Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi

Yüksel Çağdaş

doi:10.33203/mfy.1655958

TR EN

Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi

Öz

Bu çalışma, gelir eşitsizliği ile Orta Gelir Tuzağı arasındaki ilişkiyi 2000–2023 dönemi için 50 ülkeyi kapsayan panel veri seti üzerinden analiz etmektedir. Literatürde çoğunlukla büyüme–eşitsizlik ilişkisine odaklanan araştırmalardan farklı olarak, çalışma Orta Gelir Tuzağı bağlamını merkeze almakta ve üç farklı istatistiki yöntem kullanmaktadır. İlk olarak, Pearson, Spearman ve Kendall korelasyon katsayılarıyla değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ardından, panel regresyon analiziyle gelir eşitsizliğinin kişi başına gelir üzerindeki etkileri test edilmiştir. Son olarak, Dumitrescu–Hurlin panel nedensellik testi uygulanarak ilişkinin yönü ortaya konmuştur. Bulgular, gelir eşitsizliği ile ekonomik büyüme ve kalkınma arasında güçlü ve çift yönlü bir nedensellik bulunduğunu göstermektedir. Çalışma, Orta Gelir Tuzağından çıkış sürecinde kapsayıcı büyüme politikaları ve eşitsizliği azaltıcı yapısal reformları kapsayan kalkınma stratejilerinin önemine işaret ederek literatüre özgün ve metodolojik açıdan güçlü bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gelir Eşitsizliği, Orta Gelir Tuzağı, Ekonomik Büyüme ve Kalkınma, Korelasyon Analizi

Kaynakça

Acemoğlu, D., & Robinson, J. (2013). Ulusların Düşüşü: Güç, Zenginlik ve Yoksulluğun Kökenleri. Doğan Kitap.
Aghion, P., & Howitt, P. (1992). A Model of Growth through Creative Destruction. Econometrica, 60(2), 323-351. DOI: 10.2307/2951599
Akbulut, E. (2021). Türkiye’de Enflasyon, Faiz, Vergiler ve Gelir Dağılımı İlişkisi: Ampirik Analiz. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(1), 147-169. https://dergipark.org.tr/tr/pub/esad/issue/62547/902454
Akıncı, G. Y., & Akıncı, M. (2016). Ters-U Hipotezi Bağlamında Ekonomik Büyüme, Finansal Kalkınma ve Gelir Eşitsizliği Mekanizmaları Üzerine. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (622), 61-77. https://dergipark.org.tr/en/pub/fpeyd/issue/48023/607330
Alesina, A., & Rodrik, D. (1994). Distributive Politics and Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 109(2), 465-490. doi.org/10.2307/2118470
Alpdoğan, A. (2023). Türkiye’de Ekonomik Büyüme ve Gelir Eşitsizliği İlişkisi: Sosyal Politikalar Bağlamında Bir Değerlendirme. Sosyoekonomi, 31(1), 1–20. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.01.01
Alvaredo, F., Chancel, L., Piketty, T., Saez, E., & Zucman, G. (2018). World Inequality Report 2018. Harvard University Press.
Apergis, N. (2015). Economic Freedom and Income Inequality: Further Evidence from 58 Countries In the Long-Run. Financial Theory and Practice, 39(4), 349-370. https://doi.org/10.3326/fintp.39.4.1
Atkinson, A. B. (2015). Inequality: What Can Be Done? Harvard University Press.
Baldwin, R., & Weder di Mauro, B. (2020). Economics in the Time of COVID-19. CEPR Press.

