Investigation of Teachers’ Academic and Professional Self-Efficacy and Levels of Occupational Burnout

Öz

This study employed a correlational survey design to examine the relationships between teachers' academic and professional self-efficacy and their levels of occupational burnout, and to determine the predictive power of self-efficacy perceptions on occupational burnout. The findings revealed that teachers had high levels of academic and professional self-efficacy, whereas their level of professional burnout was moderate. Although self-efficacy levels did not differ significantly across demographic variables, burnout levels showed significant differences according to certain demographic characteristics. Male teachers had significantly higher total professional burnout scores than female teachers. Pearson correlation analysis indicated no significant relationship between overall self-efficacy and total professional burnout. However, professional self-efficacy was negatively correlated with emotional exhaustion and depersonalization, and positively correlated with personal accomplishment. Multiple linear regression analysis further demonstrated that teachers’ academic and professional self-efficacy did not significantly predict total professional burnout. The findings indicate that despite teachers’ strong self-efficacy beliefs, professional burnout remains an important risk factor, particularly for certain demographic groups. Accordingly, it is recommended that targeted psychosocial support programs be developed to strengthen teachers’ professional self-efficacy and reduce burnout. Furthermore, future research employing qualitative and mixed-methods approaches is recommended to gain a deeper understanding of differences associated with demographic variables.

Anahtar Kelimeler

• Teacher
• Academic Self-Efficacy
• Professional Self-Efficacy
• Occupational Burnout

Öğretmenlerin Akademik ve Mesleki Öz Yeterlik ile Mesleki Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, öğretmenlerin akademik ve mesleki öz yeterlikleri ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkileri ve öz yeterlik algılarının tükenmişliği yordama gücünü belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında farklı öğretim kademelerinde görev yapan 638 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin akademik ve mesleki öz yeterlik algılarının yüksek, mesleki tükenmişlik düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öz yeterlik düzeyleri demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermezken, tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaştığı saptanmıştır. Pearson korelasyon analizi sonucunda toplam öz yeterlik ile toplam mesleki tükenmişlik arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Buna karşın, mesleki öz yeterlik ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif, kişisel başarı arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçları, öğretmenlerin akademik ve mesleki öz yeterlik algılarının toplam mesleki tükenmişlik düzeyini anlamlı biçimde yordamadığını göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, öğretmenlerin güçlü öz yeterlik algılarına rağmen tükenmişliğin özellikle belirli demografik gruplar açısından önemli bir risk alanı olmaya devam ettiğini göstermektedir. Bu doğrultuda, öğretmenlerin mesleki öz yeterliklerini güçlendirmeye ve tükenmişliği azaltmaya yönelik hedefe duyarlı psikososyal destek programlarının geliştirilmesi; ayrıca demografik değişkenlere göre ortaya çıkan farklılıkların nedenlerinin nitel ve karma yöntemli araştırmalarla daha derinlemesine incelenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen
• akademik öz yeterlik
• mesleki öz yeterlik
• mesleki tükenmişlik

Kaynakça

1. Arar, K., Karadaş, H., & Culha, A. (2025). Exploring the sources of success for refugee students with high academic performance: experiences at two high schools in Southeast Turkey. Journal of Educational Administration and History, 1–17. https://doi.org/10.1080/00220620.2025.2505140
2. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The Job Demands–Resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309–328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115
3. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
4. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice Hall.
5. Brandon, D. (2000). Self-efficacy: Gender differences of prospective teachers in Botswana. Research in Education, 64(1), 36–42. https://doi.org/10.7227/RIE.64.4
6. Brouwers, A., & Tomic, W. (2000). A longitudinal study of teacher burnout and perceived self‐efficacy in classroom management. Teaching and Teacher Education, 16(2), 239–253. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(99)00057-8
7. Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri el kitabı. İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. (31.Baskı). Pegem Akademi.
8. Ceylan, İ., & Karadaş, H. (2026). Öğretmenlerin İş yeri mutluluğuna ilişkin yeni yaklaşım: iş yeri ruhsallığı ve öznel iyi oluş. Milli Eğitim Dergisi, 55(249), 321-366. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1605255

