Meslek Lisesi Öğrencilerinin Etiketlenme Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma, meslek lisesi öğrencilerinin okul ortamında maruz kaldıkları etiketlenme deneyimlerini ve bu deneyimlere yükledikleri anlamları derinlemesine keşfetmeyi amaçlamaktadır. Fenomenolojik desende tasarlanan çalışma, Bursa ilindeki bir meslek lisesinde öğrenim gören ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ile seçilen öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tematik analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilere yönelik etiketlemelerin; akademik performans, sosyoekonomik durum, fiziksel görünüm ve toplumsal cinsiyet normlarından sapma gibi farklılıklardan kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bu etiketleme sürecinin, öğrencilerin benlik algısını zedelediği, sosyal ilişkilerini zayıflattığı ve akademik motivasyonlarını düşürdüğü tespit edilmiştir. Öte yandan, bazı öğrencilerin bu sürece karşı aktif direnç ve baş etme stratejileri geliştirdiği de görülmüştür. Sonuç olarak, meslek lisesi öğrencilerinin hem okullarının kurumsal damgası hem de bireysel etiketlenmeler nedeniyle "çifte etiketlenme" olarak adlandırılabilecek katmanlı bir baskı yaşadığı anlaşılmıştır. Bu çalışma, okullardaki dışlayıcı pratiklerin öğrencilerin öznel deneyimleri üzerindeki etkilerini ortaya koyarak, daha kapsayıcı eğitim politikaları geliştirilmesi için öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Etiketleme
• fenomenoloji
• meslek lisesi
• öğrenci deneyimi
• sosyal dışlanma

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır

Etik Beyan

Bu makalenin hazırlanma sürecinde bilimsel etik ve alıntı kurallarına uyulmuştur. Çalışma özgün olup, başka bir yerde yayımlanmak üzere gönderilmemiştir. Tüm kaynaklara uygun biçimde atıf yapılmıştır

Teşekkür

Yazarlar, araştırma sürecine gönüllü olarak katılan tüm katılımcılara içtenlikle teşekkür eder.

The Labeling Experiences of Vocational High School Students:A Phenomenological Research

Öz

This phenomenological study aims to deeply explore the essence of vocational high school students’ labeling experiences in the school environment and the meanings they attach to these experiences. The research is based on semi-structured interviews with students studying at a vocational high school in Bursa, selected through maximum variation sampling. The thematic analysis of the data reveals that the labels students encounter stem from social and individual differences such as physical appearance, deviation from gender norms, ethnic identity, academic performance, and socioeconomic status, and that this process often escalates into peer bullying. Labeling, through psychosocial mechanisms such as the “looking-glass self” and the “self-fulfilling prophecy,” has been found to undermine students’ self-perception, weaken their social relationships, and reduce their academic motivation. Nevertheless, students do not always passively endure this process; they sometimes employ active resistance and coping strategies. The study indicates that vocational high school students face a layered pressure, conceptualized as “double labeling,” resulting from both the institutional stigma attached to their schools and the individual labels they experience. By highlighting the profound impact of exclusionary practices on students’ subjective experiences, this study provides valuable insights for developing more inclusive educational policies.

Anahtar Kelimeler

• Labeling,
• phenomenology
• vocational high school
• student experience
• social exclusion

Destekleyen Kurum

This study received no financial support.

Etik Beyan

During the preparation of this article, scientific research and citation ethics were strictly followed. The study is original and has not been submitted elsewhere for publication. All sources have been properly cited in accordance with academic standards

Teşekkür

The authors sincerely thank all participants for their voluntary and valuable contributions to the research process.

Kaynakça

1. Arlı, D. (2013). Öğretmen adaylarının zihinsel engelli bireylere yönelik önyargı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(4), 394–412.
2. Becker, H. S. (1963). Outsiders: Studies in the sociology of deviance. Free Press.
3. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
4. Chandrasegaran, J., & Padmakumari, P. (2018). The role of self-fulfilling prophecies in the field of education: Teacher-student perceptions. i-manager’s Journal on Educational Psychology, 12(1), 8–18. http://www.imanagerpublications.com/article/xxxx
5. Cooley, C. H. (1902). Human nature and the social order. Charles Scribner’s Sons.
6. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications. Crocker, J., & Major, B. (1989). Social stigma and self-esteem: The self-protective properties of stigma. Psychological Review, 96(4), 608–630. https://doi.org/10.1037/0033-295X.96.4.608
7. Galán, C. A., Poteat, V. P., & Espelage, D. L. (2021). Exploration of experiences and perpetration of identity-based bullying among adolescents by race/ethnicity and other marginalized identities. Journal of Adolescence, 90, 88–101. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2021.06.002
8. Gecas, V., & Schwalbe, M. L. (1983). Beyond the looking-glass self: Social structure and efficacy-based self-esteem. Social Psychology Quarterly, 46(2), 77–88. https://doi.org/10.2307/3033844

9. Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Prentice-Hall.
10. Harding, T., & Dietrich, D. (1995). Self protective attributions in stigmatized individuals. Modern Psychological Studies, 3(2), 6. https://scholar.utc.edu/mps/vol3/iss2/6/
11. Huggins, M. (2016). Stigma is the origin of bullying. Journal of Catholic Education, 19(3), 166–196. https://doi.org/10.15365/joce.1903092016
12. Mach, E. (2013). Causes and consequences of labelling gifted pupils at selected elementary schools. The New Educational Review, 31(1), 185–204.
13. Önder, M. S. (2019). Yanlış etiketlenme bağlamında Suriyeli sığınmacılar. Turkish Studies Social Sciences, 14(6), 3311–3323. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.37046
14. Özoğlu, M. (2020). Türkiye’de farklı lise türlerinin algılanması: Ayrışma ve sınıflaşma üzerine bir inceleme. Eğitim ve Bilim, 45(202), 201–220. https://doi.org/10.15390/EB.2020.9005
15. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.
16. Polat, S., & Hiçyılmaz, G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin maruz kaldıkları ayrımcılık davranışları ve bu davranışların nedenleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 47–66. https://doi.org/10.14689/issn.2148 2624.1.5c2s3m
17. Rosenthal, R., & Jacobson, L. (1968). Pygmalion in the classroom: Teacher expectation and pupil's intellectual development. Holt, Rinehart, and Winston.
18. Shifrer, D. (2013). Stigma of a label: Educational expectations for high school students labeled with learning disabilities. Journal of Health and Social Behavior, 54(4), 462–480. https://doi.org/10.1177/0022146513503346
19. Sowards, K. A. (2015). The effects of disability labels on students’ self esteem. Journal of Educational Psychology, 107(4), 1101–1113. https://doi.org/10.1037/edu0000024
20. Takmak, H., & Demirkasımoğlu, N. (2022). Uzaktan eğitimde etiketlemeye ilişkin nitel bir araştırma. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(Özel Sayı 1), 62–88. https://doi.org/10.51460/baebd.981076
21. Ulusoy, D. (2006). Gençlerin sapmış davranışlara yönelmelerinde etiketlenmenin etkisi: Lise son sınıf gençliği örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 23(2), 21–31.
22. Ulusoy, M. (2006). Öğrencilerin akademik başarı düzeylerine göre sınıflandırılması. Milli Eğitim Dergisi, 35(170), 12–23.