Firmaların Kurumsal Yönetim Endekslerinin Vergi Yükümlülükleri Üzerindeki Etkisi

Yıl 2025, Sayı: Özel Sayı 3, 154 - 172, 31.12.2025

Neslihan Kızıler , Abdulkadir Kaya

https://doi.org/10.33203/mfy.1823490

Öz

Küreselleşmenin hız kazandığı günümüz ekonomik ortamında işletme başarısı yalnızca finansal kârlılık göstergeleriyle ölçülmemekte; çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) kriterleri giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu ilkelerden, işletmelerin adalet, şeffaflık, hesap verebilirlik ve paydaş sorumluluğu gibi konuları kapsayan yönetişim ilkesi kurumsal yönetimin kalitesinin de bir göstergesidir. İşletmelerin bu kritere uyum düzeyini değerlendirmek amacıyla Kurumsal yönetim Endeksi (KYE) hesaplanmaktadır. Bu endeks, yatırımcılara yalnızca kısa vadeli finansal performans değil, aynı zamanda uzun vadeli sürdürülebilirlik kapasitesi ve yönetişim kalitesi hakkında da güvenilir bilgiler sunmaktadır. İşletmelerin kurumsallık düzeylerinin yüksek olması, firma başarısı, ESG süreçleri pozitif etkileyeceğinden, KYE ile işletme dönem vergileri arasında da bir ilişki ortaya çıkaracaktır. Bu çalışmanın amacı, BIST Sürdürülebilirlik25 Endeksi’ndeki işletmelerin, 2014-2024 döneminde dönem vergileri ile KYE, toplam varlıklar ve piyasa değeri arasındaki ilişkiyi panel veri analiziyle incelemektir. Ampirik bulgular sonucunda, dönem vergileri ile KYE arasında negatif, toplam varlıklar ile pozitif bir ilişkinin olduğunu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik Endeksi , Kurumsal Yönetim , Kurumlar Vergisi.

The Effect of Firms’ Corporate Governance Indices on Tax Liabilities

Öz

In today’s rapidly globalizing economic landscape, business performance is no longer evaluated solely through traditional profitability indicators; environmental, social, and governance (ESG) criteria have become increasingly significant. Within ESG, the governance dimension—covering fairness, transparency, accountability, and stakeholder responsibility—serves as a key measure of corporate governance quality. The Corporate Governance Index (CGI) is used to assess firms’ compliance with these principles, offering investors reliable insights into both short-term financial performance and long-term sustainability capacity. Since strong governance mechanisms enhance firm performance and ESG outcomes, a relationship between CGI scores and corporate income taxes is expected. This study aims to analyze the relationship between period taxes, CGI, total assets, and market value for companies listed in the BIST Sustainability 25 Index over the 2014–2024 period using panel data methods. Empirical results indicate a negative association between period taxes and CGI, and a positive association with total assets.

Anahtar Kelimeler

Sustainability Index , Corporate Governance , Corporate Tax.

