The Argument of Opposition (Dalīl Al-Taqābul) In Establishing Divine (Allah) Attributes and Its Critique
Öz
This article examines the argument of opposition (dalīl al-taqābul) and its critiques in classical kalām tradition regarding divine attributes. The ar-gument posits that the absence of any attribute necessarily entails its opposi-te's presence, suggesting that the absence of a perfection attribute in God would necessitate an imperfection, contradicting divine status. The research analyzes the argument's utilization in early Ashʿarī and later Māturīdī schools. Ashʿarī scholars employed it to establish God's attributes of hearing, seeing, and speech, while Māturīdīs used it for attributes like life, power, and knowledge. In the later period, scholars from various schools, including al-Rāzī (d. 606/1210), al-Āmidī (d. 631/1233), al-Andukānī (d. 777/1375), Ibn al-Malāḥimī (d. 536/1141), al-ʿAlawī (d. 749/1348), al-Ṭūsī (d. 672/1274), and al-Ḥillī (d. 726/1325), directed substantial criticisms towards this argument. Their criticisms centered on two main points: the impossibility of generalizing from the visible world to the unseen realm due to God's absolute uniqueness, and that an attribute's absence doesn't neces-sarily imply its opposite's presence. Ibn Taymiyya (d. 728/1328) strongly defended the argument, claiming its critics interpreted the concept too nar-rowly. This methodological debate reflects the sophisticated nature of Isla-mic theological discourse and its historical development. The study systema-tically demonstrates the argument's historical transformation, methodologi-cal foundations of criticisms, various applications by different schools, Ibn Taymiyya's defensive approach, and its functional limitations in the later period. This was achieved through establishing the conceptual framework of opposition, examining its usage in different traditions, evaluating later period criticisms, and analyzing its historical development comparatively.
Anahtar Kelimeler
Kalām Divine Attributes Attributes Argument of Opposition (Dalīl al-Taqābul) Possession-privation Opposition (ʿAdam-Malakah Opposition) Mutaʾakhkhir Kalām.
Kaynakça
- Akdemir, Furat. “İslâm Düşüncesinde Allah’ın Sıfatlarını Anlama Sorunu” 9/2 (2020), 1581-1609.
- Akdemir, Furat. “Kur’an Kavramları Bağlamında Tenzih”. JSHSR: Interna-tional Journal of Social and Humanities Sciences Research VII/55 (2020), 1786-1799.
- Alevî, Yahya b. Hamza el-. Kitâbü’ş-Şâmil li-hakâiki’l-edilleti’l-akliyye ve usûli’l-mesâili’d-diniyye. thk. Muhammed Darğâm. Kuveyt: Dârü’d-diyâ, 2024.
- Âmidî, Seyfüddîn Ali b. Muhammed el-. Ebkârü’l-efkâr fî usûli’d-dîn. thk. Ahmed Muhammed el-Mehdi. Kahire: Dârü’l-kutüb ve’l-vesâiki’l-kavmiyye, 2004.
- Âmidî, Seyfüddîn Ali b. Muhammed el-. Gâyetü'l-merâm fi-ilmi’l-kelâm. Beyrut: Dârü’l-kutibi’l-ilmiyye, 2004.
- Âmidî, Seyfüddin el-. el-Mübîn fî şerhi meânî elfâzi'l-hükemâi ve'l-mütekellimîn. thk. Hasan Mahmud Şafii. Kahire: Mektebetü vehbe, 1993.
- Bâkıllânî, Ebû Bekir Muhammed b. Tayyib el-. Kitâbü’t-Temhîd. thk. R.J. McCarthy. Beyrut: el-Metebetü’ş- şekiyye, 1957.
- Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib b. Muhammed el-. el-İnsâf fî mâ yecibü iʿtikādüh ve lâ yecûzü’l- cehlü bih. thk. Muhammed Zâhid el-Kevserî. Kahire: Mektebetü’l-hânicî, 2001.
- Bâlenbûrî, Said Ahmed el-. Mebâdiü’l-felsefe. Karaçi-Pakistan: Mektebetü’l-büşrâ, 2011.
- Baysal, Erkan. Râzî ile Birlikte Râzî’ye Muhalefet: Sirâceddîn Urmevî’nin Ulûhiyyet Anlayışı ve Fahreddîn Râzî Eleştirisi. ed. Özkan Şimşek. Anka-ra: İlâhiyât, 2023.
- Cevherî, Ebû Nasır İsmail b. Hammâd el-. es-Sihâh. thk. Muhammed Tamir. Kahire: Dâru’l-hadîs, 2009.
- Cürcânî, Ali b. Muhammed el-. et-Tarifât. Beyrut: Dârü’l-marife, 2007.
- Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf el-. Şerhu’l-Mevâkıf. thk. Muhammed Ömer ed-Dimyâtî. Beyrut: Darü’l-kutübi’l-ilmiyye, 1998.
- Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn el-. el-Burhân fî usûli’l-fıkh. Beyrut: Dâru’l-kutübi’l-’İlmiyye, 1997.
- Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn el-. Kitâbü'l-İrşâd ilâ kavâtıʿi'l-edilleti fî usûli'l-iʿtikâd. thk. Zekeriyya Omeyrat. Beyrut: Dâru’l-kutübi’l-’ilmiyye, 2016.
- Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn el-. Lumaʻü'l-edille fi kavâʻidi akâidi ehli's-sünne ve'l-cemâʻa. thk. Fevkiye Hüseyin Mahmud. Beyrut: Alemü'l-kutüb, 1987.
- Ebherî, el-Mufaddal b. Ömer Esîrüddin el-. el-Hidâye. thk. Abdulmecid et-Türkmânî. Beyrut: Dâru’r-rayâhîn, 2019.
- Endükâni, Kemâlüddin Muhammed b. Ebi Muhammed el-. Sıdkü'l-kelâm fî ilmi'l-kelâm. thk. Hafız Aşûr Hafız. Ürdün: Dârü'l-ğânım, 2023.
- Ebû Reşîd en-Nîsâbûrî - Ebû Saîd es-Sağânî. Mutezilî Kavramlar Sözlüğü: Hudûdu’l-Elfâz. thk. Özkan Şimşek - Yusuf Arıkaner. Ankara: İlâhiyat yayınları, 2023.
- Ensârî, Ebü’l-kasım Selman b. Nasır el-. el-Ğunye fi’l-kelam. thk. Mustafa Hü-seyin Abdulhadi. Kahire: Darü’s- selam, 2010.
- Ensârî, Ebü’l-kasım Selman b. Nasır el-. Şerhu’l-irşâd. thk. Halid b. Hammad el-Advânî. Kuveyt: Dârü’d-diyâ, 2022.
- Eşʻarî, Ebu’l-Hasan el-. el-Lumaʻ fi’r-red ʿalâ ehli’z-zeyğ ve’l-bidaʻ. thk. Hamûda Ğarabe. Matbaatu Mısır, 1955.
- Eşʻarî, Ebü’l-Hasan el-. Risâle ilâ ehli’s-seğr. thk. Abdullah Şakir Muhammed el-Cüneydî. Medine: Mektebetü’l- ulûm ve’l-Hikem, 2002.
- Fârâbî, Ebû Nasr Muhammed b. Muhammed el-. Kitâbü’l-mâkûlât (el-Mantık ʻİnde’l-Fârâbî). thk. Refik el- Acem. Beyrut: Dârü’l-maşrik, 1980.
- Gaznevî, Cemâlüddîn Ahmed b. Muhammed b. Mahmûd el-. Kitâbu usûli'd-dîn. thk. Ömer Vefîk ed-Dâuk. Beyrut: Dâru’l-beşâiri’l-İslâmiyye, 1998.
- Gazzâlî, Ebu Hâmid el-. el-İktisâd fi’l-i‘tikâd. thk. Mustafa Abdulcevvad İmrân. Mısır: Dârü’l-basâir, 2008.
- Hafâcî, İmâd. Menâhicü’t-tefkîr fî ’l-ʻakide beyne’n-nasıyyîn ve’l-ʻaklaniyyîn. Mektebü ihyâi't-türâsi'l-İslâmî, 2024.
- Hımmasî, Sedîddüddîn Mahmûd b. Ali b. el-Hasan er-Râzî el-. el-Munkiz mine’t-taklîd. 2 Cilt. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslâmî, 1992.
- Hillî, el-Hasan b. Yusuf b. el-Mutahhar el-. Menâhicü’l-yakîn fî usûli’d-dîn. thk. Muhammed Rıza el-Ensârî el- Kummî. Yârân, 1416.
- Hillî, Muhammed b. el-Hasan b. Mutahhar el-. Mirâcü’l-yakîn fî şerhi nehci’l-müsterşidîn fî usûli’d-din. thk. Tahır es-Selâmî. Dâru’l-kefîl, 1436.
- Hûnecî, Necmüddin Abdurahman b. Abdullah el-. Şerhu kitâbi Meâlimi Usûli’d-dîn li'l-İmâm Fahruddîn er- Râzî. thk. Yahya Zekeriya. Beyrut: Darü’l-reyâhîn, 2019.
