Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler

Sedat Maden; Recep Demir

doi:10.17860/mersinefd.533593

Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler

Öz

Bu çalışmada, ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının sözlük kullanma alışkanlığı kazandırmaya yönelik özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışmada, nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Cumhuriyetten günümüze kadar hazırlanan (1924-2018) ilköğretim ikinci kademe Türkçe dersi öğretim programlarında tespit edilen; sözlüğe yönlendiren, sözlük kullanmayı telkin ve teşvik eden kazanımlar ile çalışma sınırlandırılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağı olan programlar, sözlük kullanma açısından ayrı ayrı incelenerek amaç ve açıklama ifadeleri tespit edilmiş, söz konusu olan program başlıklarına göre tasnif edilmiştir. Öğrencilerin sözlük kullanmasını doğrudan destekleyen ya da sözlük kullanmayı alışkanlık hâline getirilmesine katkıda bulunan ifadeler her programın ilgili bölüm başlığı altında toplanıp içerik analizine tabi tutulmuştur. Sözlük kullanmaya ilişkin ifadeler öğrenme alanı ve sınıf düzeyine göre değerlendirilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, 1924 yılından bugüne her programda sözlük kullanmaya dair bir amaç ve uygulama açıklamasının olduğu, ancak 2005 yılından sonraki programlarda daha ayrıntılı ve yoğun biçimde sözlük kullanmaya dair amaç ve açıklamaların bulunduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sözlük,Sözcük Öğrenme,Türkçe Öğretimi,Program,Alışkanlık.

Kaynakça

Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dil bilim. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Arı, G. (2006). “Sözcük öğretimi” içinde Kuramdan Uygulamaya Türkçe Öğretimi (Editör: Cemal Yıldız) (ss.311-313). Ankara: PegemA Yayıncılık.
Baskın, S. (2017). 5. sınıf öğrencilerinin sözlük ihtiyacı ve ortaokul sözlükleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Aralık, 765-789.
Boz, E. ve Demirtaş, A.A. (2011), Türkçe öğretmenlerinin okul sözlüğü kullanma konusundaki tutum ve davranışları. Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 3, 65-134.
Budak, Y. (2000). Sözcük öğretimi ve sözlüğün işlevi. Dil Dergisi, 92, 19-26.
Dağtaş, A. (2014). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin elektronik sözlüklere yönelik görüşleri. The Journal of Academic Social Science, 2(7),542-555.
Demir, C. (2006). Türkçe/edebiyat eğitimi ve kişisel sözcük serveti. Millî Eğitim Dergisi, 34(169).
Elbir, B., ve Yıldız, H. (2014). Türkçe öğretiminde sözlük kullanımı ve sözlükçülük. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2013(11), 249-268.

Göçer, A. (2001). Türk dili ile ilgili sözlüklere genel bir bakış ve günümüz ilköğretim sözlükleri. Türk Dili, (598), 388-403.
Göçer, A. (2009). Türkçe eğitiminde öğrencilerin söz varlığını geliştirme etkinlikleri ve sözlük kullanımı. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 4(4),1025-1055.
İbe Akcan, P. (2012). “Türkçe öğretiminde sözlük kullanımı: Türkçe çalışma kitaplarında sözlüğe gönderen alıştırmalar” içinde Türkçe Öğretiminde Güncel Çalışmalar (Ed. Aksan, M. ve Y. Aksan). (ss.93-102). Ankara: Şafak Yay.
İlhan, N. (2009). Sözlük hazırlama ilkeleri, çeşitleri ve özellikleri. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 4(4),534-554.
Karadağ, Ö.(2011). İlköğretim Türkçe sözlüklerinin hazırlanmasında temel ölçütler. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 30,193-207.
Kaplan, T. ve Yıldız, F. (2018). Ortaokul öğrencilerinin elektronik sözlük kullanımına yönelik görüşleri. Ulakbilge, 6 (20), 101-112.
Kocaman, A. (1998). Dilbilim, sözlük, sözlükçülük. Kebikeç, 6, 111-113.
Kolaç, E. (2009). Öğretmen adaylarının Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu kullanma konusundaki tutum ve görüşleri. Türk Dili (691), 50-60.
Korkmaz, Z. (2010). Gramer terimleri sözlüğü. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları.
Maden, S. ve Maden, A. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının elektronik sözlük ve yazım kılavuzu kullanma alışkanlıkları. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (KÜSBD), 8(2), 377-396.
Millî Eğitim Bakanlığı (2005). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programı (1-5. Sınıflar). Ankara.
Millî Eğitim Bakanlığı (2006). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programı (6–8. Sınıflar). Ankara.
Millî Eğitim Bakanlığı (2015). Türkçe dersi (1-8.sınıflar) öğretim programı. Ankara.
Millî Eğitim Bakanlığı (2017). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1-8.sınıflar). Ankara.
Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1-8.sınıflar). Ankara.
Melanlıoğlu, D. (2013). Ortaokul öğrencilerinin sözlük kullanma alışkanlıkları: Nitel bir araştırma. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 2(2), 266-284.
Özbay, M., & Melanlıoğlu, D. (2013). Türkçe öğrenen yabancıların sözlük kullanma becerileri üzerine bir araştırma. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 13-23.
Özbek, A. B. & Ergül, C. (2018). İlkokul 4. sınıf Ders Kitaplarının Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 653-668.
Sever, S. (2000). Türkçe Öğretimi ve Tam Öğrenme. Ankara: Anı Yayıncılık.
Süt, M. (2015). Ortaokul Türkçe dersinde öğretmen ve öğrencilerin Türkçe sözlük kullanma tutumları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Elazığ: Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Temizyürek, F. ve Balcı, A. (2006). Cumhuriyet dönemi ilköğretim okulları Türkçe programları. Ankara, Nobel Yayınları.Türk Dil Kurumu (2009). Türkçe sözlük (10. Baskı). Ankara: TDK Yayınları.
Vardar, B. (2003). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü. İstanbul: Multilingual Yayınları.
Yaman, H. (2010), İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin sözlük kullanma alışkanlıkları üzerine bir değerlendirme. Türklük Bilim Araştırmaları Dergisi, 27, 735-751.
Yaman, H. ve Dağtaş, A. (2014). Ortaokul 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin sözlüklere yönelik tutumları: betimsel bir analiz. Turkish Studies- International Periodical for theLanguages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(3), 1581-1597.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sedat Maden ^*
0000-0002-8024-8182
Türkiye