Kaynakça

• Assidi, S., Aliani, K., & Omri, M. A. (2016). Tax optimization and the firm's value: Evidence from the Tunisian context. Borsa Istanbul Review, 16(3), 177-184. https://doi.org/10.1016/j.bir.2016.04.002
• ASX Corporate Governance Council. (2019). Corporate governance principles and recommendations (4th ed.). https://www.asx.com.au
• Bressan, S. (2023). ESG, taxes, and profitability of insurers. Sustainability, 15(13), 13937. https://www.mdpi.com/journal/sustainability
• Chaim, D. A., & Parchomovsky, G. (2024). The missing “T” in ESG. Vanderbilt Law Review, 77(3), 789–843.http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4802304
• Chen, S., Chen, X., Cheng, Q., & Shevlin, T. (2010). Are family firms more tax aggressive than non-family firms?. Journal of Financial Economics, 95(1), 41-61. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2009.02.003
• Dede, M., & Çamlı, A. Y. (2024). BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksi işletmelerinde borsa performans modellemesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 390–408. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1515271
• Garip, O., & Yılmaz, B. (2025). Kurumsal sürdürülebilirlik ve finansal performansı: BIST Sürdürülebilirlik Endeksi üzerine bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 220–239. https://doi.org/10.52642/susbed.1622594
• Gatsi, J. G., Gadzo, S. G., & Kportorgbi, H. K. (2013). The effect of corporate income tax on financial performance of listed manufacturing firms in Ghana. Research Journal of Finance and Accounting, 4(15), 118-124. https://files01.core.ac.uk/download/pdf/234629683.pdf
• Hadri, K. (2000). Testing for stationarity in heterogeneous panel data. The Econometrics Journal, 3(2), 148-161. https://www.jstor.org/stable/23114886
• Halid, S., Rahman, R. A., Mahmud, R., Mansor, N., & Wahab, R. A. (2023). A literature review on ESG score and its impact on firm performance. International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, 13(1), 273–282.https://doi.org/10.1108/S1569-375920240000114010
• https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/09/g20-oecd-principles-of-corporate-governance-2023_60836fcb/ed750b30-en.pdf
• https://www.unpri.org/
• Jiang, H., Hu, W., & Jiang, P. (2024). Does ESG performance affect corporate tax avoidance? Evidence from China. Finance Research Letters, 61, 105056. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.105056
• Karamustafa, O., Varıcı, İ., & Er, B. (2009). Kurumsal yönetim ve firma performansı: İMKB kurumsal yönetim endeksi kapsamındaki firmalar üzerinde bir uygulama. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 100-119. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kosbed/article/271224
• Kawor, S., & Kportorgbi, H. K. (2014). Effect of tax planning on firms market performance: evidence from listed firms in Ghana. International Journal of Economics and Finance, 6(3), 162-168. 10.5539/ijef.v6n3p162
• Koukoulioti, V. (2024). T for taxation: The fourth pillar in the ESG framework. eJournal of Tax Research, 22(3), 420–443. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5160414
• Ma, H. Y., & Park, S. J. (2021). Relationship between corporate sustainability management and sustainable tax strategies. Sustainability, 13, 7429. https://www.mdpi.com/journal/sustainability
• Rakhmayani, A., Aresteria, M., Sulestiyono, D., & Indriawati, F. (2023). Aggressive tax planning: The impact of profitability and environment social governance (ESG). International Conference on Accounting and Finance (inCAF). https://journal.uii.ac.id/inCAF/article/view/38298/17672
• Sakarya, Ş., Yazgan, K. F., & Yıldırım, H. H. (2017). Kurumsal yönetim derecelendirmesinin hisse senedi performansına etkisi: BİST kurumsal yönetim endeksi üzerine bir inceleme. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 18(40), 55-76. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobbiad/article/413122
• Savcı, M. (2023). İşletmelerde faaliyet başarısına etki eden faktörler ve faaliyet kontrol sistemi. Ekin Yayınevi.
• Su, Y., Zhou, M., Yu, R., & Zhou, Y. (2024). Clarifying the relationship between ESG and tax and empowering corporate tax governance. Academic Journal of Business & Management, 6(6), 131–135. 10.25236/AJBM.2024.060620
• Tarmuji, I., Maelah, R., & Tarmuji, N. H. (2016). The impact of environmental, social and governance practices (ESG) on economic performance: Evidence from ESG score. International Journal of Trade, Economics and Finance, 7(3), 67–74. https://www.ijtef.org/vol7/501-FR00013.pdf
• Wahab, N. S. A., & Holland, K. (2012). Tax planning, corporate governance and equity value. The British Accounting Review, 44(2), 111-124. https://doi.org/10.1016/j.bar.2012.03.005
• Yıldırım, Ş. S., Tütüncü, A., & Şimşek, K. (2025). Sürdürülebilir kalkınma performansı unsurlarının (ESG) vergiden kaçınma üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul üzerine bir araştırma. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2025/07/11-188-Surdulebilir-Kalkinma-Performansi-5b2dfe585f349e2a.pdf
• Yüce, M., & Keleş, D. (2021). İşletmelerde vergi yönetimi ve konuya ilişkin uluslararası gelişmeler. Maliye Çalışmaları Dergisi, 65, 151–176. https://doi.org/10.26650/mcd2021-881666