- İbn Hazm. Et-Takrib li-haddi’l-mantık. çev. İbrahim Çapak, Yusuf Arıkaner. İstanbul: Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2018.
- İbn İsa, Ahmed b. İbrahim. Tavdihu’l-mekâsıd fî şerhi kasideti’l-İmâm İbni’l-Kayyım. Beyrut: el-Mektebü'l- İslâmî, 1986.
- İbn Sinâ. eş-Şifâ/el-İlâhiyât. thk. Said Muhammed Yusuf Musa vd. Kahire: el-Heyetü’l-amme li-şuûni’l- matâbii’l-emiriyye, 1960.
- İbn Sina. Metafizik (Kitabü’ş-şifa, el-İlahiyat). çev. Ekrem Demirli - Ömer Tü-rker. İstanbul: Litera yayıncılık, 2017.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. Der’u te’âruzi’l-akl ve’n-nakl. thk. Muhammed Reşad Sâlim. Riyad: Câmiatü’l-İmam Muhammed b. Suud el-İslâmiyye, 2. Basım, 1991.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. er-Risâletü’t-tedmüriyye. İskenderiyye: Mektebetü’t-türâsi’l-İslâmî, 2002.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. Mecmuatü’l-fetâvâ. thk. Amır el-Cezzâr-Enver el-Bâz. el-Mansûre: Dârü’l-vefâ, 3. Basım, 2005.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. Mecmû’ul fetâvâ li-Şeyhi’l-İslâm Takiyüddin İbn Teymiyye. thk. Amır el-Cezzâr-Enver el-Bâz. el-Mansure: Darü’l-vefâ 3. Baskı, 2005.
- İbnü’l-Emîr. el-Kâmil fî usûli’d-din fi İhtisâri’ş-Şâmil fî usûli’d-din. thk. Cemal Abdunnasır Abdulmunʻîm. Kahire: Dârü’s-selâm, 2010.
- İbnü’l-Melâhimî, Rükneddîn Mahmûd b. Muhammed el-Harezmî. Kitâbü’l-Fâik fî usûli’d-dîn. thk. Madelung, Wilferd, Martin McDermott. Tahran: Iranian Institute of Philosophy - Institüte of Islamic Studies, 2007.
- Kâtibî, Ebü’l-Hasan Necmüddîn Ali b. Ömer el-. el-Mufassal fî Şerhi’l-Muhassal. thk. Abdülcebbâr Ebû Suneyne-Muhammed Kerem Ebû Gavş. Beyrut: Dârü’l-asleyn, 2018.
- Muhammed, Azza Seyid Azûz. “et-Tekâbulü inde Sadruddîn eş-Şirâzî ve badu tatbikâtihi fi’s-sıfâti’l-ilâhiyye”. Camiatü’l-Ezher küliyetü usûliddîn ve’dava bi'l-menûfiye 38/38 (2019).
- Mukrî, Kutbeddin Ebu Ca’fer el-Nisâbûrî el-. el-Hudûd. thk. Mahmud Yezdî. Kum: Müesesetü’l-imâmi’s-Sâdık, 1414.
- Mukterah, Takiyüddin el-Muzaffer b. Abdullah. Şerhu’l-irşâd fî usuli’l-itikâd. thk. Nezihe Mearic. Beyrut: Dâru İbn Hazm Rabıtatü’l-Muhammediyye, 2014.
- Muzaffer, eş-Şeyh Muhammed Rıza el-. el-Mantık. Necef: Matbaatü’n-numan, 1968.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn Meymûn b. Muhammed en-. Kitâbü’t-temhîd li kavâidi’d-tevhîd. thk. Habîbullah Hasan Ahmed. Kahire: Dârü’t-tibâti’l-Muhamediyye, 1986.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn Meymûn b. Muhammed en-. Tabsiretü’l-edille. thk. Hüseyin Atay. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2004.
- Râzî, Fahreddin er-. el-Erbaʿîn fî usûli'd-dîn. thk. Mahmud Abdulaziz Mahmud. Beyrut: Dârü’l-kutübi’l-İlmiyye, 2009.
- Râzî, Fahreddin er-. el-Mebâhisü’l-maşrıkiyye fî ‘ilmi’l-ilâhiyyât ve’t-tabi‘iyyât. thk. Muhammed el- Mutasımbillah el-Bağdâdî. Beyrut: Daru’l-kitâbi’l-arabî, 1990.
- Râzî, Fahreddin er-. el-Metâlibü’l-‘âliye mine’l-‘ilmi’l-ilâhî. thk. Abdullah Mu-hammed İsmail-Muhammed Derğâm. Beyrut: Dârü’d-diyâ, 2024.
- Râzî, Fahreddin er-. Muhassalü efkâri’l-mütekaddimîn ve’l-mute’ahhirîn mine’l-ulemâ’ ve’l-hukemâ’ ve’l- mutekellimîn. thk. Taha Abdurrauf Sa’d. Mısır: Mektebetü’l-kulliyeti’l-ezheriyye, ts.
- Râzî, Fahreddin er-. Nihâyetü'l-ʻukûl fî dirâyeti'l-usûl. Beyrut: Dârü’z-zehâir, 2015.
- Sâvî, Ömer b. Sehlân es-. el-Besâirü’n-nâsıriyye fî ilmi’l-mantık. thk. Hasan el-Merâğî. Tahran: Müesesetü’s- sâdık, 1390.
- Senendecî, Abdulkadir es- - Senendecî, Muhammed Vesîm es-. Takrîbü’l-merâm fî şerhi tehzîbi’l-kelâm. thk. Mahmud Emin es-Seyid. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 2017.
- Simnânî, Ebu Cafer Muhammed b. Ahmed b. Muhammed es-. el-Beyân ʻan usûli’l-imân ve’l-keşfu ʻan temvihâti ehli’t-tuğyân. thk. Abdulaziz b. Reşid el-Eyub. Kuveyt: Dârü’d-diyâ, 2014.
- Şâfiî, Hasan eş-. el-Âmidî ve ârâuhü'l-kelâmiyye. Kahire: Dârü’s-selâm, 2013.
- Şehristânî, Ebu’l-Feth Muhammed b. Abdulkerîm eş-. Nihâyetül-ekdâm fî ilmi’l-kelâm. thk. Alfred Guillaume. Kahire: Mektebetü’s-sekâfeti’d-diniyye, 2009.
- Şirâzî, Cemalüddin İbrahim b. Ali eş-Ebû İshak eş-. el-İşâre ilâ mezhebi ehli’l-hak. thk. Muhammed es-Seyid el-Celeyend. Kahire: Cumhuriyetu Mısır el-arabiye vezerâtü’l-evkâf, 1999.
- Şirâzî, Sadruddin Muhammed eş-. el-Hikmetü’l-müteâliye fi’l-esfâri’l-akliyyeti’l-erbaa (es-sifrü’l-evvel). Beyrut: Dâru ihyâü't-türâsi'l-arâbî, 1990.
- Teftâzânî, Sa‘düddîn Mes‘ûd b. Ömer et-. Şerhu’l-Mekâsıd. thk. İbrahim Şemsüddin. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l- ilmiyye, 2011.
- Tehânevî, Muhammed A‘lâ b. Ali b. Muhammed Hâmid. Keşşâfu ıstılâhâti’l-fünûn ve’l-‘ulûm. Beyrut: Mektebetü lübnan naşirun, 1996.
- Tilimsânî, Şerefuddin Abdullah b. Muhammed et-. Şerhu Lumai’l-edille fî ka-vâidi akâidi ehli’s-sünne. Kuveyt: Dârü’d-Diyâ, 2018.
- Turgut, Hüsnü. Fahreddin er-Razî’de Bilgi ve Yöntem. Fecr Yayınevi, 2024.
- Tûsî, Nasîrüddîn et-. Telhîsü’l-muhassal. Tahran: Müessese-i Mütâlâ‘ât-ı İs-lâmî Dânişgâh-ı McGill Şube-i Tahran, 1980.
- Türker, Ömer. “Bir Tümdengelim Olarak Şâhitle Gâibe İstidlâl Yöntemi ve Cüveynî’nin Bu Yönteme Yönelttiği Eleştiriler”. İslâm Araştırmaları Dergisi 18 (2007).
- Urmevî, Sirâcüddin el-. Lübâbü’l-Erbaʻîn. thk. Muhammed Yusûf İdrîs-Behâü’l-Halâye. Kahire: el-Asleyn li’d- Dirâse ve’n-Neşr, 2016.
- Zerkân, Salih. Fahrüddin er-Râzî ve Arâuhu’l-kelâmiyye ve’l-felsefiyye. Dârü'l-Fikir, ts.
