The Experience of Dealing with Peer Bullying in School: A Multi-Actor Look at a Multi-Layered Problem

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 3, 973 - 998, 22.12.2025

Alim Kaya , Demet Zafer Güneş , Meryem Demir Güdül , Sevil Momeni Shabanı , Didem Varol

https://doi.org/10.17860/mersinefd.1737916

Öz

The aim of this study is to examine peer bullying—one of the critical issues in contemporary education systems—from the perspectives of school administrators, teachers, school psychological counselors, and parents. Adopting a case study design, semi-structured interviews were conducted with 20 participants, including three school administrators, seven classroom/subject teachers, four school psychological counselors, and six parents from a private school in Istanbul. The data were analyzed using qualitative content analysis. Findings were organized into four themes: experiences, contributing factors, intervention methods, and needs. The experiences theme revealed blurred boundaries between bullying, conflict, and joking; the intensification of bullying during transitional periods; and the prevalence of verbal bullying. Contributing factors included student-related motives such as the desire for popularity, as well as educational, familial, and environmental influences. Intervention processes indicated that teachers’ roles were largely limited to reporting incidents, while school psychological counselors provided regular sessions to both victims and perpetrators. Parents’ collaboration with the school remained limited. Participants also emphasized inconsistencies in communication among administrators, teachers, and parents. Overall, the study underscores the need for proactive, school-wide approaches that strengthen the school climate and ensure the systematic involvement of all stakeholders, rather than relying solely on reactive responses to peer bullying.

Anahtar Kelimeler

peer bullying , school administrator , teacher , school counselor , parent

Etik Beyan

Throughout the research process, the principles outlined in the Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive were followed.

Okulda Akran Zorbalığıyla Mücadele Deneyimi: Çok Katmanlı Bir Soruna Çok Aktörlü Bir Bakış

Öz

Bu araştırmanın amacı çağdaş eğitim sistemlerinde kritik bir sorun olan akran zorbalığını okul yöneticileri, öğretmenler, okul psikolojik danışmanları ve veliler perspektifinde çok boyutlu olarak incelemektir. Araştırmada durum çalışması deseni benimsenmiş, İstanbul’da bir özel okulda görev yapan üç okul yöneticisi, yedi sınıf/branş öğretmeni, dört okul psikolojik danışmanı ve altı öğrenci velisi olmak üzere 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler nitel içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular dört ana tema etrafında toplanmıştır; deneyimler, neden olan faktörler, müdahale yöntemleri ve ihtiyaçlar. Deneyimler teması altında elde edilen başlıca bulgular; akran zorbalığı ile çatışma ve şaka kavramları arasındaki sınır belirsizliği, zorbalık davranışlarının geçiş dönemlerinde yoğunlaşması ve sözel zorbalığın yaygınlığı olmuştur. Nedenler teması altında popülerlik isteği gibi öğrenciye bağlı nedenlerin yanı sıra, eğitim ortamı, aile ve çevresel faktörlerin rolüne ilişkin alt tema ve kodlar oluşturulmuştur. Müdahale süreçleri incelendiğinde öğretmenlerin bildirim rolüyle sınırlı kaldığı, okul psikolojik danışmanlarının ise mağdur ve zorba öğrencilere yönelik düzenli görüşmeler yürüttüğü; velilerin ise okul ile iş birliğine sınırlı katıldığı görülmüştür. Katılımcılar, okul yönetimi, öğretmen ve velilerin tutarlı bir iletişim ağı oluşturmada eksiklikler yaşadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak araştırma, akran zorbalığıyla mücadelede yalnızca reaktif müdahalelerin değil, okul iklimini güçlendirecek, tüm paydaşların katılımını önceleyen proaktif yaklaşım ve modellerinin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

akran zorbalığı , okul yöneticisi , öğretmen , okul psikolojik danışmanı , veli

Etik Beyan

Araştırma süresince Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ ne uygun hareket edilmiştir.