Recep Demir Bu kişi benim
0000-0003-3344-2959
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Ağustos 2019

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2019

Kabul Tarihi

22 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 15 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17860/mersinefd.533593

IZ

https://izlik.org/JA33MT89KU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Maden, S., & Demir, R. (2019). Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 419-436. https://doi.org/10.17860/mersinefd.533593

AMA

1.Maden S, Demir R. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler. MEÜEFD. 2019;15(2):419-436. doi:10.17860/mersinefd.533593

Chicago

Maden, Sedat, ve Recep Demir. 2019. “Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 15 (2): 419-36. https://doi.org/10.17860/mersinefd.533593.

EndNote

Maden S, Demir R (01 Ağustos 2019) Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 15 2 419–436.

IEEE

[1]S. Maden ve R. Demir, “Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler”, MEÜEFD, c. 15, sy 2, ss. 419–436, Ağu. 2019, doi: 10.17860/mersinefd.533593.

ISNAD

Maden, Sedat - Demir, Recep. “Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 15/2 (01 Ağustos 2019): 419-436. https://doi.org/10.17860/mersinefd.533593.

JAMA

1.Maden S, Demir R. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler. MEÜEFD. 2019;15:419–436.

MLA

Maden, Sedat, ve Recep Demir. “Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 2, Ağustos 2019, ss. 419-36, doi:10.17860/mersinefd.533593.

Vancouver

1.Sedat Maden, Recep Demir. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler. MEÜEFD. 01 Ağustos 2019;15(2):419-36. doi:10.17860/mersinefd.533593

Cited By

Ortaokul Öğrencilerinin Söz Varlığını Geliştirmeye Yönelik Tutumlarının Değerlendirilmesi

Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.31464/jlere.658536

Bilinmeyen Kelimelerin Öğretiminde Kullanılan Yöntemlerin Etkililiğinin Öğrencilerin Görüşleri Vasıtasıyla Değerlendirilmesi

Ana Dili Eğitimi Dergisi

https://doi.org/10.16916/aded.856911

AKTİF SÖZCÜK DAĞARCIĞININ GELİŞTİRİLMESİNDE SÖZLÜK OKUMA ÇALIŞMALARI VE ÖNEMİ

Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi

https://doi.org/10.32570/ijofe.949218

Türkçenin İkinci Dil Olarak Öğretiminde Söz Varlığının Sözlük Okuma Yoluyla Geliştirilmesi Üzerine Öğrenci Görüşlerinin Değerlendirilmesi

Cumhuriyet International Journal of Education

https://doi.org/10.30703/cije.897062

Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler

Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Sözlük Kullanma Alışkanlığı Kazandırmaya Dair Tespitler

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Ortaokul Öğrencilerinin Söz Varlığını Geliştirmeye Yönelik Tutumlarının Değerlendirilmesi

Bilinmeyen Kelimelerin Öğretiminde Kullanılan Yöntemlerin Etkililiğinin Öğrencilerin Görüşleri Vasıtasıyla Değerlendirilmesi

AKTİF SÖZCÜK DAĞARCIĞININ GELİŞTİRİLMESİNDE SÖZLÜK OKUMA ÇALIŞMALARI VE ÖNEMİ

Türkçenin İkinci Dil Olarak Öğretiminde Söz Varlığının Sözlük Okuma Yoluyla Geliştirilmesi Üzerine Öğrenci Görüşlerinin Değerlendirilmesi

İdeal bir Türkçe Dersi Öğretim Programı nasıl olmalıdır?

TÜRK DİL KURUMU OKUL SÖZLÜĞÜ’NÜN BİÇİM VE İÇERİK STANDARTLARINA UYGUNLUĞU AÇISINDAN İNCELENMESİ

İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Arapça Sözlük Kullanımına Yönelik Tutumları: Çukurova Üniversitesi Örneği

2019 ve 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programlarının Konuşma Becerisi Bakımından Karşılaştırılması