Öz
Bu makale, klasik kelâm geleneğinde ilâhî sıfatların temellendirilmesin-de önemli bir rol oynayan tekâbül delili ve bu delile yönelik eleştirileri ince-lemektedir. Tekâbül delili, bir varlıkta herhangi bir sıfatın yokluğunun zo-runlu olarak o sıfatın zıddının varlığını gerektirdiği mantığına dayanmakta-dır. Bu anlayışa göre, Allah'ta kemâl ifade eden bir sıfatın bulunmaması du-rumu, onun zıddı olan bir eksikliğin varlığını zorunlu kılar ki bu durum ulûhiyet makamıyla bağdaşmaz. Araştırmada, tekâbül delilinin özellikle ilk dönem Eşʻarî ve geç dönem Mâtürîdî kelâm ekollerindeki kullanımı detaylı olarak ele alınmaktadır. Eşʻarî geleneğindeki âlimler Allah’ın semʻ, basar ve kelâm sıfatlarının ispatında bu delile başvururken; Mâtürîdîler hayat, kudret ve ilim gibi sıfatların temellendirilmesindebaşvurmuşlardır. Müteahhir dö-nemde Râzî (ö. 606/1210), Âmidî (ö. 631/1233), Kemâlüddin el-Endükânî (ö. 777/1375), İbnü'l-Melâhimî (ö. 536/1141), Yahya b. Hamza el-Alevî (ö. 749/1348), Nasîrüddin et-Tûsî (ö. 672/1274) ve Allâme el-Hillî (ö. 726/1325) gibi farklı ekollerden düşünürler tarafından bu delile ciddi eleşti-riler yöneltilmiştir. Bu eleştiriler temelde iki noktada yoğunlaşmaktadır: İlki, Allah'ın zâtının mutlak farklılığı sebebiyle şâhid âlemden gayb âlemine ge-nelleme yapılamayacağı; ikincisi ise bir sıfatın bir varlıkta bulunmamasının zorunlu olarak o varlığın zıt sıfatla niteleneceği anlamına gelmeyeceğidir. Buna karşılık İbn Teymiyye (ö. 728/1328), tekâbül delilini güçlü biçimde savunmuştur. Ona göre, bu delili eleştirenler tekâbül kavramını çok dar bir çerçevede değerlendirmektedir. Araştırma sonucunda tekâbül delilinin ta-rihsel dönüşümü, delile yönelik eleştirilerin metodolojik temelleri, kelâm ekollerinin delili kullanım biçimleri, İbn Teymiyye'nin savunmacı yaklaşımı ve müteahhir dönemdeki işlevsel sınırlılıkları sistematik olarak ortaya ko-nulmuştur. Çalışmada öncelikle tekâbül kavramının çerçevesi belirlenmiş, Eşʻarî ve Mâtürîdî geleneklerindeki kullanımı incelenmiş, müteahhir dönem eleştirileri değerlendirilmiş ve delilin tarihsel dönüşümü karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınıp değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kelam İlâhî Sıfatlar Tekâbül Delili Adem-Meleke Karşıtlığı Müteahhir Kelâm.
Kaynakça
- Akdemir, Furat. “İslâm Düşüncesinde Allah’ın Sıfatlarını Anlama Sorunu” 9/2 (2020), 1581-1609.
- Akdemir, Furat. “Kur’an Kavramları Bağlamında Tenzih”. JSHSR: Interna-tional Journal of Social and Humanities Sciences Research VII/55 (2020), 1786-1799.
- Alevî, Yahya b. Hamza el-. Kitâbü’ş-Şâmil li-hakâiki’l-edilleti’l-akliyye ve usûli’l-mesâili’d-diniyye. thk. Muhammed Darğâm. Kuveyt: Dârü’d-diyâ, 2024.
- Âmidî, Seyfüddîn Ali b. Muhammed el-. Ebkârü’l-efkâr fî usûli’d-dîn. thk. Ahmed Muhammed el-Mehdi. Kahire: Dârü’l-kutüb ve’l-vesâiki’l-kavmiyye, 2004.
- Âmidî, Seyfüddîn Ali b. Muhammed el-. Gâyetü'l-merâm fi-ilmi’l-kelâm. Beyrut: Dârü’l-kutibi’l-ilmiyye, 2004.
- Âmidî, Seyfüddin el-. el-Mübîn fî şerhi meânî elfâzi'l-hükemâi ve'l-mütekellimîn. thk. Hasan Mahmud Şafii. Kahire: Mektebetü vehbe, 1993.
- Bâkıllânî, Ebû Bekir Muhammed b. Tayyib el-. Kitâbü’t-Temhîd. thk. R.J. McCarthy. Beyrut: el-Metebetü’ş- şekiyye, 1957.
- Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib b. Muhammed el-. el-İnsâf fî mâ yecibü iʿtikādüh ve lâ yecûzü’l- cehlü bih. thk. Muhammed Zâhid el-Kevserî. Kahire: Mektebetü’l-hânicî, 2001.
- Bâlenbûrî, Said Ahmed el-. Mebâdiü’l-felsefe. Karaçi-Pakistan: Mektebetü’l-büşrâ, 2011.
- Baysal, Erkan. Râzî ile Birlikte Râzî’ye Muhalefet: Sirâceddîn Urmevî’nin Ulûhiyyet Anlayışı ve Fahreddîn Râzî Eleştirisi. ed. Özkan Şimşek. Anka-ra: İlâhiyât, 2023.
- Cevherî, Ebû Nasır İsmail b. Hammâd el-. es-Sihâh. thk. Muhammed Tamir. Kahire: Dâru’l-hadîs, 2009.
- Cürcânî, Ali b. Muhammed el-. et-Tarifât. Beyrut: Dârü’l-marife, 2007.
- Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf el-. Şerhu’l-Mevâkıf. thk. Muhammed Ömer ed-Dimyâtî. Beyrut: Darü’l-kutübi’l-ilmiyye, 1998.
- Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn el-. el-Burhân fî usûli’l-fıkh. Beyrut: Dâru’l-kutübi’l-’İlmiyye, 1997.
- Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn el-. Kitâbü'l-İrşâd ilâ kavâtıʿi'l-edilleti fî usûli'l-iʿtikâd. thk. Zekeriyya Omeyrat. Beyrut: Dâru’l-kutübi’l-’ilmiyye, 2016.
- Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn el-. Lumaʻü'l-edille fi kavâʻidi akâidi ehli's-sünne ve'l-cemâʻa. thk. Fevkiye Hüseyin Mahmud. Beyrut: Alemü'l-kutüb, 1987.
- Ebherî, el-Mufaddal b. Ömer Esîrüddin el-. el-Hidâye. thk. Abdulmecid et-Türkmânî. Beyrut: Dâru’r-rayâhîn, 2019.
- Endükâni, Kemâlüddin Muhammed b. Ebi Muhammed el-. Sıdkü'l-kelâm fî ilmi'l-kelâm. thk. Hafız Aşûr Hafız. Ürdün: Dârü'l-ğânım, 2023.
- Ebû Reşîd en-Nîsâbûrî - Ebû Saîd es-Sağânî. Mutezilî Kavramlar Sözlüğü: Hudûdu’l-Elfâz. thk. Özkan Şimşek - Yusuf Arıkaner. Ankara: İlâhiyat yayınları, 2023.
- Ensârî, Ebü’l-kasım Selman b. Nasır el-. el-Ğunye fi’l-kelam. thk. Mustafa Hü-seyin Abdulhadi. Kahire: Darü’s- selam, 2010.
- Ensârî, Ebü’l-kasım Selman b. Nasır el-. Şerhu’l-irşâd. thk. Halid b. Hammad el-Advânî. Kuveyt: Dârü’d-diyâ, 2022.
- Eşʻarî, Ebu’l-Hasan el-. el-Lumaʻ fi’r-red ʿalâ ehli’z-zeyğ ve’l-bidaʻ. thk. Hamûda Ğarabe. Matbaatu Mısır, 1955.
- Eşʻarî, Ebü’l-Hasan el-. Risâle ilâ ehli’s-seğr. thk. Abdullah Şakir Muhammed el-Cüneydî. Medine: Mektebetü’l- ulûm ve’l-Hikem, 2002.
- Fârâbî, Ebû Nasr Muhammed b. Muhammed el-. Kitâbü’l-mâkûlât (el-Mantık ʻİnde’l-Fârâbî). thk. Refik el- Acem. Beyrut: Dârü’l-maşrik, 1980.
- Gaznevî, Cemâlüddîn Ahmed b. Muhammed b. Mahmûd el-. Kitâbu usûli'd-dîn. thk. Ömer Vefîk ed-Dâuk. Beyrut: Dâru’l-beşâiri’l-İslâmiyye, 1998.
- Gazzâlî, Ebu Hâmid el-. el-İktisâd fi’l-i‘tikâd. thk. Mustafa Abdulcevvad İmrân. Mısır: Dârü’l-basâir, 2008.
- Hafâcî, İmâd. Menâhicü’t-tefkîr fî ’l-ʻakide beyne’n-nasıyyîn ve’l-ʻaklaniyyîn. Mektebü ihyâi't-türâsi'l-İslâmî, 2024.
- Hımmasî, Sedîddüddîn Mahmûd b. Ali b. el-Hasan er-Râzî el-. el-Munkiz mine’t-taklîd. 2 Cilt. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslâmî, 1992.