Baltagi, B. H. (2005). Econometric Analysis of Panel Data. England: John Wiley & Sons Ltd.
Barro, R. J. (2000). Inequality and growth in a panel of countries. Journal of Economic Growth, 5(1), 5–32. https://doi.org/10.1023/A:1009850119329
Berg, A.G. & Ostry, J.D. (2017). Inequality and Unsustainable Growth: Two Sides of the Same Coin?. IMF Econ Rev 65, 792–815. https://doi.org/10.1057/s41308-017-0030-8
Börekci Dilsizler, E. B., & Yüksel Yıldırım, C. (2020). Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Seçilmiş AB Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Sosyal Beşeri ve Eğitim Bilimlerine Genel Bakış.
Carvalho, L., & Rezai, A. (2016). Personal Income Inequality and Aggregate Demand, Cambridge Journal of Economics, 40(2), 491-505. https://doi.org/10.1093/cje/beu085
Chowdhury, F., Desai, S., Audretsch, D. B., & Belitski, M. (2015). Entrepreneurship, corruption and income inequality. In The Workshop in Political Theory and Policy Analysis, Bloomington, Indiana, April (Vol. 1).
Chudik, A., & Pesaran, M. H. (2015). Common Correlated Effects Estimation of Heterogeneous Dynamic Panel Data Models with Weakly Exogenous Regressors. Journal of Econometrics, 188(2), 393–420. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2015.03.007
Cobham, A., & Sumner, A. (2013). Is It All About the Tails? The Palma Measure of Income Inequality. Center for Global Development Working Paper No 343.
Çağdaş, Y. (2021). Orta Gelir Tuzağını Etkileyen Faktörler: Seçilmiş Ülkeler ve Türkiye Örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Sakarya Üniversitesi, SBE.
Çağdaş, Y., & Savaşan, F. (2025). Orta Gelir Tuzağını Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: İkili Panel Logit Model Analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(2), 262-284. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1577283
Çütçü, İ., Atay, G., & Akkurt, A. (2020). Kalkınma-Gelir Dağılımı İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Üzerine Yapısal Kırılmalı Ekonometrik Analiz. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(22), 448-466. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.733358
De Hoyos, R. E., & Sarafidis, V. (2006). Testing For Cross-Sectional Dependence in Panel-Data Models. Stata Journal, 6(4), 482–496. https://doi.org/10.1177/1536867X0600600403
Dumitrescu, E.-I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29(4), 1450–1460. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.02.014
Easterly, W. (2001). The Middle Class Consensus and Economic Development. Journal of Economic Growth, 6(4), 317–335. https://doi.org/10.1023/A:1012786330095
Egawa, A. (2013). "Will Income Inequality Cause a Middle-Income Trap in Asia?". World Bank Economic Review, 27(2), 143-161.
Eichengreen, B., Park, D., & Shin, K. (2012). When Fast Growing Economies Slow Down: International Evidence and Implications for China. Asian Economic Papers, 11(1), 42-87. https://doi.org/10.1162/ASEP_a_00118
Emirmahmutoglu, F., & Kose, N. (2011). Testing for Granger Causality in Heterogeneous Mixed Panels. Economic Modelling, 28(3), 870-876. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2010.10.018
Erkişi, K., & Ceyhan, T. (2020). İktisadi Büyüme ve Gelir Dağılımı Adaleti İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi. Sosyoekonomi, 28(43), 195-212. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2020.01.11
Felipe, J., Abdon, A., & Kumar, U. (2012). Tracking the Middle-Income Trap: What Is It, Who Is in It, and Why?. Levy Economics Institute Working Paper, No 715. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2049330
Field, A. (2013). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics (4th ed.). SAGE Publications.
Forbes, K. J. (2000). A Reassessment of the Relationship Between Inequality and Growth. American Economic Review, 90(4), 869–887. https://dx.doi.org/10.1257/aer.90.4.869
Frees, E. W. (1995). Assessing Cross-Sectional Correlation in Panel Data. Journal of Econometrics, 69(2), 393–414. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01658-M
Galor, O., & Moav, O. (2004). From physical to human capital accumulation: Inequality and the process of development. Review of Economic Studies, 71(4), 1001–1026. https://doi.org/10.1111/0034-6527.00312
Galor, O., & Zeira, J. (1993). Income Distribution and Macroeconomics. Review of Economic Studies, 60(1), 35-52. https://doi.org/10.2307/2297811
Gill, I., & Kharas, H. (2007). An East Asian renaissance: Ideas for economic growth. World Bank Publications.
Goldin, C., & Katz, L. F. (2008). The Race Between Education and Technology. Harvard University Press.
Göksu, S., & Kılıç, R. (2020). Gelir Dağılımındaki Eşitsizliğin Belirleyicilerine Yönelik Panel Nedensellik Analizi: OECD Ülkeleri Örneği. Maliye Dergisi, 178, 82-97.
Greene, W. H. (2016). Ekonometrik Çözümleme. 7. Baskıdan Çeviri. Ankara: Palme Yayıncılık. Çev: Ümit ŞENESEN.
Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2012). Temel Ekonometri (Beşinci Basımdan Çeviri). Çeviren: Ümit Şenesen & Gülay Günlük Şenesen. Literatür Yayınları.
Gupta, S., Davoodi, H., & Alonso-Terme, R. (2002). Does Corruption Affect Income Inequality and Poverty?. Economics of Governance, 3(1), 23-45. https://doi.org/10.1007/s101010100039
