Araştırma Makalesi

Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi

Sayı: Özel Sayı 3 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi

Öz

Bu çalışma, küresel gıda sistemlerinin çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarını bir bütün olarak ele alarak, sürdürülebilir dönüşüm olanaklarını incelemektedir. Bu araştırmada, gıda sistemlerinin üretimden tüketime kadar uzanan tüm aşamaları çevresel, ekonomik ve sosyal etkileri ekseninde değerlendirilmiştir. Bulgular, mevcut üretim ve tüketim modellerinin küresel ölçekte sürdürülebilirlik sınırlarını zorladığını ve özellikle sosyal sürdürülebilirlik göstergelerinin literatürde yeterince ele alınmadığını göstermektedir. Gıda üretimi ve tüketimi süreçlerinin çevresel etkilerini azaltmanın sadece teknik ve teknolojik çözümlerle sınırlı kalmaması; bununla birlikte toplumsal eşitlik, gelir adaleti, yönetişim yapıları ve kültürel uyum gibi sosyal boyutlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Teknolojik yenilikler çevresel verimliliği artırma potansiyeli taşısa da bu dönüşüm aynı zamanda ekonomik erişim ve sosyal eşitlik açısından yeni sorunlara yol açmaktadır. Genel olarak, sürdürülebilir gıda sistemlerine geçişin; çevresel, ekonomik ve toplumsal hedefleri dengeleyen kapsamlı politikalarla mümkün olabileceği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gıda Sistemleri, Sürdürülebilirlik, Çevresel Etki, Ekonomik İstikrar.

Kaynakça

  1. Alexander, P., Brown, C., Arneth, A., Finnigan, J., Moran, D., & Rounsevell, M. D. A. (2017). Losses, inefficiencies and waste in the global food system. Agricultural Systems, 153, 190–200. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.014
  2. Ajeigbe, K., & Ganda, F. (2024). Leveraging Food Security and Environmental Sustainability in Achieving Sustainable Development Goals: Evidence from a Global Perspective. Sustainability. https://doi.org/10.3390/su16187969
  3. Ambikapathi, R., Schneider, K., Davis, B., Herrero, M., Winters, P., & Fanzo, J. (2022). Global food systems transitions have enabled affordable diets but had less favourable outcomes for nutrition, environmental health, inclusion and equity. Nature Food, 3, 764 - 779. https://doi.org/10.1038/s43016-022-00588-7
  4. Baker, P., Lacy-Nichols, J., Williams, O., & Labonté, R. (2021). The Political Economy of Healthy and Sustainable Food Systems: An Introduction to a Special Issue. International Journal of Health Policy and Management, 10, 734 - 744. https://doi.org/10.34172/ijhpm.2021.156
  5. Braun, J. von. (2007). The world food situation: New driving forces and required actions. Washington, DC: International Food Policy Research Institute (IFPRI).
  6. Crippa, M., Solazzo, E., Guizzardi, D., Monforti-Ferrario, F., Tubiello, F. N., & Leip, A. (2021). Food systems are responsible for a third of global anthropogenic GHG emissions. Nature Food, 2(3), 198–209.
  7. Ericksen, P. J. (2008). Conceptualizing food systems for global environmental change research. Global Environmental Change, 18(1), 234–245.
  8. Campi, M., Dueñas, M., & Fagiolo, G. (2021). Specialization in food production affects global food security and food systems sustainability. World Development, 141, 105411. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2021.105411
  9. Clapp, J. (2021). The problem with growing corporate concentration and power in the global food system. Nature Food, 2, 404 - 408. https://doi.org/10.1038/s43016-021-00297-7
  10. Fan, S., Headey, D., Rue, C., & Thomas, T. (2021). Food Systems for Human and Planetary Health: Economic Perspectives and Challenges. Annual Review of Resource Economics. https://doi.org/10.1146/annurev-resource-101520-081337

Kaynak Göster

APA
Ak Bingül, B. (2025). Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi. Maliye ve Finans Yazıları, Özel Sayı 3, 71-89. https://doi.org/10.33203/mfy.1835616
AMA
1.Ak Bingül B. Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;(Özel Sayı 3):71-89. doi:10.33203/mfy.1835616
Chicago
Ak Bingül, Berna. 2025. “Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi”. Maliye ve Finans Yazıları, sy Özel Sayı 3: 71-89. https://doi.org/10.33203/mfy.1835616.
EndNote
Ak Bingül B (01 Aralık 2025) Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi. Maliye ve Finans Yazıları Özel Sayı 3 71–89.
IEEE
[1]B. Ak Bingül, “Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi”, Maliye ve Finans Yazıları, sy Özel Sayı 3, ss. 71–89, Ara. 2025, doi: 10.33203/mfy.1835616.
ISNAD
Ak Bingül, Berna. “Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi”. Maliye ve Finans Yazıları. Özel Sayı 3 (01 Aralık 2025): 71-89. https://doi.org/10.33203/mfy.1835616.
JAMA
1.Ak Bingül B. Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;:71–89.
MLA
Ak Bingül, Berna. “Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi”. Maliye ve Finans Yazıları, sy Özel Sayı 3, Aralık 2025, ss. 71-89, doi:10.33203/mfy.1835616.
Vancouver
1.Berna Ak Bingül. Gıda Sistemlerinde Dönüşüm Arayışı: Ekolojik Dayanıklılık, Sosyal Eşitlik ve Ekonomik Sürdürülebilirlik Perspektifi. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Aralık 2025;(Özel Sayı 3):71-89. doi:10.33203/mfy.1835616