- Hillî, el-Hasan b. Yusuf b. el-Mutahhar el-. Menâhicü’l-yakîn fî usûli’d-dîn. thk. Muhammed Rıza el-Ensârî el- Kummî. Yârân, 1416.
- Hillî, Muhammed b. el-Hasan b. Mutahhar el-. Mirâcü’l-yakîn fî şerhi nehci’l-müsterşidîn fî usûli’d-din. thk. Tahır es-Selâmî. Dâru’l-kefîl, 1436.
- Hûnecî, Necmüddin Abdurahman b. Abdullah el-. Şerhu kitâbi Meâlimi Usûli’d-dîn li'l-İmâm Fahruddîn er- Râzî. thk. Yahya Zekeriya. Beyrut: Darü’l-reyâhîn, 2019.
- İbn Hazm. Et-Takrib li-haddi’l-mantık. çev. İbrahim Çapak, Yusuf Arıkaner. İstanbul: Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2018.
- İbn İsa, Ahmed b. İbrahim. Tavdihu’l-mekâsıd fî şerhi kasideti’l-İmâm İbni’l-Kayyım. Beyrut: el-Mektebü'l- İslâmî, 1986.
- İbn Sinâ. eş-Şifâ/el-İlâhiyât. thk. Said Muhammed Yusuf Musa vd. Kahire: el-Heyetü’l-amme li-şuûni’l- matâbii’l-emiriyye, 1960.
- İbn Sina. Metafizik (Kitabü’ş-şifa, el-İlahiyat). çev. Ekrem Demirli - Ömer Tü-rker. İstanbul: Litera yayıncılık, 2017.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. Der’u te’âruzi’l-akl ve’n-nakl. thk. Muhammed Reşad Sâlim. Riyad: Câmiatü’l-İmam Muhammed b. Suud el-İslâmiyye, 2. Basım, 1991.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. er-Risâletü’t-tedmüriyye. İskenderiyye: Mektebetü’t-türâsi’l-İslâmî, 2002.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. Mecmuatü’l-fetâvâ. thk. Amır el-Cezzâr-Enver el-Bâz. el-Mansûre: Dârü’l-vefâ, 3. Basım, 2005.
- İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim. Mecmû’ul fetâvâ li-Şeyhi’l-İslâm Takiyüddin İbn Teymiyye. thk. Amır el-Cezzâr-Enver el-Bâz. el-Mansure: Darü’l-vefâ 3. Baskı, 2005.
- İbnü’l-Emîr. el-Kâmil fî usûli’d-din fi İhtisâri’ş-Şâmil fî usûli’d-din. thk. Cemal Abdunnasır Abdulmunʻîm. Kahire: Dârü’s-selâm, 2010.
- İbnü’l-Melâhimî, Rükneddîn Mahmûd b. Muhammed el-Harezmî. Kitâbü’l-Fâik fî usûli’d-dîn. thk. Madelung, Wilferd, Martin McDermott. Tahran: Iranian Institute of Philosophy - Institüte of Islamic Studies, 2007.
- Kâtibî, Ebü’l-Hasan Necmüddîn Ali b. Ömer el-. el-Mufassal fî Şerhi’l-Muhassal. thk. Abdülcebbâr Ebû Suneyne-Muhammed Kerem Ebû Gavş. Beyrut: Dârü’l-asleyn, 2018.
- Muhammed, Azza Seyid Azûz. “et-Tekâbulü inde Sadruddîn eş-Şirâzî ve badu tatbikâtihi fi’s-sıfâti’l-ilâhiyye”. Camiatü’l-Ezher küliyetü usûliddîn ve’dava bi'l-menûfiye 38/38 (2019).
- Mukrî, Kutbeddin Ebu Ca’fer el-Nisâbûrî el-. el-Hudûd. thk. Mahmud Yezdî. Kum: Müesesetü’l-imâmi’s-Sâdık, 1414.
- Mukterah, Takiyüddin el-Muzaffer b. Abdullah. Şerhu’l-irşâd fî usuli’l-itikâd. thk. Nezihe Mearic. Beyrut: Dâru İbn Hazm Rabıtatü’l-Muhammediyye, 2014.
- Muzaffer, eş-Şeyh Muhammed Rıza el-. el-Mantık. Necef: Matbaatü’n-numan, 1968.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn Meymûn b. Muhammed en-. Kitâbü’t-temhîd li kavâidi’d-tevhîd. thk. Habîbullah Hasan Ahmed. Kahire: Dârü’t-tibâti’l-Muhamediyye, 1986.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn Meymûn b. Muhammed en-. Tabsiretü’l-edille. thk. Hüseyin Atay. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2004.
- Râzî, Fahreddin er-. el-Erbaʿîn fî usûli'd-dîn. thk. Mahmud Abdulaziz Mahmud. Beyrut: Dârü’l-kutübi’l-İlmiyye, 2009.
- Râzî, Fahreddin er-. el-Mebâhisü’l-maşrıkiyye fî ‘ilmi’l-ilâhiyyât ve’t-tabi‘iyyât. thk. Muhammed el- Mutasımbillah el-Bağdâdî. Beyrut: Daru’l-kitâbi’l-arabî, 1990.
- Râzî, Fahreddin er-. el-Metâlibü’l-‘âliye mine’l-‘ilmi’l-ilâhî. thk. Abdullah Mu-hammed İsmail-Muhammed Derğâm. Beyrut: Dârü’d-diyâ, 2024.
- Râzî, Fahreddin er-. Muhassalü efkâri’l-mütekaddimîn ve’l-mute’ahhirîn mine’l-ulemâ’ ve’l-hukemâ’ ve’l- mutekellimîn. thk. Taha Abdurrauf Sa’d. Mısır: Mektebetü’l-kulliyeti’l-ezheriyye, ts.
- Râzî, Fahreddin er-. Nihâyetü'l-ʻukûl fî dirâyeti'l-usûl. Beyrut: Dârü’z-zehâir, 2015.
- Sâvî, Ömer b. Sehlân es-. el-Besâirü’n-nâsıriyye fî ilmi’l-mantık. thk. Hasan el-Merâğî. Tahran: Müesesetü’s- sâdık, 1390.
- Senendecî, Abdulkadir es- - Senendecî, Muhammed Vesîm es-. Takrîbü’l-merâm fî şerhi tehzîbi’l-kelâm. thk. Mahmud Emin es-Seyid. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 2017.
- Simnânî, Ebu Cafer Muhammed b. Ahmed b. Muhammed es-. el-Beyân ʻan usûli’l-imân ve’l-keşfu ʻan temvihâti ehli’t-tuğyân. thk. Abdulaziz b. Reşid el-Eyub. Kuveyt: Dârü’d-diyâ, 2014.
- Şâfiî, Hasan eş-. el-Âmidî ve ârâuhü'l-kelâmiyye. Kahire: Dârü’s-selâm, 2013.
- Şehristânî, Ebu’l-Feth Muhammed b. Abdulkerîm eş-. Nihâyetül-ekdâm fî ilmi’l-kelâm. thk. Alfred Guillaume. Kahire: Mektebetü’s-sekâfeti’d-diniyye, 2009.
- Şirâzî, Cemalüddin İbrahim b. Ali eş-Ebû İshak eş-. el-İşâre ilâ mezhebi ehli’l-hak. thk. Muhammed es-Seyid el-Celeyend. Kahire: Cumhuriyetu Mısır el-arabiye vezerâtü’l-evkâf, 1999.
- Şirâzî, Sadruddin Muhammed eş-. el-Hikmetü’l-müteâliye fi’l-esfâri’l-akliyyeti’l-erbaa (es-sifrü’l-evvel). Beyrut: Dâru ihyâü't-türâsi'l-arâbî, 1990.
- Teftâzânî, Sa‘düddîn Mes‘ûd b. Ömer et-. Şerhu’l-Mekâsıd. thk. İbrahim Şemsüddin. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l- ilmiyye, 2011.
- Tehânevî, Muhammed A‘lâ b. Ali b. Muhammed Hâmid. Keşşâfu ıstılâhâti’l-fünûn ve’l-‘ulûm. Beyrut: Mektebetü lübnan naşirun, 1996.
- Tilimsânî, Şerefuddin Abdullah b. Muhammed et-. Şerhu Lumai’l-edille fî ka-vâidi akâidi ehli’s-sünne. Kuveyt: Dârü’d-Diyâ, 2018.
- Turgut, Hüsnü. Fahreddin er-Razî’de Bilgi ve Yöntem. Fecr Yayınevi, 2024.
- Tûsî, Nasîrüddîn et-. Telhîsü’l-muhassal. Tahran: Müessese-i Mütâlâ‘ât-ı İs-lâmî Dânişgâh-ı McGill Şube-i Tahran, 1980.
- Türker, Ömer. “Bir Tümdengelim Olarak Şâhitle Gâibe İstidlâl Yöntemi ve Cüveynî’nin Bu Yönteme Yönelttiği Eleştiriler”. İslâm Araştırmaları Dergisi 18 (2007).