Hsiao, C. (2014). Analysis Of Panel Data, Third Edition, United States: Cambridge University Press
Im, K. S., Pesaran, M. H., & Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 115(1), 53–74. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(03)00092-7
Islam, N. (2013). Beyond the Middle Income Trap: What Kind of High Income Country can China Become?. The International Centre for the Study of East Asian Development, 2013/20.
Islam, N. (2014). Will Inequality Lead China to the Middle Income Trap?. Frontiers of Economics in China, 9(3), 398-437. https://doi.org/10.3868/s060-003-014-0020-4
Kalaycı, Ş. (2019). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. 9. Baskı, Ankara: Dinamik Akademi Yayınlar-Tarcan Matbaacılık
Karaş, G. (2021). Gelir Dağılımı ve Kalkınma İlişkisi: BRICS-T Ülkeleri Örneği. Maliye Dergisi, 180, 233-251.
Lee, K. (2013). Schumpeterian Analysis of Economic Catch-up: Knowledge, Path-Creation, and the Middle-Income Trap. Cambridge University Press.
Lee, J. & Gereffi, G. (2021). Innovation, Upgrading, and Governance In Cross-Sectoral Global Value Chains: The Case Of Smartphones, Industrial and Corporate Change, 30(1), 215–231, https://doi.org/10.1093/icc/dtaa062
Levin, A., Lin, C. F., & Chu, C. S. J. (2002). Unit Root Tests in Panel Data: Asymptotic and Finite-Sample Properties. Journal of Econometrics, 108(1), 1–24. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(01)00098-7
Lopez, L., & Weber, S. (2017). Testing for Granger Causality in Panel Data. The Stata Journal, 17(4), 972–984. https://doi.org/10.1177/1536867X1801700412
Lucas Jr, R. E. (1988). On the Mechanics of Economic Development. Journal of Monetary Economics, 22(1), 3-42. https://doi.org/10.1016/0304-3932(88)90168-7
Milanovic, B. (2016). Global Inequality: A New Approach for the Age of Globalization. Harvard University Press.
North, D. C. (2010). Kurumlar, Kurumsal Değişim ve Ekonomik Performans. 2. Baskı, İstanbul: Sabancı Üniversitesi Yayınları
OECD. (2021). Income Inequality Data and Trends. OECD Publishing.
Orhunbilge, N. (2017). Uygulamalı Regresyon ve Korelasyon Analizi. 3. Baskı, Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
Ostry, J. D., Berg, A. & Tsangarides, C. G. (2014). Redistribution, Inequality, and Growth. IMF Staff Discussion Note.
Öztürk, E. & Oktar, S. (2017). Kalkınma Gelir Eşitsizliği İlişkisi: Türkiye Örneği. Akademik Hassasiyetler, 4(8), 101-123. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akademik-hassasiyetler/issue/33537/306700
Persson, T., & Tabellini, G. (1994). Is Inequality Harmful for Growth? American Economic Review, 84(3), 600–621.
Pesaran, M. H. (2004). General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels. University of Cambridge, Working Paper No. 0435.
Pesaran, M. H. (2007). A Simple Panel Unit Root Test In the Presence of Cross-Section Dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265–312. https://doi.org/10.1002/jae.951
Piketty, T. (2014). Yirmi Birinci Yüzyılda Kapital. Türkiye İş Bankası Yayınları.
Rodrik, D. (2016). Premature Deindustrialization. Journal of Economic Growth, 21(1), 1-33. https://doi.org/10.1007/s10887-015-9122-3
Romer, P. M. (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98(5), S71-S102. https://www.jstor.org/stable/2937632
Sarıkovanlık, V., Koy, A., Akkaya M., Yıldırım, H. H. & Kantar, L. (2019). Finans Biliminde Ekonometri Uygulamaları: Kavram-Uygulama-Analiz. 1. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. https://doi.org/10.2307/1884513
Stiglitz, J. E. (2014). Eşitsizliğin Bedeli. İletişim Yayınları.
Sukiassyan, G. (2007). Inequality and growth: What does the transition economy data say?. Journal of comparative economics, 35(1), 35-56. https://doi.org/10.1016/j.jce.2006.11.002
Şengür, M. (2020). Gelir Eşitsizliği ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Geçiş Ekonomileri Üzerine Panel Veri Analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1), 331-346. https://doi.org/10.17153/oguiibf.603523
Ersungur, Ş. M., Takım, A., Dikmen, A. T., & Aksu, L. E. (2020). Türkiye’de ekonomik büyüme ile gelir dağılımı arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(1), 227-240. DOI: 10.16951/atauniiibd.643728
Ulusoy, A., Karakurt, B. & Akbulut, E. (2015). Eğitim harcamalarının gelir dağılımına etkisi: Türkiye’de yükseköğretimin gelir eşitsizliğini giderici işlevi. Maliye Araştırmaları Dergisi, 1(2), 45-75. https://dergipark.org.tr/tr/pub/finance/issue/61458/917865
Williamson, J. (2015). Latin American Inequality: Colonial Origins, Commodity Booms, or a Missed 20th-Century Leveling?. Journal of Economic History, 75(4), 937-975. https://doi.org/10.1080/19452829.2015.1044821
Wooldridge, J. M. (2010). Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data (2nd ed.). MIT Press.
World Bank. (2013). World Development Report 2013: Jobs. The World Bank.
Worldbank (2025). World Development Indicators (GINI Index Data Set, Atlas Method, Per Capita GDP Data Set). Erişim tarihi: 07.07.2025, https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
Yerdelen Tatoğlu, F. (2020). Panel Veri Ekonometrisi. 5. Baskı, İstanbul: Beta Yayıncılık
Kefi, M. & Zouhaier, H. (2012). Inequality and economic growth. Asian Economic and Financial Review, 2(8), 1013-1025. https://archive.aessweb.com/index.php/5002/article/view/947