Destekleyen Kurum

YOK

Kaynakça

• Ağırkan, M. (2023). Global trends in research on school bullying and its correlation with COVID-19 pandemic. Journal of Family Counseling and Education, 8(2), 33-49. https://doi.org/10.32568/jfce.1343885
• Akpınar, A., & Akpınar, A. (2022). İlköğretim okullarında akran zorbalığına dair öğretmen görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(9), 215-231.
• Aksoy, G. (2019). Okullarda yaşanan akran zorbalığının nedenlerine ve müdahale yöntemlerine ilişkin okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Altun-Kobul, F., Karahan, D., Yavrutürk, A. R., & Köse, N. (2022). Lise öğretmenlerinin ve öğrencilerinin zorbalık algılarının incelenmesi. Mavi Atlas, 10(1), 151-181. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1063630
• Atış-Akyol, N., Yıldız, C., & Akman, B. (2018). Öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin görüşleri ve zorbalıkla baş etme stratejileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 439-459. https://doi.org/10.16986/HUJE.2017032926
• Atik, G. (2006). İlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasındaki zorbalık davranışını yordamada denetim odağı, benlik saygısı, aile stili, yalnızlık ve akademik başarının rolü [Yüksek lisans tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
• Atik, G., & Kemer, G. (2008). İlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasındaki zorbalığı yordamada problem çözme becerisi, sürekli öfke-öfke ifade tarzları ve fiziksel öz yeterliğin rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 198-206.
• Ayas, T., & Pişkin, M. (2011). Lise öğrencileri arasındaki zorbalık olaylarının cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türü bakımından incelenmesi. İlköğretim Online, 10(2), 550-568.
• Barik, E., & Yurtal, F. (2023). Akran zorbalığı ile baş etmede sınıf öğretmenlerinin kullandıkları stratejiler ve karşılaştıkları güçlükler. Turkish Journal of Educational Studies, 10(2), 133-150. https://doi.org/10.33907/turkjes.1081627
• Bayar, A., & Balcı, M. (2023). Okul rehber öğretmenlerinin bakış açısından akran zorbalığı ve çözüm yolları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 87-105.
• Bedel, A. & Güler, G. (2020). Ortaokul öğrencilerinde zorbalığı ve saldırganlığı açıklamada başa çıkma stratejilerinin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), 105-121. https://doi.org/10.17755/esosder.447474
• Bender, D., & Lösel, F. (2011). Bullying at school as a predictor of delinquency, violence and other anti-social behavior in adulthood. Criminal Behaviour and Mental Health, 21(2), 99–106. https://doi.org/10.1002/cbm.799
• Beran, T., & Li, Q. (2008). The relationship between cyberbullying and school bullying. The Journal of Student Wellbeing, 1(2), 16-33. https://doi.org/10.21913/jsw.v1i2.172
• Bozbayındır, F., Üncü, M., & Coşkun, İ. (2025). İlkokul yöneticilerinin perspektifinden akran zorbalığı: Nedir, kim, neden, sonuçları ve önleme stratejileri. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(20), 17-30. https://doi.org/10.57135/jier.1641843
• Cillessen, A. H., & Mayeux, L. (2004). From censure to reinforcement: Developmental changes in the association between aggression and social status. Child Development, 75(1), 147-163. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2004.00660.x
• Cornell, D., & Limber, S. P. (2015). Law and policy on the concept of bullying at school. American Psychologist, 70(4), 333–343. https://doi.org/10.1037/a0038558
• Cornu, C., Abduvahobov, P., Laoufi, R., Liu, Y., & Séguy, S. (2023). An introduction to a whole-education approach to school bullying: Recommendations from UNESCO Scientific Committee on school violence and bullying including cyberbullying. International Journal of Bullying Prevention, 5(3), 317–318. https://doi.org/10.1007/s42380-021-00093-8
• Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün, & S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi.
• Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
• Çarkıt, E., & Bacanlı, F. (2020). Okullarda akran zorbalığı: Öğretmen görüşlerine göre nitel bir çalışma. OPUS International Journal of Society Researches, 15(24), 2545-2583. https://doi.org/10.26466/opus.644848
