Medeni Hukuk Dergisi’ne (MHD) gönderilen makalelerin değerlendirme süreci Dergipark sistemi üzerinden yürütülmektedir. Bu nedenle çalışmaların yalnızca Dergipark aracılığıyla gönderilmesi gerekmektedir. Dergiye gönderilen makaleler, bilimsel kaliteyi ve yayın etiğini güvence altına almak amacıyla çok aşamalı bir değerlendirme sürecinden geçmektedir.
İlk değerlendirme aşamasında, dergiye gönderilen çalışmalar editör(ler) tarafından incelenir. Bu aşamada, çalışmanın derginin amaç ve kapsamına uygun olup olmadığı, akademik yazım dili ve dilbilgisi kurallarına uygunluğu, bilimsel yeterliliği ve özgün değeri değerlendirilir. Amaç ve kapsamla örtüşmeyen, bilimsel açıdan yetersiz bulunan, özgün katkı içermeyen veya yayın ilkelerine uygun olmayan çalışmalar bu aşamada doğrudan reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarlarına, başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içinde gerekçeli bir bilgilendirme yapılır. İlk incelemeyi başarıyla geçen çalışmalar ise detaylı içerik değerlendirmesi yapılmak üzere alan editörüne yönlendirilir.
Alan editörü tarafından gerçekleştirilen değerlendirme aşamasında, makale; literatür kullanımı, yöntem, bulgular ve sonuç bölümleri bakımından ayrıntılı şekilde incelenir. Bu aşamada özellikle çalışmanın özgünlüğü, akademik katkısı, terminolojiye uygunluğu ve yapısal bütünlüğü değerlendirilir. Ayrıca çalışmanın ilgili bilim alanı ile uyumu ve akademik standartlara uygunluğu kontrol edilir. Alan editörü, değerlendirme sonucunda çalışmayı hakem sürecine uygun bulmazsa, yazarlar en geç bir ay içinde gerekçeli bir rapor ile bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise hakem değerlendirme sürecine alınır.
Hakem değerlendirme aşamasında çalışmalar, alan editörü tarafından uzmanlık alanları dikkate alınarak en az iki hakeme gönderilir. Hakemler, değerlendirme davetini kabul ettiklerinde, çalışmayı belirlenen süre içerisinde değerlendirmeyi ve raporlarını sunmayı taahhüt ederler. Ayrıca hakemler, değerlendirme sürecine ilişkin tüm bilgi ve belgeleri gizlilik ilkesi çerçevesinde koruyacaklarını ve üçüncü kişilerle paylaşmayacaklarını kabul ederler. Hakemler, değerlendirmelerini bilimsel nesnellik ve tarafsızlık ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirir.
Hakemler, değerlendirme sürecini MHD Hakem Değerlendirme Formu’nu doldurarak tamamlar. Bu form kapsamında çalışmanın özgünlüğü, özetin yeterliliği, literatür taramasının kapsamı, kullanılan yöntemin uygunluğu, bulguların sunumu, sonuç ve tartışma bölümlerinin yeterliliği ile şekil ve tabloların bilimsel uygunluğu değerlendirilir. Ayrıca çalışmanın genel olarak akademik yazım kurallarına uygunluğu, terminolojiye hâkimiyet ve dil kullanımı da incelenir. Hakemler değerlendirme sonunda çalışmaya ilişkin kararlarını “kabul”, “düzeltme ile kabul”, “tekrar değerlendirme” veya “ret” şeklinde bildirirler. Hakemlerin ayrıca yazarlara iletilmek üzere görüşlerini içeren bir değerlendirme notu yazmaları zorunludur.
Alan editörü, hakem raporlarını dikkate alarak yazarlardan düzeltme talep edebilir. Yazarların, hakem görüşleri doğrultusunda çalışmalarını yeniden düzenlemeleri beklenir. Nihai yayın kararı, hakem raporları ve alan editörü görüşü dikkate alınarak Yayın Kurulu tarafından verilir. Yazarlar, hakem değerlendirmelerine karşı gerekçeli ve bilimsel temellere dayalı itirazda bulunabilir; bu durumda Yayın Kurulu gerekli görürse farklı hakem görüşüne başvurabilir.
Hakemlik sürecinde, hakemlerin davete yedi gün içinde yanıt vermesi beklenir; bu süre gerektiğinde sınırlı olarak uzatılabilir. Davetin kabul edilmesinden sonra hakemlere değerlendirme için otuz gün süre tanınır. Gerekli hâllerde ek süre verilebilir. Hakemlerin değerlendirmeyi süresi içinde tamamlamaması durumunda, alan editörü çalışmayı başka hakemlere yönlendirebilir.
Hakem raporlarının tamamlanmasının ardından alan editörü, değerlendirme sonuçlarını dikkate alarak yaklaşık iki hafta içinde süreci sonuçlandırır. Hakemlerden birinin kabul, diğerinin ret yönünde görüş bildirmesi hâlinde çalışma üçüncü bir hakeme gönderilebilir. Bu süreç sonunda alan editörü, görüşünü editörlere iletir.
Editörler, alan editörü ve hakem raporlarını dikkate alarak nihai değerlendirmeyi yapar ve yayın kurulu görüşünü oluşturur. Karar, en kısa sürede yazarlara bildirilir.
Yayımlanması kabul edilen çalışmalarda, intihal riskine karşı ek kontrol yapılabilir. Bu kapsamda yazarlardan, iThenticate veya Turnitin gibi benzerlik tespit programlarından alınmış rapor talep edilebilir. Yazarların intihalden kesinlikle kaçınması zorunludur. İntihal; daha önce yayımlanmış bir çalışmanın tamamının veya bir kısmının kaynak gösterilmeksizin kullanılmasıdır ve ciddi bir etik ihlaldir.
MHD’de bir makalenin değerlendirme süreci ortalama olarak bir ila bir buçuk ay arasında tamamlanmaktadır. Ancak üçüncü hakem süreci, yazar düzeltmeleri veya benzeri ek aşamalar bu süreye dahil değildir.