- Urmevî, Sirâcüddin el-. Lübâbü’l-Erbaʻîn. thk. Muhammed Yusûf İdrîs-Behâü’l-Halâye. Kahire: el-Asleyn li’d- Dirâse ve’n-Neşr, 2016.
- Zerkân, Salih. Fahrüddin er-Râzî ve Arâuhu’l-kelâmiyye ve’l-felsefiyye. Dârü'l-Fikir, ts.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Kelam |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 29 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 1 Ocak 2026 |
| Erken Görünüm Tarihi | 8 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 8 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Mevzu Sosyal Bilimler Dergisi Türkçe ve İngilizce dillerinde hazırlanmış özgün makale, kitap kritiği, bilimsel toplantı çalışmaları ve biyografiler yayımlayarak sosyal ve beşeri bilimler alanında ulusal ve uluslararası bilgi birikimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
Yılda iki sayı olarak 15 Mart ve 15 Eylül tarihlerinde elektronik ortamda (online) yayımlanır. Derginin hedef kitlesini akademisyenler, araştırmacılar, profesyoneller, öğrenciler ve ilgili mesleki, akademik kurum ve kuruluşlar oluşturur.
Konu Kategorisi
Sosyal Bilimler: Bilim Tarihi ve Felsefesi; Eğitim ve Eğitim Araştırmaları, Psikoloji; Din, Kültürel Çalışmalar; Siyaset Bilimi, Ekonomi, Sosyoloji, Uluslararası İlişkiler, İşletme, İletişim
Beşeri Bilimler: Felsefe, Din & Teoloji, Tarih
Bilim Alanı: Tarih Kültür Sanat; İktisadi İdari Bilimler, Felsefe ve Dini Araştırmalar; Eğitim
Anahtar Kelimeler
Tarih; Hıristiyanlık, Yahudilik, İslam, Budizm, Hinduizm, Osmanlı Tarihi, Selçuklu, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Dünya Tarihi, Avrupa Tarihi, Afrika Tarihi, Sanat Tarihi, İktisadi ve İdari Bilimleri; Uluslararası ilişkiler, Siyaset Bilimi, İşletme, Ekonomi, Sosyoloji; Aile Sosyolojisi, Din Sosyolojisi, Eğitim ve Toplum Bilimi Sosyolojisi, Ekonomik Sosyoloji, İletişim Sosyolojisi, Sanat Sosyolojisi, Halk Sağlığı Sosyolojisi, Siyaset Sosyolojisi, Felsefe; Ahlak Felsefesi, Din Felsefesi, İslam Felsefesi, Bilim Felsefesi, Eğitim Felsefesi, Etik Felsefesi, Eğitim; Eğitim Programları ve Öğretim, Eğitim Psikolojisi, Özel Öğretim, Rehberlik, Uluslararası Eğitim, Okul Yönetimi, Ölçme ve Değerlendirme, Ekonomi; Mikroekonomi, Makroekonomi, İktisat Tarihi, İktisadi düşünce tarihi, Uluslararası iktisat, Türkiye Ekonomisi, Kalkınma iktisadı, Kamu iktisadı, Siyasi iktisat, Çevre iktisadı, Sanayi iktisadı Çalışma iktisadı, Tarım iktisadı, Yeni Ekonomi, Turizm iktisadı, Karma iktisat, İşletme iktisadı, Demokrasi, Dünya iktisadı, Türkiye Ekonomisi, Kalkınma iktisadı, Kamu iktisadı, Siyaset, Uluslararası İlişkilerYayın Periyodu
Mevzu Sosyal Bilimler Dergisi, yılda 2 sayı (Mart-Eylül) yayımlanan hakemli, bilimsel bir dergidir.Makale Kabul Tarihleri:
Mart sayısı için : 20 Eylül-20 OcakEylül sayısı için : 20 Mart-20 Temmuz
Yayın Dili
Dergide Türkçe ve İngilizce makaleler yayınlanmaktadır.Konu Kategorisi
Sosyal Bilimler: Bilim Tarihi ve Felsefesi; Eğitim ve Eğitim Araştırmaları, Psikoloji; Din, Kültürel Çalışmalar; Siyaset Bilimi, Ekonomi, Sosyoloji, Uluslararası İlişkiler, İşletme, İletişimBeşeri Bilimler: Felsefe, Din & Teoloji, Tarih
Bilim Alanı: Tarih Kültür Sanat; İktisadi İdari Bilimler, Felsefe ve Dini Araştırmalar; Eğitim
Yazım Kuralları
Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 15 Mart ve 15 Eylül tarihlerinde yılda 2 sayı olarak yayımlanan uluslararası hakemli akademik bir dergidir. Sosyal ve Beşeri Bilimler alanında alanına dair özgün makale, tenkitli metin neşri, yayım değerlendirmesi, bilimsel toplantı çalışmaları ve biyografiler gibi bilimsel çalışmaları yayımlar.
Araştırma makalesi türünde yalnızca doktora derecesine sahip (Bütün yazarlar için) araştırmacıların çalışmaları değerlendirmeye kabul edilmektedir.
Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, İsnad Atıf Sistemi 2. Edisyonu (İSNAD-Metiniçi ve İSNAD-Dipnotlu) kullanmaktadır. Bilim dalında, dipnotlu veya metiniçi sistemden hangisi yaygın kullanılıyor ise o tercih edilebilir.
Önemli Not: Dergimize gönderilecek çalışmalar, atıf/referans yönetim programı (Zotero, EndNote, Mendeley, Citavi) kullanılarak hazırlanmış olmalıdır. Atıfları ve kaynakçası program kullanılmadan hazırlanmış çalışmalar değerlendirmeye alınmayacaktır.
Dergiye gönderilen yazıların ilk sayfasında yazarın ismi ve kurum bilgileri İSNAD Atıf Sistemi'ne uygun olarak yazılmalıdır. Bk. https://www.isnadsistemi.org/guide/akademik-yazim/3-yazar-ve-kurum-bilgisinin-yazimi/
Dergiye gönderilen yazılar daha önce başka bir yerde yayımlanmış ya da yayımlanmak üzere kabul edilmiş olmamalıdır. Lisansüstü tezlerden üretilen yazılar ile sempozyum bildirileri ise makale başında etik beyana yer verilerek dergi sistemine yüklenebilir.
Örnek: Bu çalışma … tarihinde sunduğumuz/tamamladığımız … başlıklı yüksek lisans tezi/doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır. /This article is extracted from my master thesis/doctorate dissertation entitled “…”, (Master Thesis/PhD Dissertation, ….. University, Ankara/Turkey, 2021).
Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda etik kurul onayı alınmalı ve bu onay (kurul adı, tarih ve sayı no) çalışmanın ilk sayfası ile yöntem kısmında zikredilmelidir. Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için derginin Etik İlkeler ve Yayın Politikası'nı inceleyiniz.
Dergide Türkçe ve İngilizce yazılar yayımlanabilmektedir. Bir sayıda aynı yazara ait aynı türden en fazla bir çalışma yayımlanabilmektedir. Farklı türlerden olmak kaydıyla aynı yazarın birden çok çalışması yayımlanabilir. Ayrıca lisansüstü tezlerden üretilme çalışmalarda danışmanın ikinci yazar konumunda olması kaydıyla sayının yoğunluğuna göre düzenlemeye gitmek dergi yönetimince mahfuzdur.
Makalelerin hacmi en az 3.000, en fazla 9.000 kelime olmalıdır (öz, abstract, kaynakça ve ek hariç). 9.000 kelimeyi geçen makaleler Yayın Kurulu tarafından uygun görülmesi halinde hakem sürecine alınır. Makalenin başında 150-400 kelimelik Türkçe Öz ve İngilizce Abstract, 5-8 kelimelik Türkçe anahtar kelime ve İngilizce keywords ile Türkçe ve İngilizce başlıklara yer verilmelidir. 150-400 kelime sınırı Türkçe öz için geçerlidir. İngilizce abstract, Türkçe özün aynısı olmak kaydıyla daha uzun olabilir.
Kitap kritikleri için 50-100 kelimelik Türkçe ve İngilizce özete yer verilmeli, kaynakçada ise en az bir eser (kritik edilen eser olabilir) bulunmalıdır.
Öz/Abstract kısmında; araştırmanın konu, kapsam, önem, amaç ve yöntem gibi temel metodolojik çerçevesi belirtilmeli, ulaşılan sonuç ve yararlanılan kaynaklara ise değinilmemelidir. Öz/Abstract tek paragraf hâlinde yazılmalıdır. Öz kısmında yer alan Arapça özel isim (din, mezhep, şahıs, sûre vb.), kitap adı ve kavramların yazımında Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'nin (Bk. https://islamansiklopedisi.org.tr) kullanımına uyulmalıdır. İngilizce (abstract ve keywords) metninde yer alan özel isimler, kitap adları ve kavramların yazımında ise Encyclopaedia of Islam'ın 3. edisyonu dikkate alınmalıdır.
Metin içinde atıf yapılan eserler, KAYNAKÇA başlığı altında aşağıdaki formatta metnin sonuna eklenmelidir.
Dergimiz makale yazımında uluslararası uygunluk açısından Zotero, Mendeley ya da Endnote kullanımını önermektedir.
Hakem süreci tamamlanan birden fazla yazarlı çalışmaların sonunda katkı oranı beyanı, varsa destek ve teşekkür beyanı, çatışma beyanına yer verilmelidir.
Dergiye gönderilen yazılarda şekil özellikleri şöyle olmalıdır:
Microsoft Office Word programında yazılmalıdır.
Sayfa Boyutu: 17x24 ebatlarında olmalıdır.
Yazı Tipi: Metin yazı tipi Book Antiqua Font ve boyutu 11 punto, dipnotlar ise 9 punto olmalıdır. “1” satır aralıklı olarak yazılmalıdır.
Makalede kullanılan atıf sistemi, İsnad Atıf Sistemi 2. edisyona uygun olmalıdır. İsnad Atıf Sistemi için tıklayınız.
Sayfa numarası, üst bilgi ve alt bilgi gibi ayrıntılara yer verilmemelidir.
Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi makale şablonunu indirmek için tıklayınız.
Başlıklar
Makalenin başında Türkçe ve İngilizce başlık bulunmalıdır. Başlıklar mümkün olduğunca kısa ve konuyu yansıtacak şekilde olmalıdır. Metin içi başlıklar ondalık sistemde yazılmalı, “1. 2. 3.; 1.1., 1.2.; 1.2.1.” şeklinde rakam ve sonrasında nokta kullanılarak manuel olarak oluşturulmalıdır. Otomatik başlık kullanılmamalıdır. Birinci derece başlıklarda her kelimenin ilk harfi büyük olmalı ve bold karakterde yazılmalıdır.
Bk. İSNAD: https://www.isnadsistemi.org/guide/akademik-yazim/2-yayinin-adi-ve-basliklandirma/
Kenar Boşlukları
Üst : 3,5 cm
Alt : 3,5 cm
Sol : 1,75 cm
Sağ : 1,75 cm
Öz ve Abstract
Hizalama : Yaslanmış
Özel Girinti : Yok
Aralık Önce : 0 nk, Sonra: 0 nk
Satır Aralığı : 1
Yazı Boyutu : 11 Punto (Book Antiqua Font)
Metin
Hizalama : Yaslanmış
Özel Girinti : İlk satır 0,8 cm
Aralık Önce : 6 nk, Sonra: 6 nk
Satır Aralığı : 1
Yazı Boyutu : 11 Punto (Book Antiqua Font)
Dipnot
Hizalama : Yaslanmış
Özel Girinti : Asılı: 0,5 cm
Aralık Önce : 0 nk, Sonra: 0 nk
Satır Aralığı : Tek Satır
Yazı Boyutu : 9 Punto (Book Antiqua Font)
Kaynakça
Hizalama : Yaslanmış
Özel Girinti : Asılı: 0,8 cm
Aralık Önce : 6 nk, Sonra: 6 nk
Satır Aralığı : Tek Satır
Yazı Boyutu : 11 Punto (Book Antiqua Font)
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın İlkeleri
1) Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi; Din, Felsefe, Tarih ve Sosyoloji öncelikli olmak üzere Sosyal ve Beşeri Bilimler alanlarında gerçekleştirilen akademik çalışmaları yayımlar.2) Dergiye yalnızca Türkçe, İngilizce dillerinde hazırlanmış çalışmalar kabul edilir.
3) Gönderilen makaleler derginin amaç ve kapsamına uygun olmalıdır.
4) Orijinal, yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmayan, her bir yazar tarafından içeriği ve gönderimi onaylanmış yazılar değerlendirmeye kabul edilir.
5) Yazar(lar)ın telif hakları ve yayın hakları saklıdır.
6) Çalışmalar derginin yazım kurallarına uyularak hazırlanmalıdır.
7) Makaleler dergi web sitesine “Makale Gönder” sekmesinden elektronik olarak gönderilmelidir.
8) Tüm belge ve dosyalar Word belgesi (.doc veya .docx) olarak sunulmalıdır.
9) İSNAD Atıf Sistemi kullanılmayan makaleler tashih için yazara iade edilir.
10) 9.000 kelime sınırını aşan makaleler kelime sayısının düşürülmesi için yazara iade edilir.
11) Makaleler, elektronik aramayı kolaylaştırmak için 150-400 kelimelik Türkçe ve İngilizce özet ile ve 5-8 anahtar kelime/keywords içermelidir. Bu kelime sınırı Türkçe öz için geçerlidir. İngilizce abstract, Türkçe özün aynısı olmak kaydıyla daha uzun olabilir.
12) Dergi, ön değerlendirme, hakemlik, editörlük inceleme, dil kontrolü hizmeti, sekreterlik, yazım imla, mizanpaj kontrol vb nedenlerden dolayı grafik tasarım ve uluslararası endekslere katılım için ücretli hizmetler kullanmaktadır; bu nedenle, makalelerin Kabul veya Red durumuna bakılmaksızın ücret alınmaktadır.
13) Makale yayınlanmak üzere Dergiye gönderildikten sonra yazarlardan hiçbirinin ismi, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar listesinden silinemez ve yeni bir isim yazar olarak eklenemez ve yazar sırası değiştirilemez.
14) Bu dergi, incelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını kontrol eder. İntihal, duplikasyon, sahte yazarlık/inkâr edilen yazarlık, veri fabrikasyonu, makale dilimleme, dilimleyerek yayın, telif hakları ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi, etik dışı davranışlar olarak kabul edilir. Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de dâhildir.
15) Bu dergi, incelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını kontrol eder: Ön kontrolden geçirilen makaleler, iThenticate yazılımı kullanılarak intihal için taranır. İntihal/kendi kendine intihal tespit edilirse yazarlar bilgilendirilir. Editörler, gerekli olması halinde makaleyi değerlendirme ya da üretim sürecinin çeşitli aşamalarında intihal kontrolüne tabi tutabilirler. Yüksek benzerlik oranları, bir makalenin kabul edilmeden önce ve hatta kabul edildikten sonra reddedilmesine neden olabilir. Bu oranın %20’den az olması beklenir.
16) Çift Kör Hakemlik: İntihal kontrolünden sonra, uygun olan makaleler baş editör tarafından orijinallik, metodoloji, işlenen konunun önemi ve dergi kapsamı ile uyumluluğu açısından değerlendirilir. Editör, makalelerin adil bir şekilde çift taraflı kör hakemlikten geçmesini sağlar ve makale biçimsel esaslara uygun ise gelen yazıyı yurtiçinden ve /veya yurtdışından en az iki hakemin değerlendirmesine sunar.
17) Yayın Kararı: Hakemler gerekli görürse yazar tarafından değişiklik yapılır. Yayın Kurulu, yazar tarafından düzeltilen metnin yayınlanıp yayınlanmayacağına karar verir.
18) Makale gönderimden yayına kadar ortalama 10 hafta beklemek gerekir.
19) Kalıcı Makale Tanımlayıcısı: Yayınlanan tüm makalelere, kalıcı makale tanımlayıcısı olarak DOI atanır.
20) Bu dergide yayınlanan makaleler LOCKSS'da dijital olarak arşivlenir. LOCKSS sistemi, bu erişim Arşiv Birimi'ni toplama, koruma ve sunma iznine sahiptir.
Yayın Etiği Beyanı
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Yazarlar tarafından araştırma veya yayını kötüye kullanmaya yönelik olasılık söz konusu ise; bulguların güvenilir olmadığına ve yazarların kurumlarının olayı soruşturmadığına dair kanıtlar var veya olası soruşturma haksız veya sonuçsuz görünüyor ise, editörler endişe ifadesi yayınlamayı düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ve ICJME yönergeleri dikkate alınır.İntihal Eylem Planı ve Derginin Önlemleri
Dergi fikri mülkiyete saygı duyar ve yazarlarının özgün çalışmalarını korumayı ve teşvik etmeyi amaçlar. İntihal içerikli yazılar kalite, araştırma ve yenilik standartlarına aykırıdır. Bu nedenle, dergiye makale gönderen tüm yazarların etik standartlara uyması ve herhangi bir biçimde intihalden kaçınması beklenir. Gönderilen veya yayınlanan bir yazıda bir yazarın intihalden şüphelenilmesi durumunda, öncelikle çalışmayı derginin Etik Editörü inceler. Sonrasında bu çalışma Editörler Kurulu'nda incelenir. Daha sonra Dergi iki hafta içinde açıklamalarını göndermek için yazar(lar)la iletişime geçer. Dergi, belirtilen süre içinde yazardan herhangi bir yanıt almazsa, yazarın bağlı olduğu üniversite ile iletişime geçerek iddianın araştırılmasını talep eder.Dergi, intihal içerdiği tespit edilen yayınlanmış yazılara karşı aşağıda belirtilen ciddi önlemleri alacaktır:
1. Dergi, ilgili yazar hakkında kesin işlem yapılması için yazar(lar)ın bağlı olduğu üniversite ile derhal iletişime geçecektir.
2. Dergi, yayınlanan makalenin PDF kopyasını web sitesinden kaldıracak ve tam metin makaleye tüm bağlantıları devre dışı bırakacaktır. İntihal Edilmiş Makale ibaresi yayınlanan makalenin başlığına eklenecektir.
3. Dergi, yazar hesabını devre dışı bırakacak ve yazarın gelecekteki tüm gönderilerini 3 yıl süreyle reddedecektir.
Bu dergi, incelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını kontrol eder: Ön kontrolden geçirilen makaleler, iThenticate yazılımı kullanılarak intihal için taranır. İntihal/kendi kendine intihal tespit edilirse yazarlar bilgilendirilir. Editörler, gerekli olması halinde makaleyi değerlendirme ya da üretim sürecinin çeşitli aşamalarında intihal kontrolüne tabi tutabilirler. Yüksek benzerlik oranları, bir makalenin kabul edilmeden önce ve hatta kabul edildikten sonra reddedilmesine neden olabilir. Bu oranın %20’den az olması beklenir.
Yayın Etiği Politikası
Bu dergi, incelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını kontrol eder. Dergi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Basın Kanunu (a), Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (b) ile Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'ne (c) uymaktadır. Ayrıca Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkeleri’ni (d) benimsemiştir.a) Basın Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5187.pdf
b) Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.5846.pdf
c) Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik- yonetmeligi.aspx
d) Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri, https://doi.org/10.24318/cope.2019.1.12
Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır (Bk. COPE Yönerge) COPE İş Akış Diyagramları (Türkçe).
Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması ve uydurma verilerin kullanılması gibi durumlar tespit edilirse, makale yazarının çalıştığı kuruma bu durum resmi yollardan bildirilecek ve makale reddedilecektir. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, editör ve/veya hakemler tarafından verilen dönütlere göre yazarlardan analiz sonuçlarına ilişkin çıktı dosyalarını isteme hakkına sahiptir.
Yayına hazırlanan çalışma; kitap bölümü, yayınlanmamış tebliğ metni ile yüksek lisans veya doktora tezinden üretilmiş ise mutlaka çalışmanın ilk sayfasında Türkçe ve İngilizce olarak bu husus belirtilmelidir.
Örnek: Bu çalışma … tarihinde sunduğumuz/tamamladığımız … başlıklı yüksek lisans tezi/doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır. /This article is extracted from my master thesis/doctorate dissertation entitled “…”, (Master Thesis/PhD Dissertation, ….. University, Ankara/Turkey, 2021).
Bu makale, … Sempozyumu’nda sözlü olarak sunulan ve basılmayan “….” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek ve kısmen değiştirilerek üretilmiş halidir. /This paper is the final version of an earlier announcement called “…”, not previously printed, but orally presented at a symposium called “…”, the content of which has now been developed and partially changed.
Tebliğden üretilen makalelerin değerlendirmeye alınabilmesi için yazarın makalesini, “Çalışmam, daha önce yayımlanmamıştır ve yayımlanmayacaktır." şeklinde ıslak imzalı taahhütname ile birlikte göndermesi gereklidir. Zira duplication/tekrar yayın/bilimsel yanıltma/çoklu yayın suçtur. TÜBİTAK Yayın Etik Kurulu'na göre tekrar yayın, aynı araştırma sonuçlarını birden fazla dergiye yayım için göndermek veya yayımlamaktır. Bir makale önceden değerlendirilmiş ve yayımlanmışsa bunun dışındaki yayınlar tekrar yayın sayılmaktadır.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi için tıklayınız.
Tübitak Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği için tıklayınız.
Etik Kurul Kararı Alınması
2020 yılından itibaren uygulanmak üzere TR Dizin Dergi Değerlendirme kriterleri güncellenmiş, bilimsel araştırmalarda olması gereken etik kurul izni ile ilgili maddeler detaylandırılmıştır. Etik kurallar başlığı altında belirtilen, “Etik kurul izni gerektiren çalışmalar için talep edilen belge ve bilgiler”in, geçmiş yıllarda gönderilmiş, değerlendirme sürecinde ya da kabul edilmiş olan çalışmalar için uygulanması beklenmemektedir. Süreci 2020 yılında başlayan yayınlar için zorunlu olacaktır.** TR Dizin Komite Kararı: Etik kurul izni her ne kadar TR DİZİN tarafından 2020 yılından itibaren isteniyor olsa da bilimsel çalışma etiği açısından her koşulda etik kurul izni alınması gereken çalışmalar vardır. Ölçek kullanıldığında ölçek sahiplerinden izin istemek, katılımcılardan onam almak ve etik kurul izni. Makalelerde bu durumlar ile ilgili açıklamalar bulunmalıdır".
Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel yapı taşıdır. Bu, yazarların ve onları destekleyen enstitülerinin çalışmalarının kalitesinin doğrudan yansımasıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir:
Bilim araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
ç) Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dahil ettirmek.
Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,
d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
ğ) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,
h) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak,
ı) Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak,
i) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
j) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
k) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak (YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, Madde 4).
Paydaşların Sorumlulukları
Okuyucularımız ve paydaşlarımız Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanan yazılarda gördükleri önemli bir yanlışlığı veya bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin ihlalleri mevzupublisherbyk@gmail.com adresine mail atarak bildirimde bulunabilir. Bu tür bildirimler gelişmemiz için fırsat sağlayacağından memnuniyetle karşılar, hızlı ve yapıcı bir şekilde geri dönüş yapmayı amaçlarız.a) Editörlerin Sorumlulukları
Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, editörleri ve alan editörleri, Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kuralları’na (COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors), Committee on PublicationEthics (COPE) 'nin yayınladığı Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kuralları’na (COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors) ve yayın etiğinin kötüye kullanımı ya da ihlali ile ilgili olası durumlarda COPE tarafından geliştirilen Yayın Etiği Akış Şemaları ilkelerine dayanarak aşağıdaki etik görev ve sorumlulukları sağlayacaktır:• Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük. Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez. Editörler, yayımlanan sayıların okuyucuya, araştırmacıya, uygulayıcıya ve bilimsel alana katkıda bulunmasına ve özgün nitelikte olmasına özen gösterir.
• Bağımsızlık: Editörler, (Editör ve Yardımcı Editörler) ile yayıncı arasındaki ilişki editör bağımsızlığı ilkesine dayanmaktadır. Editörler ve yayıncı arasındaki yazılı anlaşmaya göre, editörlerin tüm kararları yayıncıdan ve dergi sahibinden bağımsızdır. Editörler, dergi politikası, yayım kuralları ve seviyesine uymayan eksik ve hatalı araştırmaları hiçbir etki altında kalmadan reddetmelidir.
• Gizlilik. Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar. En az iki hakem tarafından değerlendirilen makalelerin çift taraflı kör hakemlik sistemine göre değerlendirilmesini sağlar ve hakemleri gizli tutar.
• Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları. Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar. Editörler, kabul ya da reddettiği makalelerle ilgili çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
• Yayın Kararı. Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur. Editörler, makaleleri kabul etmek ya da reddetmek sorumluluk ve yetkisine sahiptir. Dolayısıyla sorumluluk ve yetkisini yerinde ve zamanında kullanmak zorundadır.
• Etik Kaygılar. Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Nitekim fikri mülkiyet haklarından ve etik standartlardan ödün vermeden iş süreçlerine devam ederler. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.
• Dergi Kurullarıyla İşbirliği: Editörler, danışma komitesi üyelerinin tümünün yayın politikalarına ve yönergelerine uygun olarak süreçleri ilerletmesini sağlar. Danışma kurulu üyelerine yayın politikaları hakkında bilgi verir. Danışma kurulu üyelerinin çalışmalarını bağımsız olarak değerlendirmesini sağlar. Yeni danışma kurulu üyelerine katkıda bulunabilir ve uygun şekilde karar verir. Değerlendirme için danışma kurulu üyelerinin uzmanlığına uygun çalışmaları göndermelidir. Danışma kurulu ile düzenli olarak etkileşime geçer. Yayın politikaları ve dergi gelişimi için yayın kurulu ile düzenli toplantılar düzenler.
b) Yazarların Sorumlulukları
1. Raporlaştırma standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.2. Veri erişimi ve saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
3. Özgünlük ve intihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. İntihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir.
4. Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
5. Makalenin yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
6. Beyan ve çıkar çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe/fon numarası veya diğer İSans numarası dâhil).
7. Hakem değerlendirme süreci: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak iş birliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
8. Yayınlanan eserlerde temel hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve makale üzerinde bir dizgi hatası (erratum) düzeltmek veya makaleyi yayımdan çıkarmak için dergi editörleriyle veya yayıncılarıyla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.
c) Hakemlerin Sorumlulukları
1. Editoryal kararlara katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur. Makale ile ilgili diğer makale, eser, kaynak, atıf, kural ve benzeri eksiklerin tamamlanmasını işaret edilmelidir.2. Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
3. Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
4. Tarafsızlık standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
5. Kaynakların kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
6. Çıkar çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir. Hakemler ile değerlendirme konusu makalenin paydaşları arasında çıkar çatışması olmamalıdır.
