BİR ZAHİRETÜ’L-MÜLUK TERCÜMESİ HİLYETÜ’L-MÜLUK’UN DİL ÖZELLİKLERİ

Öz

Osmanlı Türkçesinin klasik devri, Türk dilinin yazılı kaynaklar açısından zengin olduğu bir zaman dilimidir. Bu devirde gerek manzum gerek nesir olarak pek çok eser yazılmıştır. Tez çalışmamız 17. yy. Osmanlı Türkçesi ile yazılmış, siyasetname konulu bir eser olan Hilyetü’l-Müluk’tur. İnceleme konumuz Hilyetü’l-Müluk, yazıldığı dönemin standartlaşmış dil özelliklerini göstermekle birlikte kendinden önceki devirlere ait dil özellikleri de göstermektedir. 17. yy.’ın ilk yarısında tercüme edilmiş Hilyetü’l-Müluk, sözcük ve ek düzeyinde ikili, yer yer ikiden fazla kullanımların tespit edilmiş olmasıyla Osmanlı Türkçesinin henüz tam olarak klasikleşmiş bir yazımının ve dil kullanımının görülmediği bir örneğidir. Çalışmamızın giriş bölümünü el yazması eser ve müstensihi hakkında verilen detaylı bilgi oluşturmaktadır. Dil incelemesinde devrin genel özelliğinden ziyade metnin kendine has dil özellikleri örneklendirilmiştir. Tez çalışmamızın ağırlıklı kısmını transkripsiyon ve dizin oluşturmaktadır. Ayrıca, ekler kısmına çalışmamız sırasında yararlandığımız yazma eserlere ait örnek bazı görseller ilave edilmiştir. Bu çalışmada doktora tezi çalışmamız olan Hilyetü’l-Müluk (İnceleme, Transkripsiyon-Dizin)’un bulguları ve sonuçlarından yararlanılmış olup doktora tezimizin tanıtımı da hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hilyetü’l-Müluk,Zahiretü’l-Müluk,Osmanlı Türkçesi,Siyasetname,Eski Anadolu Türkçesi,ahlak

Kaynakça

1. Akar, A. (2018). Oğuzların Dili, Eski Anadolu Türkçesine Giriş, Ötüken Neşriyat, İstanbul
2. Aksan, D. (2004). Türkçenin Sözvarlığı, Engin Yayınevi, Ankara
3. Atalay, B. (yay.) (1946). Bergamalı Kadri, Müyessiretü’l-Ulum, Tıpkıbasım-Çeviri-Yazılı Metin ve Dizin), TDK, İstanbul
4. Banguoğlu, T. (2000). Türkçenin Grameri, TDK, Ankara
5. Birinci, N., vd., (haz.) (2009). Ali Nazima-Faik Reşad, Mükemmel Osmanlı Lügati, TDK, İstanbul
6. Bursalı Mehmed Tahir (1342). Osmanlı Müellifleri, Matbaa-i Amire, İstanbul
7. Çınarlı M. N. (2009). “Tebriz Milli Kütüphanesinde Bulunan Türkçe El Yazmalarına Ek”, The Journal of Academic Social Science Studies, Vol.2 issue 2, Winter, 61-72
8. Develi, H. (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçesinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar, TDK, Ankara

9. Devellioğlu, F. (1988). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, Feryal Matbaacılık, Ankara.
10. Duman, M. (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyılda Ses Değişmeleri, TDK, Ankara
11. Ergin, M. (1998). Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları, İstanbul
12. Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara
13. Gülsevin, G. (2011). Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, TDK, Ankara
14. Hacıeminoğlu, N. (1971). Türk Dilinde Edatlar, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul
15. Hüseyin Remzi, (h.1305/1887). Lugat-ı Remzi, (Cilt I-II), Matbaa-ı Hüseyin Remzi, Bayezid No. 99, İstanbul
16. Kanar, M. (2011). Eski Anadolu Türkçesi Sözlüğü, Say, İstanbul
17. Karaağaç, G. (2012). Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yayınları, İstanbul
18. Karamanlıoğlu, A. F. (haz.) (1989). Seyf-i Sarayi Gülistan Tercümesi (Kitab-ı Gülistan bi’t-Türki), TDK, Ankara
19. Kartal, A. (haz.) (2009). Lügat-i Naci, TDK, Ankara
20. Kaya, E. (2020) Hilyetü’l-Müluk (İnceleme-Transkripsiyon-Dizin), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli
21. Korkmaz, Z. (2017). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), TDK, Ankara
22. Steingass, F. (1963). A Conprehensive Persian-English Dictionary, Fifth İmpression, Routledge & Kegan Paul Limited, London
23. Steingass, F., The Student’s Arabic-English Dictionary, Crosby Lockwood And Son, London
24. Şemsettin Sami (1995). Kamus-ı Türkî, Çağrı Yayınları, İstanbul
25. Timurtaş, F. K. (1999). Tarih İçinde Türk Edebiyatı, Boğaziçi Yayınları, İstanbul
26. Toparlı R., vd., (haz.) (2011). Raif Necdet Kestelli, Resimli Türkçe Kamus, TDK, Ankara
27. Tulum, M. (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı, TDK, Ankara.
28. Yazıcı T. (1998). “Hemedânî, Emîr-i Kebîr”, İslam Ansiklopedisi, C. 17, İstanbul, 186-188
29. Yılmaz, N. (2003). Hadisler Işığında Yönetim İlkeleri Yönetici Nitelikleri (Zahiratü’l-Müluk), Darulhadis, İstanbul