Derleme

Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü?

Cilt: 13 Sayı: 3 5 Aralık 2020
PDF İndir
TR EN

Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü?

Öz

Şeker, hem enerji içeriği hem de tadı nedeniyle beynimizdeki ödül sistemini tetikleyen lezzetli bir besindir ve yiyecek bağımlılığına neden olan işlenmiş besinlerin ana yüzünü oluşturmaktadır. Şekerin beyindeki, genel etkileri ve özellikle de beynin ödül yolaklarında etkileri yoğun bir araştırma ve tartışma alanı olmuştur. Şeker tüketimi, mezokortikolimbik sistemi madde kullanımıyla benzer şekilde aktive eder. Şeker alımına bağlı olarak beyinde dopamin D1 reseptör bağlanmasında artış ve D2 reseptör bağlantısında azalma olmakta ve dopamin seviyelerinde oluşan bu değişiklik önce yoksunluğa, ardından devam eden şeker alımına yol açabilmektedir. Kanda yüksek şeker seviyeleri periferik olarak salınan iştah hormonlarının düzenlenmesinin yanı sıra, hipotalamik iştah peptitlerini de etkilemektedir. Beyin nörokimyasında şeker alımıyla oluşan bu değişiklikler büyüklük bakımından daha küçük olmasına rağmen madde kullanımı ile meydana gelen değişikliklere benzerdir. Şekerin insan sağlığı üzerinde yarattığı olumsuz sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda oluşturabileceği bağımlılığın ciddi sonuçlar yaratacağı açıktır. Bu sebeplere dayanarak, şeker tüketiminin azaltılması adına, hem bireysel hem de toplum sağlığına yönelik, devletin ve endüstrinin birlikte hareket ettiği adımlar atılması önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1.Dünya Sağlık Örgütü. Fact Sheet: Obesty and overweight. Erişim yeri: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight, Erişim tarihi: 07.07.2019
  2. 2. Dimitrijević I, Popović N, Sabljak V, Škodrić-Trifunović V, Dimitrijević N. Food addiction-diagnosis and treatment. Psychiatr Danub 2015;27(1), 101-106.
  3. 3. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 931. Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü Yayın No: SB-SAG-2014/02. Erişim yeri: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Yayinlar/kitaplar/diger-kitaplar/TBSA-Beslenme-Yayini.pdf, Erişim tarihi: 06.02.2020.
  4. 4. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). Guideline: sugars intake for adults and children: World Health Organization; 2015. Erişim yeri: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/149782/9789241549028_eng.pdf;jsessionid=C3DA898D6AEF5BE9D1FC52A3FD98ACFC?sequence=1, Erişim tarihi: 07.07.2019
  5. 5. Çiçek B. Eklenmiş Şekerler ve Sağlık. Turkiye Klinikleri J Nutr Diet-Special Topics 2016;2(1):31-34.
  6. 6. Freeman CR, Zehra A, Ramirez V, Wiers CE, Volkow ND, Wang GJ. Impact of sugar on the body, brain, and behavior. Front Biosci (Landmark Ed) 2018;23:2255-2566.
  7. 7. Lindgren E, Gray K, Miller G, Tyler R, Wiers CE, Volkow ND, Wang GJ. Food addiction: A common neurobiological mechanism with drug abuse. Front Biosci (Landmark Ed) 2018;23:811-836.
  8. 8. Klenowski PM, Shariff MR, Belmer A, Fogarty MJ, Mu EW, Bellingham MC, Bartlett SE. Prolonged consumption of sucrose in a binge-like manner, alters the morphology of medium spiny neurons in the nucleus accumbens shell. Front Behav Neurosci 2016;10:54.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

5 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

11 Şubat 2020

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 13 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Arslan, S., İmamoğlu, İ., & Yıldıran, H. (2020). Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü? Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(3), 444-456. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.687364
AMA
1.Arslan S, İmamoğlu İ, Yıldıran H. Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü? Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2020;13(3):444-456. doi:10.26559/mersinsbd.687364
Chicago
Arslan, Sabriye, İdil İmamoğlu, ve Hilal Yıldıran. 2020. “Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü?”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 13 (3): 444-56. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.687364.
EndNote
Arslan S, İmamoğlu İ, Yıldıran H (01 Aralık 2020) Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü? Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 13 3 444–456.
IEEE
[1]S. Arslan, İ. İmamoğlu, ve H. Yıldıran, “Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü?”, Mersin Univ Saglık Bilim Derg, c. 13, sy 3, ss. 444–456, Ara. 2020, doi: 10.26559/mersinsbd.687364.
ISNAD
Arslan, Sabriye - İmamoğlu, İdil - Yıldıran, Hilal. “Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü?”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 13/3 (01 Aralık 2020): 444-456. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.687364.
JAMA
1.Arslan S, İmamoğlu İ, Yıldıran H. Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü? Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2020;13:444–456.
MLA
Arslan, Sabriye, vd. “Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü?”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 3, Aralık 2020, ss. 444-56, doi:10.26559/mersinsbd.687364.
Vancouver
1.Sabriye Arslan, İdil İmamoğlu, Hilal Yıldıran. Şeker Bağımlılığı: Gerçek mi hayal ürünü mü? Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 01 Aralık 2020;13(3):444-56. doi:10.26559/mersinsbd.687364

Cited By

Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Doç. Dr. Gönül Aslan'ın editörlüğünde Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı olarak 2008 yılında yayımlanmaya başlanmıştır. Prof. Dr. Gönül Aslan Mart 2015 tarihinde görevini Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz'a devretmiştir. Prof. Dr. Caferi Tayyar Şaşmaz Baş editörlük görevini 01 Ocak 2023 tarihinde Prof.Dr. Özlem İzci Ay'a devretmiştir. 

 

Yılda üç sayı olarak (Nisan - Ağustos - Aralık) yayımlanan dergi multidisipliner hakemli bir bilimsel dergidir. Dergide araştırma makaleleri yanında derleme, olgu sunumu ve editöre mektup tipinde bilimsel yazılar yayımlanmaktadır. Yayın hayatına başladığı günden beri eposta yoluyla yayın alan ve hem online hem de basılı olarak yayımlanan dergimiz, Mayıs 2014 sayısından itibaren sadece online olarak yayımlanmaya başlamıştır. TÜBİTAK-ULAKBİM Dergi Park ile Nisan 2015 tarihinde yapılan Katılım Sözleşmesi sonrasında online yayın kabul ve değerlendirme sürecine geçmiştir.

 

  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 16 Kasım 2011'dan beri Türkiye Atıf Dizini tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2016 birinci sayıdan itibaren ULAKBİM Tıp Veri Tabanı tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 02 Ekim 2019 ile 05 Şubat 2025 tarihleri arasında DOAJ tarafından indekslenmektedir.
  • Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 23 Mart 2021'den beri EBSCO tarafından indekslenmektedir.

 

Dergimiz açık erişim politikasını benimsemiş olup, dergimizde makale başvuru, değerlendirme ve yayınlanma aşamasında ücret talep edilmemektedir. Dergimizde yayımlanan makalelerin tamamına ücretsiz olarak Arşivden erişilebilmektedir.

Bu dergide yayımlanan yazılar, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı  ile lisanslanmıştır. 

35807