Araştırma Makalesi

Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma

Cilt: 19 Sayı: 1 30 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma

Öz

Amaç: Kronik hastalığı olan ergenler için tedaviye uyum, sağlıklarını korumak ve komplikasyonları önlemek açısından önemlidir. Tedaviye uyumu etkileyen faktörlerin anlaşılması, onları destekleyecek etkili stratejilerin geliştirilmesine yardımcı olabilir. Bu çalışma, 12-17 yaş aralığında kronik hastalığa sahip ergenlerin tedaviye uyum deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışmada kronik hastalığa sahip ergenlerin tedaviye uyumunun önemini tanımlamak, açıklamak ve vurgulamak için betimleyici nitel bir yaklaşım kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme ile belirlenen en az bir çeşitli kronik hastalığa sahip 12-17 yaş arası 11 ergen çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler, Bilgi Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak, Şubat 2022-Ağustos 2024 tarihleri arasında elde edilmiştir. Yüz yüze görüşmeler klinikte hasta odasında gerçekleştirilmiş, veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma 6’sı kadın, 5’i erkek olmak üzere 11 katılımcı ile tamamlanmış, yaş ortalaması 13.8’dir. Görüşme süresi ortalaması 32.2 dakikadır. Analiz sonucu üç ana tema, sekiz alt tema belirlenmiştir. Ana temalar; (1) tedaviye uyumu zorlaştıran faktörler, (2) tedaviye uyumu teşvik eden faktörler, (3) tedaviye uyum için ergenlerin gereksinimleridir. Alt temalar ise akranları tarafından dışlanma korkusu, ilaç kullanımına ilişkin engeller, ilaç ve hastalık bilgisinin yetersiz olması, tedavi sorumluluğunu almak, sağlık durumunun kötüye gitmesinden korkmak, ilaçlar ile iyileşme umudu taşımak, sosyal destek, sağlık profesyoneline güvenmektir. Sonuç: Bulgular, ergenlerin tedaviye uyumunda bireysel ve sosyal etkenlerin belirleyici olduğunu göstermektedir. Dışlanma korkusu, bilgi eksikliği ve ilaç kullanımına ilişkin zorluklar uyumu olumsuz etkilerken; hastalığı kabullenme, sağlık durumunun kötüleşeceği endişesi, iyileşme umudu, sosyal destek ve sağlık profesyonellerine duyulan güven süreci olumlu etkilemektedir. Bu durum, tedavi sürecinde ergenlerin psikososyal ihtiyaçlarının dikkate alınmasının gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma sırasında, yapılan araştırma konusu ile ilgili doğru dan bağlantısı bulunan herhangi bir ilaç firmasından, tıbbi alet, gereç ve malzeme sağlayan ve/veya üreten bir firma veya herhangi bir ticari firmadan, çalışmanın değerlendirme sürecinde, çalışma ile ilgili verilecek kararı olumsuz etkileyebilecek maddi ve/veya manevi herhangi bir destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Çalışma başlamadan önce Akdeniz Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan onay (Karar No: KAEK-80, Tarih: 27.01.2021) ve Akdeniz Üniversitesi Hastanesi’den kurum izni alınmıştır. Tüm katılımcılardan ve ebeveynlerinden yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Her görüşmenin başlamasından önce, ergenler çalışmanın amacı, görüşmelerin dijital ortama kaydedildiği ve istedikleri zaman araştırmadan çekilme hakları konusunda bilgilendirilmiştir. Çalışma Helsinki Bildirgesi'nde belirtilen etik ilkelere uygun olarak yürütülmüştür.

Teşekkür

Yazarlar, çalışmaya olan katkıları için tüm ergenlere ve onların ebeveynlerine teşekkürlerini sunar.

