Araştırma Makalesi

İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri

Sayı: Özel Sayı 3 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin karbon fiyatlamasına geçişini maliye politikası perspektifinden inceleyerek emisyon ticaret sistemi (ETS) ile karbon vergisi seçeneklerini; gelir kapasitesi, öngörülebilirlik, idari uygulanabilirlik ve dağılımsal etkiler bakımından karşılaştırmaktadır. 2025 İklim Kanunu çerçevesinde, ulusal ETS’ye ilişkin kurumsal ve düzenleyici mimarinin oluşum süreci incelenmekte; ayrıca akaryakıt ürünleri üzerindeki vergilerin hâlihazırda örtük bir karbon fiyat sinyali ürettiği ortaya konulmaktadır. Çalışmada, ETS’nin emisyon miktarı üzerinde görece daha yüksek kesinlik sağlayabilmesine karşın, piyasada belirlenen karbon fiyatı nedeniyle kamu gelirlerinde istikrarsızlıklara yol açabileceği; gelirlerin çoğunlukla yeşil dönüşüme yönelik harcamalara tahsisinin ise gelir geri dönüşü mekanizmalarını sınırlayarak dağılımsal adaleti olumsuz etkileyebileceği vurgulanmaktadır. Buna karşılık karbon vergisi, emisyon miktarı üzerinde daha az kesinlik sağlarken, daha öngörülebilir bir gelir potansiyeli sunması ve hedefli telafi mekanizmalarına daha geniş bir mali alan tanıması nedeniyle öne çıkmaktadır. Çalışma, büyük emisyon yayıcıları için kademeli bir ETS uygulamasını; ETS kapsamı dışında kalan sektörlerde ise karbon esaslı vergilendirmeyi birleştiren hibrit bir çerçevenin uygulanabilirliğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Emisyon Ticaret Sistemi, Karbon Vergisi, Maliye Politikası, Türkiye

Kaynakça

  1. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu. R.G. Tarihi: 12.06.2002. Resmi Gazete Sayı: 24783. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4760&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  2. 7552 sayılı İklim Kanunu. R. G. Tarihi: 09.07.2025. Resmi Gazete Sayı: 32951. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/07/20250709-1.htm
  3. Acar, S., Aşıcı, A. A., & Yeldan, A. E. (2022). Potential Effects of the EU’s Carbon Border Adjustment Mechanism on the Turkish Economy. Environment, Development and Sustainability, 24(6), 8162-8194. https://doi.org/10.1007/s10668-021-01779-1
  4. Akduğan, U. & Aydın, Ö. (2025). Çifte Yarar Hipotezi Bağlamında Çevresel Vergilendirme - İşsizlik İlişkisi: Panel VAR Analizi. Trakya University Journal of Social Sciences, 27(1), 95-107. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1651930
  5. Akgün, O., Cournède, B. & Fournier, J. (2017). The Effects of the Tax Mix on Inequality and Growth. OECD Economics Department Working Papers, No. 1447, OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/c57eaa14-en.
  6. Alaca, İ. (2025). 7552 sayılı Türkiye’nin İlk İklim Kanunu: Chantal Mouffe’un Agonistik Demokrasi Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 86, 406-426. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755824
  7. Ambec, S.; Cohen, M. A.; Elgie, S. & Lanoie, P. (2013). The Porter Hypothesis at 20: Can Environmental Regulation Enhance Innovation and Competitiveness? Review of Environmental Economics and Policy, 7(1), 2-22. https://doi.org/10.1093/reep/res016
  8. Aşıcı, A. A. (2025). Optimal Design of Turkey’s Emission Trading System: Lessons From the EU and Global Best Practices. METU Studies in Development, 52 (June), 69-90. https://dergipark.org.tr/tr/pub/metusd/issue/93165/1687380
  9. Aydoğdu, M. H. (2024). İklim Değişikliğinin Sosyal ve Ekonomik Yapı Üzerine Etkilerinin Genel Değerlendirmesi. In B. Güngör & Ö. Küçük (Eds.), Sürdürülebilir Gelecek için İklim Perspektifleri (pp. 65-82). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub564.c2270
  10. Bahçekapılı, C. Z. Z. (2025). AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın Türkiye’nin Karbon Emisyonu Yüksek Sektörlerindeki Potansiyel Maliyetlerinin Değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 47(2), 346-380. https://doi.org/10.14780/muiibd.1570321

Kaynak Göster

APA
Nalbant Efe, G. (2025). İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri. Maliye ve Finans Yazıları, Özel Sayı 3, 44-70. https://doi.org/10.33203/mfy.1836651
AMA
1.Nalbant Efe G. İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;(Özel Sayı 3):44-70. doi:10.33203/mfy.1836651
Chicago
Nalbant Efe, Gözde. 2025. “İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri”. Maliye ve Finans Yazıları, sy Özel Sayı 3: 44-70. https://doi.org/10.33203/mfy.1836651.
EndNote
Nalbant Efe G (01 Aralık 2025) İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri. Maliye ve Finans Yazıları Özel Sayı 3 44–70.
IEEE
[1]G. Nalbant Efe, “İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri”, Maliye ve Finans Yazıları, sy Özel Sayı 3, ss. 44–70, Ara. 2025, doi: 10.33203/mfy.1836651.
ISNAD
Nalbant Efe, Gözde. “İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri”. Maliye ve Finans Yazıları. Özel Sayı 3 (01 Aralık 2025): 44-70. https://doi.org/10.33203/mfy.1836651.
JAMA
1.Nalbant Efe G. İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri. Maliye ve Finans Yazıları. 2025;:44–70.
MLA
Nalbant Efe, Gözde. “İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri”. Maliye ve Finans Yazıları, sy Özel Sayı 3, Aralık 2025, ss. 44-70, doi:10.33203/mfy.1836651.
Vancouver
1.Gözde Nalbant Efe. İklim Değişikliğiyle Mücadelede Maliye Politikası: Türkiye İçin Emisyon Ticaret Sistemi ve Karbon Vergisi Seçenekleri. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Aralık 2025;(Özel Sayı 3):44-70. doi:10.33203/mfy.1836651