• Dake, J. A., Price, J. H., Telljohann, S. K., & Funk, J. B. (2003). Teacher perceptions and practices regarding school bullying prevention. Journal of School Health, 73(9), 347–355. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2003.tb04191.x
• Davey, L. (1991). The application of case study evaluations. Practical Assessment,Research & Evaluation, 2(9), 1-2. https://doi.org/10.7275/02g8-bb93
• Demirhan, M. (2025). Classroom teachers’ views on peer bullying in their classrooms. Journal of History School, 74, 406-426. https://doi.org/10.29228/joh.79463
• Doğan, S., & Keleş, O. (2023). Nedenleri sonuçları ve çözüm önerileri bağlamında akran zorbalığı: Bir olgubilim çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 1-24. https://doi.org/10.9779.pauefd.1053832
• Doss, K. M., & Crawford, S. H. (2023). Parent Education: A key aspect in prevention and ıntervention of bullying in school communities. National Youth Advocacy and Resilience Journal, 6(2). https://doi.org/10.20429/nyarj.2023.060201
• Eray, Ş., Gür, N., Makinecioğlu, I., Sığırlı, D., & Vural, A.P. (2020). Akran zorbalığı ile aile duygu dışa vurumu ve psikopatoloji arasındaki ilişki. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(1), 77-86. https://doi.org/10.5455/apd.43917
• Espelage, D. L. (2018). Ecological theory: Preventing youth bullying, aggression, and victimization. Theory into Practice, 57(1), 1–9. https://doi.org/10.1080/00405841.2014.947216
• Forero, R., McLellan, L., Rissel, C., & Bauman, A. (1999). Bullying behaviour and psychosocial health among school students in New South Wales, Australia: Cross sectional survey. BMJ, 319(7206), 344–348. https://doi.org/10.1136/bmj.319.7206.344
• Gaffney, H., Ttofi, M. M., & Farrington, D. P. (2021). Effectiveness of school‐based programs to reduce bullying perpetration and victimization: An updated systematic review and meta‐analysis. Campbell Systematic Reviews, 17(2), e1143. https://doi.org/10.1002/cl2.1143
• Gökler, R. Y. (2007). İlköğretim öğrencilerinde akran zorbalığının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Hazler, R. J., Hoover, J. H., & Oliver, R. (1992). Student perceptions of victimization by bullies in school. Journal of Humanistic Education and Development, 31(2), 73–80. https://doi.org/10.1002/j.2164-4683.1991.tb00018.x
• Hikmat, R., Yosep, I., Hernawaty, T., & Mardhiyah, A. (2024). A scoping review of anti-bullying interventions: Reducing traumatic effect of bullying among adolescents. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 17, 289–304. https://doi.org/10.2147/JMDH.S443841
• Hoşgörür, V., & Orhan, A. (2017). Okulda zorbalık ve şiddetin nedenleri ve önlenmesinin yönetimi (Muğla Merkez İlçe örneği). Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 859–880.
• Jenkins, L. N., & Nickerson, A. B. (2019). Bystander intervention in bullying: Role of social skills and gender. The Journal of Early Adolescence, 39(2), 141–167. https://doi.org/10.1177/0272431617735652
• Karataştan, A., & Akcan, S. (2023). Sınıf öğretmenlerinin göçmen öğrencilerle yaşadıkları zorbalık deneyimleri. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 75–91. https://doi.org/10.30703/cije.1061680
• Kartal, H., & Bilgin, A. (2009). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenler ve öğrenim gören öğrencilerin zorbalığa yönelik görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 539–562.
• Kärnä, A., Voeten, M., Little, T. D., Poskiparta, E., Kaljonen, A., & Salmivalli, C. (2011). A large-scale evaluation of the KiVa antibullying program: Grades 4–6. Child Development, 82(1), 311–330. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01557.x
• Kaufman- Goodstein, P. (2013). How to stop bullying in classrooms and schools: Using social architecture to prevent, lessen and bullying. Routledge.
• Kennedy, R. S. (2020). A meta-analysis of the outcomes of bullying prevention programs on subtypes of traditional bullying victimization: Verbal, relational, and physical. Aggression and Violent Behavior, 55, 101485. https://doi.org/10.1016/j.avb.2020.101485
• Kılınç, A. (2023). Türkiye’de akran zorbalığı araştırmalarının sistematik derlemesi (2010–2020). Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 13(1), 89–112.
• Kim, M. J., Catalano, R. F., Haggerty, K. P., & Abbott, R. D. (2011). Bullying at elementary school and problem behavior in young adulthood: A study of bullying, violence, and substance use from age 11 to age 21. Criminal Behaviour and Mental Health, 21(2), 136–144. https://doi.org/10.1002/cbm.804
• Kljakovic, M., & Hunt, C. (2016). A meta-analysis of predictors of bullying and victimisation in adolescence. Journal of Adolescence, 49, 134–145. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2016.03.002
• Kowalski, R. M., & Wingate, V. S. (2024). Cyberbullying in children and adolescents. A. N. M. Leung, K. K. S. Chan, C. S. M. Ng, & J. C.-K. Lee (Eds.), Cyberbullying and values education: Implications for family and school education içinde (pp. 13–29). Routledge.
• Lechner, V., Crăciun, I. C., & Scheithauer, H. (2023). Barriers, resources, and attitudes towards (cyber-)bullying prevention/intervention in schools from the perspective of school staff: Results from focus group discussions. Teaching and Teacher Education, 135, 104358. https://doi.org/10.1016/j.tate.2023.104358
• Lette, A. R., & Paulus, A. Y. (2021). Bullying as a joke: A mixed method study among senior high school students in Kupang City. Jurnal Aisyah: Jurnal Ilmu Kesehatan, 6(1), 159-164. https://doi.org/10.30604/jika.v6i1.437
• Marshall, M. L., Varjas, K., Meyers, J., Graybill, E. C., & Skoczylas, R. B. (2009). Teacher responses to bullying: Self-reports from the front line. Journal of School Violence, 8(2), 136-158. https://doi.org/10.1080/15388220802074124
• Martínez-Carrera, S., Sánchez-Martínez, C., Martínez-Carrera, I., & Dieguez, M. Á. D. (2024). Teachers’ perceptions and position regarding the problem of bullying and its socio-educational prevention. Behavioral Sciences, 14(3), 229. https://doi.org/10.3390/bs14030229
• McGrath, M.J. (2007). School bullying tools for avoiding harm and liability. Corwin Press. Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). 2023 Eğitim vizyonu uygulamaları ve akran zorbalığıyla mücadele raporu. Ankara: MEB Yayınları.
• Modecki, K. L., Minchin, J., Harbaugh, A. G., Guerra, N. G., & Runions, K. C. (2014). Bullying prevalence across contexts: A meta-analysis measuring cyber and traditional bullying. Journal of Adolescent Health, 55(5), 602–611. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2014.06.007
• Moore, S. E., Norman, R. E., Suetani, S., Thomas, H. J., Sly, P. D., & Scott, J. G. (2017). Consequences of bullying victimization in childhood and adolescence: A systematic review and meta-analysis. World Journal of Psychiatry, 7(1), 60–76. https://doi.org/10.5498/wjp.v7.i1.60
• Ojanen, T., & Findley-Van Nostrand, D. (2014). Social goals, aggression, peer preference, and popularity: longitudinal links during middle school. Developmental Psychology, 50(8), 2134-2143. https://doi.org/10.1037/a0037137
• Olweus, D. (1994). Bullying at school: Long-term outcomes for the victims and an effective school-based intervention program. Aggressive Behavior, 20(1), 17–27. https://doi.org/10.1007/978-1-4757-9116-7_5
• Öztürk, A., & Eldeleklioğlu, J. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin zorbalığa müdahale biçimleri. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 203-226. http://doi.org/10.33400/kuje.912298
• Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). SAGE Publications.
• Pellegrini, A. D., & Bartini, M. (2000). A longitudinal study of bullying, victimization, and peer affiliation during the transition from primary school to middle school. American Educational Research Journal, 37(3), 699-725. https://doi.org/10.3102/00028312037003699
• Peyton, M. (2015). Exploring the meaning of school bullying among parents of victimized children [Doctoral dissertation]. Walden University, United States.
• Pişkin, M. (2002). Okul zorbalığı: Tanımı, türleri, ilişkili olduğu faktörler ve alınabilecek önlemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri (Educational Sciences: Theory & Practice), 2(2), 531-562.
• Postigo, S., Schoeps, K., Ordonez, A., & Montoya-Castilla, I. (2019). What do adolescents say about bullying?. Anales De Psicología, 35(2), 251-258. https://doi.org/10.6018/analesps.35.2.301201
• Pouwels, J. L., Lansu, T. A., & Cillessen, A. H. (2018). A developmental perspective on popularity and the group process of bullying. Aggression and Violent Behavior, 43, 64-70. https://doi.org/10.1016/j.avb.2018.10.003
• Rigby, K. (2007). Bullying in schools and what to do about it. Acer Press.
• Roland, E. (2002). Bullying, depressive symptoms and suicidal thoughts. Educational Research, 44, 55–67. https://doi.org/10.1080/00131880110107351
• Roland, E. (2025). Olweus and the 1983 Norwegian campaign against bullying—The root of his anti-bullying program. P. K. Smith (Ed.), The wiley handbook of bullying: A comprehensive and international review of research and intervention içinde (pp. 45–62). Wiley-Blackwell.
• Sainz, V., & Martín-Moya, R. (2023). The importance of prevention programs to reduce bullying: A comparative study. Frontiers in Psychology, 13, Article 1066358. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1066358
• Salmivalli, C., Poskiparta, E., Ahtola, A., & Haataja, A. (2013). The implementation and effectiveness of the KiVa antibullying program in Finland. European Psychologist, 18(2), 79–88. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000140
• Sandelowski, M. (2000). Whatever happened to qualitative description?. Research in Nursing & Health, 23(4), 334–340. https://doi.org/10.1002/1098-240x(200008)23:4<334::aid-nur9>3.0.co;2-g
• Sandelowski, M. (2010). What's in a name? Qualitative description revisited. Research in Nursing & Health, 33(1), 77–84. https://doi.org/10.1002/nur.20362
• Smith, P. K. (2011). Why interventions to reduce bullying and violence in schools may (or may not) succeed: Comments on this special section. International Journal of Behavioral Development, 35(5), 419–423. https://doi.org/10.1177/0165025411407459
• Swearer, S. M., & Espelage, D. L. (2004). Introduction: A social-ecological framework of bullying among youth. D. L. Espelage & S. M. Swearer (Eds.), Bullying in American schools: A social-ecological perspective on prevention and intervention içinde (pp. 1–12). Lawrence Erlbaum Associates.
• Swearer, S. M., Espelage, D. L., Vaillancourt, T., & Hymel, S. (2010). What can be done about school bullying? Linking research to educational practice. Educational Researcher, 39(1), 38–47. https://doi.org/10.3102/0013189X09357622
• Thornberg, R., & Delby, H. (2019). How do secondary school students explain bullying?. Educational Research, 61(2), 142-160. https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1600376
• Ttofi, M. M., & Farrington, D. P. (2011). Effectiveness of school-based programs to reduce bullying: A systematic and meta-analytic review. Journal of Experimental Criminology, 7(1), 27–56. https://doi.org/10.1007/s11292-010-9109-1
• UNESCO. (2020). Behind the numbers: Ending school violence and bullying. https://unesdoc.unesco.org
• Vaillancourt, T., Farrell, A. H., Brittain, H., Krygsman, A., Vitoroulis, I., & Pepler, D. (2023). Bullying before and during the COVID-19 pandemic. Current Opinion in Psychology, 53, 101689. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2023.101689
• Walters, G. D. (2020). School bullying and adolescent delinquency: A meta-analytic review of the literature. Aggression and Violent Behavior, 50, 101341. https://doi.org/10.1016/j.avb.2024.102010
• Waasdorp, T. E., Fu, R., & Perepezko, A. L. (2021). The role of bullying-related policies: Understanding how school staff respond to bullying situations. European Journal of Developmental Psychology, 18(6), 858–874. https://doi.org/10.1080/17405629.2021.1889503
• Whitted, K.S. & Dupper, D.R. (2005). Best practices for preventing or reducing bullying in schools. Children & Schools, 27 (3): 167–175. https://doi.org/10.1093/cs/27.3.167
• Williford, A., Boulton, A., Noland, B., Little, T. D., Kärnä, A., & Salmivalli, C. (2012). Effects of the KiVa anti-bullying program on adolescents’ depression, anxiety, and perception of peers. Journal of Abnormal Child Psychology, 40(2), 289–300. https://doi.org/10.1007/s10802-011-9551-1
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Basım). Seçkin Yayıncılık.
• Yin, H., Gao, J., & Han, Z. (2024). A survey-experiment study on school bullying victims’ reactions and teachers’ serious perception and intervention willingness. Teaching and Teacher Education, 150, 104735. https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104735