Kaynakça

  1. CDC. National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion (NCCDPHP) [Internet]. 2019 [cited 2020 Aug 31]. Available from: https://www.cdc.gov/chronicdisease/about/index.htm
  2. Modi AC, Pai AL, Hommel KA, Hood KK, Cortina S, Hilliard ME, et al. Pediatric Self-management: A Framework for Research, Practice, and Policy. Pediatrics [Internet]. 2012 Feb 1;129(2):e473–85. Available from: http://pediatrics.aappublications.org/cgi/doi/10.1542/peds.2011-1635
  3. Verma T, Rohan J. Examination of transition readiness, medication adherence, and resilience in pediatric chronic illness populations: A pilot study. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2020.
  4. McGrady ME, Hommel KA. Medication Adherence and Health Care Utilization in Pediatric Chronic Illness: A Systematic Review. Pediatrics [Internet]. 2013 Oct 1;132(4):730–40. Available from: http://pediatrics.aappublications.org/cgi/doi/10.1542/peds.2013-1451
  5. Morrison CF, Martsolf DM, Wehrkamp N, Tehan R, Pai ALH. Medication Adherence in Hematopoietic Stem Cell Transplantation: A Review of the Literature. Biology of Blood and Marrow Transplantation. 2017.
  6. Vallis M, Boyland E, Caroli M, Erhardt E, Frelut ML, Mazur A, et al. Adherence to Treatment Recommendations in Chronic Disease: What Is (Im)Possible? Expert Conclusions from the 30th ECOG Workshop 2021. In: Annals of Nutrition and Metabolism. 2022.
  7. Akca ÜK, Barış S, Öztürk H. The impact of illness perception on medication adherence in pediatric patients with familial Mediterranean fever. Trends in Pediatrics. 2023;4(3).
  8. Yavuz S, Kocamaz H, Hızlı S. A Review of Pediatric Celiac Patients in Southeastern Turkey: A Single-Center Experience. European Journal of Therapeutics. 2022;28(1).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2025

Kabul Tarihi

2 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karataş, N., Gürcan, M., İşler, A., & Atay Turan, S. (2026). Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(1), 168-179. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1796235
AMA
1.Karataş N, Gürcan M, İşler A, Atay Turan S. Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2026;19(1):168-179. doi:10.26559/mersinsbd.1796235
Chicago
Karataş, Nimet, Meltem Gürcan, Ayşegül İşler, ve Sevcan Atay Turan. 2026. “Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19 (1): 168-79. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1796235.
EndNote
Karataş N, Gürcan M, İşler A, Atay Turan S (01 Mart 2026) Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19 1 168–179.
IEEE
[1]N. Karataş, M. Gürcan, A. İşler, ve S. Atay Turan, “Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma”, Mersin Univ Saglık Bilim Derg, c. 19, sy 1, ss. 168–179, Mar. 2026, doi: 10.26559/mersinsbd.1796235.
ISNAD
Karataş, Nimet - Gürcan, Meltem - İşler, Ayşegül - Atay Turan, Sevcan. “Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 19/1 (01 Mart 2026): 168-179. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1796235.
JAMA
1.Karataş N, Gürcan M, İşler A, Atay Turan S. Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2026;19:168–179.
MLA
Karataş, Nimet, vd. “Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 19, sy 1, Mart 2026, ss. 168-79, doi:10.26559/mersinsbd.1796235.
Vancouver
1.Nimet Karataş, Meltem Gürcan, Ayşegül İşler, Sevcan Atay Turan. Kronik hastalığı olan ergenlerin tedavi uyumuna yönelik deneyimleri: nitel bir çalışma. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 01 Mart 2026;19(1):168-79. doi:10.26559/mersinsbd.1796235

Cited By

Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Doç. Dr. Gönül Aslan'ın editörlüğünde Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı olarak 2008 yılında yayımlanmaya başlanmıştır. Prof. Dr. Gönül Aslan Mart 2015 tarihinde görevini Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz'a devretmiştir. Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz Baş editörlük görevini 01 Ocak 2023 tarihinde Prof.Dr. Özlem İzci Ay'a devretmiştir. 

 

Yılda üç sayı olarak (Nisan - Ağustos - Aralık) yayımlanan dergi multidisipliner hakemli bir bilimsel dergidir. Dergide araştırma makaleleri yanında derleme, olgu sunumu ve editöre mektup tipinde bilimsel yazılar yayımlanmaktadır. Yayın hayatına başladığı günden beri eposta yoluyla yayın alan ve hem online hem de basılı olarak yayımlanan dergimiz, Mayıs 2014 sayısından itibaren sadece online olarak yayımlanmaya başlamıştır. TÜBİTAK-ULAKBİM Dergi Park ile Nisan 2015 tarihinde yapılan Katılım Sözleşmesi sonrasında online yayın kabul ve değerlendirme sürecine geçmiştir.

 

  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 16 Kasım 2011'dan beri Türkiye Atıf Dizini tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2016 birinci sayıdan itibaren ULAKBİM Tıp Veri Tabanı tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 02 Ekim 2019 ile 05 Şubat 2025 tarihleri arasında DOAJ tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 23 Mart 2021'den beri EBSCO tarafından indekslenmektedir.

 

Dergimiz açık erişim politikasını benimsemiş olup, dergimizde makale başvuru, değerlendirme ve yayınlanma aşamasında ücret talep edilmemektedir. Dergimizde yayımlanan makalelerin tamamına ücretsiz olarak Arşivden erişilebilmektedir.

Bu dergide yayımlanan yazılar, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı  ile lisanslanmıştır. 

35807