Subkronik 1800 MHz elektromanyetik alan uygulanmasının sıçan tuba uterina ampullası üzerine etkileri
Öz
Amaç: Günlük yaşantımızda sık ve uzun süreli kullandığımız elektronik cihazlar elektromanyetik alana (EMA) maruz kalmamıza yol açmaktadır. Bu çalışmada EMA maruziyeti oluşturulmuş sıçanlarda tuba uterinanın ampulla bölgesinin ışık ve elektron mikroskobik olarak incelenmesi amaçlandı. Yöntem: Çalışmamızda 12 adet Wistar cinsi dişi sıçan kullanıldı. Denekler kontrol grubu (n=6) ve EMA grubu (n=6) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Kontrol grubundaki deneklere hiçbir işlem yapılmadı. EMA grubundaki denekler 30 gün boyunca günde 1 saat 1800 MHz EMA’ya maruz bırakıldı. Tuba uterinanın ampulla bölgesinde epitel kalınlığı ölçüldü. Tuba uterinanın ampulla bölgesi ultrastrüktürel olarak incelendi ve silli epitel hücrelerinde mitokondriyal hasar skorlaması yapıldı. Bulgular: Işık mikroskobik incelemede, epitel kalınlığı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmedi. Elektron mikroskobik incelemede, 1800 MHz EMA maruziyetinin, tuba uterina ampullasındaki silli epitel hücrelerinde ultrastrüktürel değişikliğe yol açtığı belirlendi. Ayrıca, bu hücrelerde mitokondriyal hasarda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptandı. Sonuç: Bu çalışmada, EMA’ya bağlı ortaya çıkan mitokondriyal hasarın mitokondriyal apoptotik yolakların aktive olmasına neden olarak hücresel apoptozisi arttırabileceği düşünüldü. Mitokondriyal membranlarının ultrastrüktürel yapısında meydana gelen değişikliklerin, oksidatif hasar ve ROS’un aşırı üretimine neden olarak reproduktif çağdaki kadınlarda infertilite gelişme olasılığını arttırabileceği kanaatine varıldı.
Anahtar Sözcükler: Elektromanyetik alan, infertilite, tuba uterina, üreme sistemi
Kaynakça
- Agarwal A. Cell phones and male ınfertility: dissecting the relationship. Reprod Biomed Online 2007;15(3):266-270.
- Özen Ş. Mikrodalga frekanslı EM radyasyona maruz kalan biyolojik dokularda oluşan ısıl etkinin teorik ve deneysel incelenmesi. Doktora Tezi, Yayınlanmamış Tezi, Sakarya, 2003.
- Hossmann KA, Hermann DM. Effects of electromagnetic radiation of mobile phones on the central nervous system. Bioelectromagnetics 2003;24:49-62.
- Bortkiewicz A. A study on the biological effects of exposure mobile-phone frequency EMF. Med Pr 2001;52:101-106.
- Yasser M, Randa MM, Belacy SH, Abou-El-Ela Fadel MA. Effects of acute exposure to the radiofrequency fields of cellular phones on plasma lipid peroxide and antioxidase activities in human erythrocytes. J Pharma Biom Analysis 2001;26:605-608.
- Kierszenbaum AL, Histoloji ve Hücre Biyolojisi. 2. Baskı, Ankara, Türkiye, Palme Yayınevi, 2006:212-217.
- Hagiwara H, Ohwada N, Aoki T, Suzuki T, Takata K. Immunohistochemical and electron microscopic observations of stromal cells in the human oviduct mucosa. Med Mol Morphol 2008;41:221-226.
- Shao R, Weijdega B, Fernandez-Rodriguez J, Egecioglu E, Zhu C, Andersson N, Thurin-Kjellberg A, Bergh C, Billig H. Ciliated epithelial-specific and regional-specific expression and regulation of the estrogen receptor-β2 in the fallopian tubes of immature rats: a possible mechanism for estrogen-mediated transport process in vivo. Am J Physiol Endocrinol Metab 2007;293:147-158.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Meryem İlkay Karagül
Bu kişi benim
Savaş Aktaş
Bu kişi benim
Tülay Özkaya
Bu kişi benim
Didem Ovla
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
13 Nisan 2017
Gönderilme Tarihi
26 Ağustos 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 10 Sayı: 1