9. Chan, D. W. (2008). General, collective, and domain-specific teacher self-efficacy among Chinese prospective and in service teachers in Hong Kong. Teaching and Teacher Education, 24(4), 1057–1069. https://doi.org/10.1016/j.tate.2007.11.010
10. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
11. Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104. https://doi.org/10.1037/0021-9010.78.1.98
12. Coşkun, B., Katıtaş, S. & Karadaş, H. (2022). The relationship between faculty members’ organizational supportperceptions and personal growth initiative levels, the mediating role of general self-efficacy. International Journalof Modern Education Studies, 6(2), 400-422. https://doi.org/10.51383/ijonmes.2022.226
13. Çiftçi, H. D. (2015). Özel eğitim merkezlerinde çalışan öğretmenlerin mesleki yetkinlik ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 5(1), 221–241. https://izlik.org/JA27JE46UW
14. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi
15. Çolak, İ., Yorulmaz, Y. İ., & Altınkurt, Y. (2017). Öğretmen öz yeterlik inancı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 20–32. https://doi.org/10.21666/muefd.319209
16. Çubukçu, Z., & Girmen, P. (2007). Öğretmen adaylarının sosyal öz-yeterlik algılarının belirlenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 1–15. https://izlik.org/JA98MU52ZS
17. Demir, S. (2018). Okul yöneticisinin kullandığı motivasyonel dilin öğretmen tükenmişliğindeki rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 1038-1050. https://doi.org/10.17860/mersinefd.441987
18. Dicke, T., Parker, P. D., Holzberger, D., Kunter, M., & Leutner, D. (2015). Beginning teachers’ efficacy and emotional exhaustion: Latent changes, reciprocity, and the influence of professional knowledge. Contemporary Educational Psychology, 41, 62–72. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2014.11.003
19. Erden, A., Erden, H., & Aytaç, T. (2023). Teachers’ well-being levels by gender and marital status: A meta-analysis study. Asian Journal of Instruction, 11(Special Issue), 38–60. https://doi.org/10.47215/aji.1304646
20. Farshi, S.S., & Omranzadeh, F. (2014). The effect of gender, education level, and marital status on Iranian EFL teachers’ burnout level. International Journal of Applied Linguistics & English Literature, 3(5), 128–133. https://doi.org/10.7575/aiac.ijalel.v.3n.5p.128
21. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn-out. Journal of Social Issues, 30(1), 159–165. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1974.tb00706.x
22. Gökbulut, B., & Öztürk, C. (2024). The relationship between teachers' distance education self-efficacy, job satisfaction, and professional burnout. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 925–956. https://doi.org/10.46778/goputeb.1473684
23. Greenglass, E. R., Burke, R. J., & Konarski, R. (1998). Components of burnout, resources, and gender-related differences. Journal of Applied Social Psychology, 28(12), 1088–1106. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1998.tb01669.x
24. Griva, K., & Joekes, K. (2003). UK teachers under stress: Can we predict wellness on the basis of characteristics of the teaching job? Psychology & Health, 18(4), 457–471. https://doi.org/10.1080/0887044031000147193
25. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2018). Multivariate data analysis. (8th Edition). Cengage Learning EMEA
26. İnce, N. B., & Şahin, A. E. (2015). Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu’nu Türkçe’ye uyarlama çalışması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 6(2), 385–399. https://doi.org/10.21031/epod.97301
27. Kalay, D. (2023). Öz-yeterlilik algıları ve akademisyen tükenmişliği: İlişkiler üzerine bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 78, 474–490. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1367588
28. Karadaş, H., & Erol, S. (2025). Exa-mining the glass ceiling perceptions and self-efficacy perceptions of female administrators and teachers. International Journal on Lifelong Education and Leadership, 11(1), 11-24. https://doi.org/10.25233/ijlel.1552305
29. Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (39. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
30. Klassen, R. M., & Chiu, M. M. (2010). Effects on teachers’ self-efficacy and job satisfaction: Teacher gender, years of experience, and job stress. Journal of Educational Psychology, 102(3), 741–756. https://doi.org/10.1037/a0019237
31. Kurt, T. (2012). Öğretmenlerin öz yeterlik ve kolektif yeterlik algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 195–227. https://izlik.org/JA76ZZ77YP
32. Lev, S., Tatar, M., & Koslowsky, M. (2018). Teacher self-efficacy and students’ ratings. International Journal of Educational Management, 32(3), 498–510. https://doi.org/10.1108/IJEM-10-2016-0206
33. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99–113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205
34. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
35. Maslach, C., & Leiter, M. P. (1999). Six areas of worklife: A model of the organizational context of burnout. In R. Vandenberghe & A. M. Huberman (Eds.), Understanding and preventing teacher burnout: A sourcebook of international research and practice (pp. 99–119). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527784.021
36. Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Burnout. In G. Fink (Ed.), Stress: Concepts, cognition, emotion, and behavior (pp. 351-357). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-800951-2.00044-3
37. Millî Eğitim Bakanlığı. (1973). Millî Eğitim Temel Kanunu (Kanun No. 1739). Erişim tarihi: 17 Nisan 2025, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf
38. Mustafa, K. I., Rasul, J. N., & Saadi, A. S. (2019). Teachers’ self-efficacy beliefs regarding gender differences and academic levels at Koya University. Koya University Journal of Humanities and Social Sciences, 2(2), 87–93. https://doi.org/10.14500/kujhss.v2n2y2019.pp87-93
39. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
40. Oğuz, A. (2012). Öğretmen adaylarının öğretmen öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 18(3), 377–390. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423876720.pdf
41. Özgenel, M., & Deniz, A. (2020). Öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum ile akademik güdülenme ve akademik öz-yeterlik arasındaki ilişki: Öğretmen adayları üzerine bir inceleme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3(3), 131–146. https://doi.org/10.32329/uad.806826
42. Polat, S., Ercengiz, M., & Tetik, H. (2013). Öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 1(1), 152-173. https://izlik.org/JA57KX95LK
43. Purvanova, R. K., & Muros, J. P. (2010). Gender differences in burnout: A meta-analysis. Journal of Vocational Behavior, 77(2), 168–185. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2010.04.006
44. Ross, J. A., Cousins, J. B., & Gadalla, T. (1996). Within-teacher predictors of teacher efficacy. Teaching and Teacher Education, 12(4), 385–400. https://doi.org/10.1016/0742-051X(95)00046-M
45. Sarıçam, H., & Sakız, H. (2014). Burnout and teacher self-efficacy among teachers working in special education institutions in Turkey. Educational Studies, 40(5), 526–544. https://doi.org/10.1080/03055698.2014.930340
46. Schaufeli, W. B., & Salanova, M. (2007). Efficacy or inefficacy, that’s the question: Burnout and work engagement, and their relationships with efficacy beliefs. Anxiety, Stress, & Coping, 20(2), 177–196. https://doi.org/10.1080/10615800701217878
47. Seferoğlu, S. S., Yıldız, H., & Avcı Yücel, Ü. (2014). Öğretmenlerde tükenmişlik: Tükenmişliğin göstergeleri ve bu göstergelerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 39(174), 348-364. https://doi.org/10.15390/EB.2014.2515
48. Sellami, A., Santhosh, M. E., Michaleczek, I., & Alazaizeh, M. (2025). Teachers’ instructional self-efficacy in STEM: Personal and contextual influences. Canadian Journal of Science, Mathematics and Technology Education, 24(1), 45–62. https://doi.org/10.1007/s42330-025-00359-z
49. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2010). Teacher self-efficacy and teacher burnout: A study of relations. Teaching and Teacher Education, 26(4), 1059–1069. https://doi.org/10.1016/j.tate.2009.11.001
50. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2017). Motivated for teaching? Associations with school goal structure, teacher self efficacy, job satisfaction and emotional exhaustion. Teaching and Teacher Education, 67, 152–160. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.06.006
51. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53-55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
52. Tschannen-Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783–805. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00036-1
53. Tschannen-Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2007). The differential antecedents of self-efficacy beliefs of novice and experienced teachers. Teaching and Teacher Education, 23(6), 944–956. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.05.003
54. Wettstein, A., Ramseier, E., & Scherzinger, M. (2021). Class- and subject teachers’ self-efficacy and emotional stability and students’ perceptions of the teacher–student relationship, classroom management, and classroom disruptions. BMC Psychology, 9(1), Article 103. https://doi.org/10.1186/s40359-021-00606-6
55. Uysal, İ. & Kösemen, S. (2013). Öğretmen adaylarının genel öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi (Journal of Research in Education and Teaching), 2(2), 217–226. https://jret.elapublishing.net/files/109/MAN/2-2/2-2-25.pdf
56. Yılmaz, F. (2020). Örgütsel sessizlik ve tükenmişliğin psikolojik sözleşme ihlali üzerindeki etkilerine yönelik bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 15(21), 633-658. https://doi.org/10.26466/opus.594613
57. Zee, M., & Koomen, H. M. Y. (2016). Teacher self-efficacy and its effects on classroom processes, student academic adjustment, and teacher well-being: A synthesis of 40 years of research. Review of Educational Research, 86(4), 981–1015. https://doi.org/10.3102/0034654315626801
58. Zengin, R., Akın, M.A ve Karadaş, H. (2021). An Investigation of the relationship between school principals' transformational leadership behaviors and teachers' burnout levels according to teacher perceptions. İnönü Üniversitesi Eğitim FakültesiDergisi, 22(3), 2677-2706. https://doi.org/10.17679/inuefd.991281