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme, Maliye Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yüksel Çağdaş ^*
0000-0002-0112-2427
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

29 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

11 Mart 2025

Kabul Tarihi

24 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 124

DOI

https://doi.org/10.33203/mfy.1655958

IZ

https://izlik.org/JA89TR92FC

APA

Çağdaş, Y. (2025). Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi. Maliye ve Finans Yazıları, 124, 291-315. https://doi.org/10.33203/mfy.1655958

AMA

1.Çağdaş Y. Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;(124):291-315. doi:10.33203/mfy.1655958

Chicago

Çağdaş, Yüksel. 2025. “Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 124: 291-315. https://doi.org/10.33203/mfy.1655958.

EndNote

Çağdaş Y (01 Ekim 2025) Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi. Maliye ve Finans Yazıları 124 291–315.

IEEE

[1]Y. Çağdaş, “Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi”, Maliye ve Finans Yazıları, sy 124, ss. 291–315, Eki. 2025, doi: 10.33203/mfy.1655958.

ISNAD

Çağdaş, Yüksel. “Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi”. Maliye ve Finans Yazıları. 124 (01 Ekim 2025): 291-315. https://doi.org/10.33203/mfy.1655958.

JAMA

1.Çağdaş Y. Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;:291–315.

MLA

Çağdaş, Yüksel. “Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 124, Ekim 2025, ss. 291-15, doi:10.33203/mfy.1655958.

Vancouver

1.Yüksel Çağdaş. Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Ekim 2025;(124):291-315. doi:10.33203/mfy.1655958

Maliye ve Finans Yazıları dergisinin kapsamını ekonomi, maliye, finans ve bankacılık alanlarındaki çalışmalar oluşturmaktadır.

Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi

Ekonomik Büyüme ve Kalkınmanın Önündeki Engel: Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı İlişkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

Obstacle to Economic Growth and Development: Income Inequality and the Middle Income Trap Relationship

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Yapısal Reformların Orta Gelir Tuzağı Üzerindeki Başarısı: Kalkınma İçin Yeni Perspektifler

Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Gelir Eşitsizliği ve Orta Gelir Tuzağı: Gelir Düzeyine Göre Karşılaştırmalı Analiz

Türkiye Düzey 2 bölgelerinde yoksulluk, gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisi