Araştırma Makalesi

İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak

Sayı: 13 15 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak

Öz

Bu makale, Siyonizm'i İsrail'de devlet ideolojisi (mamlahtiyut), sağ ve milliyetçi konsolidasyonun billurlaşması (neo-siyonizm) ve nihayetinde Neo-Siyonizmin iç yerleşikleri tasfiyesi ve dış politik etkileşim alanını genişletmesi (Hristiyan Siyonizm) açılarından incelemektedir. 19. yüzyılda bir ulus-devlet ideolojisi ve toplumsal hareket olarak ortaya çıkan Siyonizm'in, Ya-hudi ulusal kimliğinin oluşumunda ve devletin kuruluşunda oynadığı belir-leyici rol önemlidir. Makale, Siyonizm'in kurucu rolünü göz önünde bulun-durarak bunun yanında bu üçlü rotada tarihsel, ideolojik ve politik tezahür-lerini analiz etmiştir. Bu üç rotanın İsrail'in fikirsel ve kurumsal süreçlerinin şekillenmesindeki rollerini tartışmaktadır. Makale, Siyonizm'in İsrail devleti-nin kurucu ideolojisi olarak ortaya çıkışını ve Sosyalist Siyonizm olarak ad-landırılan bir ideolojik akımla 1967’lere kadar olan hegemonik pozisyonunu sürdürdüğünü gözlemlemiştir. Fakat bu ideolojik görünümün Siyonizm’in tekil ve baskın yüzü olmadığı bilakis bu fikrin çok katmanlı bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Bu çeşitliliğin Siyonizm'in ideolojik çatışmalarla yeniden düzenlenişi, toplumu dönüştürme gücü ve dış fikirlerle etkileşim kapasitesini yansıttığı makalenin temel tezlerinden birisidir. Siyonizm statik, yerel ve monoblok bir siyasi fikir ve strateji olmanın ötesindedir. Makalede işlendiği şekliyle Siyonizmin konjonktüre uyumluluğu ve koşulların zorunluluğu içe-risindeki pragmatizmi dikkat çekicidir. Bu çalışmada, Siyonizm'in farklı dö-nemlerdeki gelişimi, ideolojik dönüşümleri ve dışsal etkileşimleri tarihsel ve analitik bir perspektifle ele almaktadır. İlk bölümde Mamlahtiyut yani dev-letçi Siyonizm üzerinden ilerlenmiş ve İsrail’in bir devlet olarak merkezileş-me süreci, toplumsal kolektivizmin endoktrinasyonu ve siyasal birliği inşa etme çabaları analiz edilmiştir. 1967 Savaşı sonrası zayıflayan mamlahtiyut-çu politik bloklar yerlerini alternatif sağ ve milliyetçi kadrolara bırakmaya başlamıştır. Makalenin ikinci bölümü bu yeni politik dönüşümünün ve elitle-rin yükselişinin ideolojik arkaplanı olarak Neo-Siyonizmi ele almaktadır. Fakat makalede de vurgulandığı üzere Neo-Siyonist elitlerin konsolidasyonu Binyamin Netanyahu’nun iktidara gelişiyle netlik kazanmıştır. Makalenin son bölümünde ise Hristiyan Siyonizm tarihsel izlek, temel fikir havuzu ve İsrail’in güncel siyasetiyle etkileşimleri açılarından ele alınmıştır. Hristiyan Siyonizm her ne kadar genel Siyonist okumaların dışında tutulsa da İsrail’de Netanyahu hükümetleri boyunca İsrailli elitlerin etkileşimde olduğu fikirsel akım, toplumsal hareket ve lobi grubu olarak görülebilir. Makalenin son bö-lümünde altı çizildiği şekliyle Neo-Siyonistlerin Hristiyan Siyonistlerle etkile-şimi İsrail siyasetinde ABD sağ siyasetinin temel kavramlarını yani lider ti-polojilerinin, politik çelişkilerin ve alternatif kurumların ihracına da imkân tanımıştır. Bu açıdan Hristiyan Siyonizmi anlamlandırmak ve haritalandır-mak İsrail’in güncel sağ politik retoriğini çözümlemek açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abrams, Elliott. "The Settlement Obsession: Both Israel and the United Sta-tes Miss the Obstacles to Peace". ed. Breaking The Silence - Gadi Taub. Foreign Affairs 90/4 (2011), 142-152.
  2. Alnaqib, Saafya. "American Evangelicals' Unique Support for Israel". Blog Post. The Chicago Council on Global Affairs. The Chicago Council on Global Affairs. 30 Eylül 2024. Erişim 30 Ekim 2024. https://globalaffairs.org/commentary-and-analysis/blogs/american-evangelicals-unique-support-israel
  3. Alper, Becka A. "Modest Warming in U.S. Views on Israel and Palestinians". Pew Research Center (blog), 26 Mayıs 2022. https://www.pewresearch.org/religion/2022/05/26/modest-warming-in-u-s-views-on-israel- and-palestinians/
  4. Ariel, Yaakov. "An Unexpected Alliance: Christian Zionism and Its Histori-cal Significance". Modern Judaism - A Journal of Jewish Ideas and Experience 26/1 (01 Şubat 2006), 74-100. https://doi.org/10.1093/mj/kjj005
  5. Avineri, Shlomo. The Making of Modern Zionism: The Intellectual Origins of the Jewish State. Hachette UK, 2017.
  6. Bridges for Peace. "Our Vision - Bridges for PeaceBridges for Peace". Erişim 13 Kasım 2024. https://www.bridgesforpeace.com/meet-us/our-vision/
  7. Ceylan, Tuğçe Ersoy. "İsrail'de Liberal Demokratlığın ve Etnik Milliyetçiliğin İdeolojik Yansıması: Post-Siyonizm ve Neo-Siyonizm". Marmara Üni-versitesi Siyasal Bilimler Dergisi 8/2 (30 Eylül 2020), 430-450. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.783471
  8. Chetrit, Sami Shalom. "Mizrahi Politics in Israel: Between Integration and Alternative". Journal of Palestine Studies 29/4 (01 Temmuz 2000), 51-65. https://doi.org/10.2307/2676561