Kör Hakemlik Süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.Kalite Güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.Kişisel Verilerin Korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.Olası Suistimal ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikâyetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.Fikrî Mülkiyet Haklarının Korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık
Editörler; Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir. Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır. Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.Şikâyetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikâyetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari Kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.Çıkar Çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder. Birden fazla yazarlı çalışmalarda, hakem süreci tamamlanan çalışmanın sonunda katkı oranı beyanı, varsa destek ve teşekkür beyanı, çatışma beyanına yer verilmelidir. (bkz. Makale Yazım Şablonu) Ayrıca hakem süreci tamamlanınca yazarlardan çıkar çatışması beyan formunu doldurup sisteme yüklemeleri istenir.Dergi kurullarımızda görev yapanların dergimizde makale yayınlaması durumunda ilgili sayıdaki bütün görevleri askıya alınır. Kör hakemlik sisteminin ihlal edilmesine hiçbir şekilde izin verilmez. Bu türden yayınlar sayıdaki toplam makalelerin 1/3’ünü aşamaz.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Dergimizde yayın etiğine aykırı bir hususla karşılaşırsanız lütfen şu e-posta adresine yazınız: mevzusbd@gmail.trÜcret Politikası
Dergi, ön değerlendirme, editörlük inceleme, dil kontrolü hizmeti, sekreterlik, yazım imla, mizanpaj kontrol vb nedenlerden dolayı grafik tasarım ve uluslararası endekslere katılım için ücretli hizmetler kullanmaktadır; bu nedenle, makalelerin Kabul veya Red durumuna bakılmaksızın ücret alınmaktadır. "Yükseköğretim Kurulu’nun 07.03.2019 tarihli Genel Kurulunda alınan karar gereği,"
Ödeme belgesi editöre sistemde ek dosyalardan gönderilecektir. Hakem sürecinin başlaması için ödeme belgesi gönderilmelidir. Başvuruları hakemler tarafından reddedilen yazarların ödedikleri ücret geri ödenmeyecektir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Editör
Editör Yardımcısı
Yayın Kurulu
İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Bilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
1985 yılında Sivas’ta doğan Doç. Dr. Turgay ÖNTAŞ, lisans eğitimini 2007 yılında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi bölümünde tamamlamıştır. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İlköğretim Bölümünde yüksek lisans derecesini Mart 2010’da Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Eğitimi bilim dalında Kasım 2014’te “Özel Öğretim Kurumundaki Sınıf Öğretmenlerinin Millî Eğitim İdeolojisini Yeniden Üretme Pratikleri” başlıklı teziyle doktora derecesini edinmiştir. Ocak 2021'de Doçent unvanını alan ve halen Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapan ÖNTAŞ’ın çalışma alanları sosyal bilgiler eğitimi ve öğretmen eğitimidir. Üniversite dışı deneyim olarak 2010-2015 yılları arasında özel bir okulda uzman ve Millî Eğitim Bakanlığı’nda 2018-2021 Bakan Danışmanı olarak görev yapmıştır. TÜBİTAK TÜSSİDE’de Yönetim Kurulu Üyeliğinde bulunmuştur.
Bilim ve Danışma Kurulu
1992 yılında Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun oldu. Aynı yıl Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmenliğe başladı. 2003 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde “Hilafetin Kaldırılış Sürecindeki Tartışmaların Teolojik Temelleri” konulu teziyle doktorasını tamamladı. İlköğretim ve Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders ve Öğretmen Kılavuz Kitapları ile İmam Hatip Liseleri Meslek Dersleri kitaplarının yazım komisyonlarında bulundu. 2009 yılında İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Kelam Ana Bilim Dalı’na Öğretim Üyesi olarak atandı. Halen bu görevini sürdürmektedir.“Arap Devrimleri ve İslami Hareketlerin Siyasal Dönüşümü (2023) Tire Yayınları”, “Hasan-ı Basri (2022) Ensar Neşriyat”, “Hâkim el Cüşemi Uyunul Mesail Tahkikli Neşir (2018) Daru’l İhsan, Mısır”, “Selefîlik: Tarihsel Süreci ve Görüşleri (2018) Plural Publication, Almanya”, “Mutezile’nin Kelamî Polemikleri (2016) İşaret Yayınları”, “20. Yüzyıl İslam Dünyasında Hilafet Tartışmaları (2016) İşaret Yayınları”, “Medreseden Üniversiteye Ali Özek (2019) Çamlıca Yayınları” isimli çalışmaları yayınlanmıştır.
Dr. Lucky Nugroho, İslami bankacılık alanında deneyimli bir uygulayıcı ve Endonezya'daki çeşitli özel üniversitelerde öğretim görevlisidir. Bankacılık sektöründe 20 yılı aşkın uzmanlığı ve Trisakti Üniversitesi'nden İslam Ekonomisi ve Finansı alanında doktora derecesi ile akademik ve profesyonel alanlara önemli katkılarda bulunmuştur. Solvay Brüksel Okulu'ndan mikrofinans alanında yüksek lisans derecesine ve Rotterdam Erasmus Üniversitesi'nden sürdürülebilir yerel ekonomik kalkınma alanında lisans derecesine sahiptir. Dr. Nugroho, İslami finans, bankacılık ve mikrofinans alanlarında çok sayıda yayına imza atarak, bu alanlardaki bilgi birikimini ilerletmeye olan bağlılığını yansıtmaktadır.
Dr. Amir Duranović, Saraybosna Üniversitesi Felsefe Fakültesi Tarih Bölümü’nde profesör ve Bölüm başkanıdır. Saraybosna Üniversitesi Tarih Bölümü’nde lisans, yüksek lisans ve doktora öğrenimini tamamlamıştır. Bosna-Hersek’te ve yurt dışında çok sayıda konferans ve bilimsel etkinliklerin katılımcısıdır. Güneydoğu Avrupa ve Bosna-Hersek Modern Tarihi üzerine yerel ve uluslararası projelerde temsilci olarak yer almış ve liderlik üstlenmiştir. Avusturya, Hırvatistan, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Slovenya, Türkiye, Almanya, Hollanda, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’de konferanslara katıldı. Bosna-Hersek ve Güneydoğu Avrupa Tarihi üzerine üç kitabın ve çok sayıda bilimsel makalenin yazarıdır. Tarih Araştırmaları Merkezi’nin müdürü (2018-2022) ve Felsefe Fakültesi’nde bilimsel araştırma, uluslararası akademik işbirliği ve yayınlardan sorumlu dekan yardımcılığı görevlerini sürdüdü (2019-2022).
Öğretim görevlisi; araştırmacı; medya, iletişim ve basılı içerik tutkunu; Medya ve Müslümanlarla ilgili konularda bilgi artırma ve katkıda bulunma konusunda tutkulu; 11 yıllık ilgili deneyimden elde edilen becerileri uyumlu bir kurum için entegre etmeye istekli
Lisans eğitimini 2010 yılında Boğaziçi Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümünde tamamlamıştır. 2014 yılında yüksek lisans eğitimini “Üniversite öğrencilerinin arkadaşlık ilişkilerinin ve arkadaş gruplarının incelenmesi” konulu tezi ile ve 2019 yılında doktora eğitimini “Bilinçli farkındalık temelli ergenlere yönelik psikoeğitim programının karakter güçleri, bilinçli farkındalık ve akademik başarı gelişimine etkisinin incelenmesi” konulu tezi ile Marmara Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümünde tamamlamıştır. 2010-2012 yılları arasında özel eğitim kurumlarında, 2012-2020 yılları arasında ise devlet okullarında görev yapmıştır. Akademik çalışma ve ilgi alanları arasında bilinçli farkındalık (mindfulness), pozitif psikoloji, okullarda psikolojik danışma hizmetleri ve grupla psikolojik danışma yer almaktadır.
Dr. Norma Md Saad is a Professor at the Department of Economics, Faculty of Economics and Management Sciences, International Islamic University Malaysia. Her areas of specialization are Islamic Economics and Islamic Finance as well as International Trade. Her teaching and research have been focused on waqf, Islamic microfinance and also the intra-trade patterns of major economic blocs and their impact on regional integration. She is actively doing research on the area of international trade among Muslim countries, implementing equity-based models of Islamic microfinance and investigating the efficiency of corporate entities in managing Waqf institutions in Malaysia and other selected countries. Prof. Norma has published a few books (which also includes chapter in a book) in the area of Corporate Waqf (IIIT), Islamic Finance (IKIM), International Trade (IIIT), Macroeconomics (IIUM Press, and Business Mathematics (McGraw Hill). She has also published some of her works in the internationally recognized refereed journals.
Etik Editörü
Dil Editörleri
Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.
SHERPA ROMEO | LOCKSS | Crossref Üstveri Raporu | DOI | OAI