10.33464/mediaj.994871.

Vancouver

1.Elif Kütükoğlu. Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış. MEDIAJ. 01 Aralık 2021;4(2):211-33. doi:10.33464/mediaj.994871

Drowning in a Sea of News: The Role of Doomscrolling, News Overload, and News Failure in the Relationship Between News Search on Social Media and News Avoidance in Natural Disaster Situations

Communication Studies

https://doi.org/10.1080/10510974.2024.2328880

UNUTULMA HAKKI VE UNUTULMA HAKKININ MİRASÇILAR TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLÜP SÜRÜLEMEYECEĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Adalet Dergisi

https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1484085

Türk Medyasında Suriyeli Öğrenciler: Gündem Belirleme Kuramı Çerçevesinde Bir Analiz

Turkish Journal of Diaspora Studies

https://doi.org/10.52241/TJDS.2024.0070

Depremin Oluşturduğu Negatif Psikolojik Etkinin Katlanmasında Medyanın Rolünü Belirlemeye Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi

https://doi.org/10.21076/vizyoner.1498070

“Medya ve Etik” Dersi Alan Öğrencilerin Afet Haberciliğinde Dezenformasyona İlişkin Deneyimleri: Kahramanmaraş Depremleri Örneği

İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

https://doi.org/10.47998/ikad.1690568

Media-Induced Secondary Traumatic Stress: The Case of the Kahramanmaras Earthquake in Turkey

European Journal of Mental Health

https://doi.org/10.5708/EJMH.19.2024.0028

Afet Haberciliği ve Acının Şahitliği: Kahramanmaraş Depremlerinde Görev Alan Gazetecilerin Psikososyal Deneyimleri

Gaziantep University Journal of Social Sciences

https://doi.org/10.21547/jss.1669763

Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış

Afet Gazeteciliğine Gündem Belirme Kuramı ve İzmir Depremi Haberlerinden Bakış

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Afet Medyası ve Medya Afeti: 6 Şubat Kahramanmaraş Depreminin Anımsattıkları

Düzce Depremi Sonrası Gazete Manşetlerinin Bütünleşik Afet Yönetimi Sürecine Göre Değerlendirilmesi

Afet Haberciliği: Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sürecinde Sosyal Medyaya Yönelik Bir Değerlendirme

Türk Medyasının Depremle İmtihanı: Kahramanmaraş Depremini Afet Haberciliği Üzerinden Değerlendirmek

"Felaket": Türk Siyasetinde İklim ve Çevre Bazlı Afetlerin Tanımlamaları, 1948-2023

Kahramanmaraş Depremlerinin Ana Haber Bültenlerinde Gündem Belirleme Kuramı Bağlamında İncelenmesi: Atv – Fox Tv Örneği

Kriz Anlarında Kitle İletişim Araçları: Afet Dönemlerinde Televizyon Yayıncılığı Üzerine Bir Araştırma

AFET İLETİŞİM EKOLOJİSİ PENCERESİNDEN AFET GAZETECİLİĞİ: 06 ŞUBAT 2023 KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİ

Drowning in a Sea of News: The Role of Doomscrolling, News Overload, and News Failure in the Relationship Between News Search on Social Media and News Avoidance in Natural Disaster Situations

UNUTULMA HAKKI VE UNUTULMA HAKKININ MİRASÇILAR TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLÜP SÜRÜLEMEYECEĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Türk Medyasında Suriyeli Öğrenciler: Gündem Belirleme Kuramı Çerçevesinde Bir Analiz

Depremin Oluşturduğu Negatif Psikolojik Etkinin Katlanmasında Medyanın Rolünü Belirlemeye Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

“Medya ve Etik” Dersi Alan Öğrencilerin Afet Haberciliğinde Dezenformasyona İlişkin Deneyimleri: Kahramanmaraş Depremleri Örneği

Media-Induced Secondary Traumatic Stress: The Case of the Kahramanmaras Earthquake in Turkey

Afet Haberciliği ve Acının Şahitliği: Kahramanmaraş Depremlerinde Görev Alan Gazetecilerin Psikososyal Deneyimleri