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

5 Aralık 2024

Kabul Tarihi

3 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 13

Kaynak Göster

APA
Çınkara, G. (2025). İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 763-806. https://doi.org/10.56720/mevzu.1596730
AMA
1.Çınkara G. İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak. Mevzu. 2025;(13):763-806. doi:10.56720/mevzu.1596730
Chicago
Çınkara, Gökhan. 2025. “İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, sy 13: 763-806. https://doi.org/10.56720/mevzu.1596730.
EndNote
Çınkara G (01 Mart 2025) İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi 13 763–806.
IEEE
[1]G. Çınkara, “İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak”, Mevzu, sy 13, ss. 763–806, Mar. 2025, doi: 10.56720/mevzu.1596730.
ISNAD
Çınkara, Gökhan. “İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. 13 (01 Mart 2025): 763-806. https://doi.org/10.56720/mevzu.1596730.
JAMA
1.Çınkara G. İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak. Mevzu. 2025;:763–806.
MLA
Çınkara, Gökhan. “İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, sy 13, Mart 2025, ss. 763-06, doi:10.56720/mevzu.1596730.
Vancouver
1.Gökhan Çınkara. İsrail’de Devlet İdeolojisi, Toplumsal Mobilizasyon ve Dış Politika Etkileşimi Olarak Siyonizmin Görünümleri: Devletçi Siyonizm (Mamlahtiyut), Neo-Siyonizm, Hristiyan-Siyonizmi Anlamlandırmak. Mevzu. 01 Mart 2025;(13):763-806. doi:10.56720/mevzu.1596730