EN
TR
Psikolojik Estetik İhtiyaç ve Felsefi Estetik Düşünce
Öz
Estetik, sanat felsefesinin ana konusu olmakla birlikte bir ihtiyaç türü olarak psikolojinin de inceleme alanına girmektedir. Felsefi açıdan estetik, ilk olarak duyusal bilgiyi bilimsel bir çaba olarak meşrulaştıran Baumgarten’in (1714-1762) yazılarındaki kökenlerinden, güzeli yüce olanla ilişkilendiren Kant’ın (1724-1804) dönüştürücü fikirlerine ve estetik nesnelerin özü ve biçimini çevreleyen çağdaş felsefi tartışmalara kadar evrilmiştir. Bu evrim, estetiğin yalnızca güzelliğin takdir edilmesi olarak değil, insanların dünyalarını nasıl algıladıkları ve onlarla nasıl etkileşime girdiklerine dair eleştirel bir araştırma olarak derinleşen bir anlayışı yansıtmaktadır. Psikolojik olarak, ‘estetik ihtiyaçlar’ kavramı Abraham Harold Maslow’un (1908-1970) ihtiyaçlar hiyerarşisi içinde yer bulmuş ve bu ihtiyaçların insan psikolojik sağlığı ve refahı için çevresel değil, merkezi olduğunu vurgulamıştır. Maslow’un genişletilmiş çerçevesi, güzellik ve uyumun kişisel tatmin için nasıl temel olduğunu göstererek, kendini gerçekleştirme için gerekli olan estetik ihtiyaçları içermektedir. Çağdaş psikolojik çalışmalar bu anlayışı genişleterek estetik ihtiyaçları karşılayan unsurlarla etkileşimin duygusal dayanıklılığa, bilişsel gelişime ve genel psikolojik sağlığa katkıda bulunduğunu vurgulamaktadır. Bu çalışma, estetiğin hem felsefi hem de psikolojik disiplinler içindeki ikili yörüngelerini araştırmakta ve her birinin insan deneyiminin daha geniş bir şekilde anlaşılmasına nasıl benzersiz bir şekilde katkıda bulunduğunu göstermektedir. Felsefe teorik bir çerçeve sunarken, psikoloji estetik angajmanın pratik sonuçlarına ilişkin ampirik içgörüler sağlamaktadır. Bu perspektiflerin sentezi, estetik anlayışımızı zenginleştirmekte ve estetiğin yalnızca sanat ve kültürde değil, aynı zamanda dünyayla daha derin bir bağ kurmada ve bireysel ve kolektif refahı artırmadaki temel rolünü ortaya koymaktadır. Dolayısıyla bu çalışma, estetik ihtiyaçların hem felsefi söylem hem de psikolojik uygulama içerisinde yeniden değerlendirilmesini savunmakta ve daha bütüncül bir yaklaşımın insan motivasyonunun karmaşıklığı ve tatmin edici bir yaşam arayışı hakkında derin içgörüler sunabileceğini öne sürmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baumgarten, Alexander Gottlieb. Reflections on Poetry: Alexander Gottlieb Baumgarten’s Meditationes Philosophicae de Nonnullis ad Poema Pertinentibus. İngilizceye çev. Karl Aschenbrenner-William B. Holther. Berkeley, Los Angeles: University of California Press, 1954.
- Bell, Clive. Art. New York: Capricorn Books, 1958.
- Celentani, Marco. The Industry of Self Actualization: Exploiting the Top of Mas-low's Pyramid. Chair of Entrepreneurship, Innovation & Technology, 2019.
- Danto, Arthur C. The Abuse of Beauty. Peru: Open Court Publishing Co., 2003.
- Diessner, Rhett - Pohling, Rico - Stacy, Shawnee ve Güsewell, Angelika. “Trait Appreciation of Beauty: A Story of Love, Transcendence, and Inquiry”. Review of General Psychology 22/4 (2018), 377-397.
- Diessner, Rhett - Solom, Rebecca D. - Frost, Nellie. K. - Parsons, Lucas ve Davidson, John. “Engagement with Beauty: Appreciating Natural, Artistic, and Moral Beauty”. The Journal of Psychology 142/3 (2008), 303-332.
- Duyan, Emin Cihan. Çalışma Yaşamında Yoga: İş Tatmini ve Stres Yönetiminde Etkileri Üzerine Bir Araştırma. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2008.
- Dweck, Carol S. “From Needs to Goals and Representations: Foundations for a Unified Theory of Motivation, Personality, and Development”. Psychol Rev. 124/6 (2017), 689–719.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sistematik Felsefe (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Eylül 2024
Gönderilme Tarihi
7 Mart 2024
Kabul Tarihi
3 Haziran 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: 12
ISNAD
Arı, Aydoğan - Elmalı, Osman. “Psikolojik Estetik İhtiyaç ve Felsefi Estetik Düşünce”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. 12 (01 Eylül 2024): 171-193. https://doi.org/10.56720/mevzu.1448352.