Araştırma Makalesi

Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması

Cilt: 1 Sayı: 3 25 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de zincir marketlerin çevrimiçi satış platformlarında yer alan bitkisel bazlı içeceklerin, hayvansal kaynaklı ürün adlarının kullanımına yönelik yasal kısıtlamalar çerçevesinde etiketleme uygulamalarını mevzuata uygunluk açısından değerlendirmek ve ürünlerde kullanılan beslenme beyanlarının örüntüsünü incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, tanımlayıcı nitelikte kesitsel bir piyasa tarama araştırmasıdır. Türkiye’de faaliyet gösteren iki süpermarket zinciri (n₁=3344, n₂=699) ve iki indirim market zincirinin (n₃=13000, n₄=10725) çevrimiçi satış platformlarındaki süt kategorileri incelenmiştir. Dahil edilme kriterleri bitkisel kaynaklı olması ve yeterli bilgi sunulmasıdır. Hayvansal bazlı olanlar ve etiket bilgisi yetersiz olanlar dışlanmıştır. Bulgular: Süt kategorilerinde toplam 303 ürün (n₁=145, n₂=115, n₃=17, n₄=26) incelenmiş, 48 tanesinin bitkisel bazlı içecek olduğu saptanmıştır (n₁=36, n₂=12, n₃=0, n₄=0). Değerlendirilen 42 üründe (n=6, bilgi eksik) hiçbirinde ambalaj üzerinde “süt” terimine yer verilmemiştir. Ancak %47.6’sında (n=20) marka ismi veya etiket bilgilerinde “milk” ifadesi, %11.9’unda (n=5) marketin ürün başlığında “süt” ifadesi saptanmıştır. Duplikasyonlarda (n=10) sonra kalan 32 ürünün %100’ünde vegan ve laktozsuz, %84,4’ünde (n=27) glutensiz, %50’sinde (n=16) şeker ilavesiz, %15,6’sında (n=5) düşük yağ, %12,5’inde (n=4) düşük şekerli ibaresi mevcuttur. En sık bildirilen besin ögesi beyanları kalsiyum (%62.5, n=20) ve B12 vitamini (%31.3, n=10) olmuştur. Sonuç: Tüm bitkisel bazlı içecekler ambalajlarında “süt” teriminin kullanımına ilişkin yasal düzenlemelere uyum sağlasa da alternatif terim kullanılması veya süt kategorisinde yer alması hâlâ tüketicileri yanıltma potansiyeli taşımaktadır. Ürünlerdeki beslenme beyanları bu içeceklerin sağlık odaklı daha geniş bir tüketici kitlesini hedeflediğini ortaya koymakta olup ayrı bir kimlik kazanma potansiyeli mevcuttur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Xie A, Dong Y, Liu Z, Li Z, Shao J, Li M, et al. A review of plant-based drinks addressing nutrients, flavor, and processing technologies. Foods. 2023;12(39):3952. https://doi.org/10.3390/foods12213952
  2. Green A, Nemecek T, Walther B, Mathys A. Environmental impact, micronutrient adequacy, protein quality, and fatty acid profiles of plant-based beverages compared with cow’s milk: A sustainability assessment. Lancet Planet Health. 2022;6(11):e840–e850. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(22)00270-4
  3. Sharma N, Yeasmen N, Dube L, Orsat V. Rise of plant-based beverages: A consumer-driven perspective. Food Rev Int. 2024;40(10):3315–3341. doi:10.1080/87559129.2024.2351920
  4. Walther B, Guggisberg D, Badertscher R, Egger L, Portmann R, Dubois S, et al. Comparison of nutritional composition between plant-based drinks and cow’s milk. Front Nutr. 2022;9:988707. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.988707
  5. Aydar EF, Tutuncu S, Ozcelik B. Plant-based milk substitutes: Bioactive compounds, conventional and novel processes, bioavailability studies, and health effects. J Funct Foods. 2020;70:103975. https://doi.org/10.1016/j.jff.2020.103975
  6. Pérez-Rodríguez ML, Serrano-Carretero A, García-Herrera P, Cámara-Hurtado M, Sánchez-Mata MC. Plant-based beverages as milk alternatives? Nutritional and functional approach through food labelling. Food Res Int. 2023;173:113244. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2023.113244
  7. Leathwood PD, Richardson DP, Sträter P, Todd PM, van Trijp HCM. Consumer understanding of nutrition and health claims: Sources of evidence. Br J Nutr. 2007;98(3):474–484. https://doi.org/10.1017/S000711450778697X
  8. Neale EP, Tapsell LC. Nutrition and health claims: Consumer use and evolving regulation. Curr Nutr Rep. 2022;11(4):431–436. https://doi.org/10.1007/s13668-022-00422-3

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

5 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

28 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 1 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Haydaroglu, M. (2025). Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması. Munzur Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 162-173. https://izlik.org/JA89UL74NW
AMA
1.Haydaroglu M. Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması. Munzur Health Sci. J. 2025;1(3):162-173. https://izlik.org/JA89UL74NW
Chicago
Haydaroglu, Mehmet. 2025. “Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması”. Munzur Sağlık Bilimleri Dergisi 1 (3): 162-73. https://izlik.org/JA89UL74NW.
EndNote
Haydaroglu M (01 Eylül 2025) Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması. Munzur Sağlık Bilimleri Dergisi 1 3 162–173.
IEEE
[1]M. Haydaroglu, “Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması”, Munzur Health Sci. J., c. 1, sy 3, ss. 162–173, Eyl. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89UL74NW
ISNAD
Haydaroglu, Mehmet. “Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması”. Munzur Sağlık Bilimleri Dergisi 1/3 (01 Eylül 2025): 162-173. https://izlik.org/JA89UL74NW.
JAMA
1.Haydaroglu M. Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması. Munzur Health Sci. J. 2025;1:162–173.
MLA
Haydaroglu, Mehmet. “Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması”. Munzur Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 1, sy 3, Eylül 2025, ss. 162-73, https://izlik.org/JA89UL74NW.
Vancouver
1.Mehmet Haydaroglu. Bitkisel Bazlı İçeceklerin Etiketlemesi ve Ürün Sunumu: Mevzuat Uyumu ve Beslenme Odaklı Pazarlama Stratejilerine Yönelik Bir Piyasa Taraması. Munzur Health Sci. J. [Internet]. 01 Eylül 2025;1(3):162-73. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89UL74NW