Araştırma Makalesi

Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma

Cilt: 21 Sayı: 1 30 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma

Öz

Kilise tarihinin en az göze çarpan hareketlerinden biri olan Pavlikanlar hakkında Aydınlanma Dönemine kadar hâkim olan kanaat, onların Maniheizm'in yeniden dirilişi olduğu yönündeydi. Ancak Aydınlanma ile birlikte Kilise'ye yöneltilen eleştiriler bağlamında bu geleneksel tasvire alternatif bir tarih yazımı geliştirildi. İngiltere'nin yetiştirdiği en büyük tarihçilerden biri olan Edward Gibbon meşhur tarihinde Pavlikanlara şaşırtıcı bir şekilde ayrı bir bölüm tahsis etmesiyle Protestan tarihyazımı üzerinde belirleyici bir etkiye sahip oldu. Gibbon Pavlikanları, Elçilerin İşleri'nde anlatılan ilk Hıristiyanların son tanıkları ve bu sebeple de Katolik ve Ortodoks Kiliselerinin ruhani zulmünün kurbanları olarak tasvir etmiştir. Bu konudaki kanaatleri, Pavlikanlara isnat edilen, yerleşik Kilisenin, ruhban sınıfının ve onların çevresinde gelişen sakramentlerin reddedilmesi, Kutsal Kitap karşısında daha serbest bir tutum takınmaları, ikonaları reddetmeleri, haça, azizlere ve kutsal emanetlere hürmet etmemeleri gibi Bizans tarihçilerinin ithamlarına dayanmaktadır. Bu iddiaların Protestanlık ile olan yakınlığı nedeniyle Gibbon, kendisinden sonra büyük bir infiale neden olan, on altıncı yüzyılda Avrupa'da meydana gelmiş olan Reformasyon'un tarihsel, teolojik ve coğrafi olarak da geriye doğru takip edilebilecek ilk atalarının Pavlikanlar olduğunu ileri sürmüştür.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde etik ilkelere uyulmuştur.

Kaynakça

  1. Africa, Thomas W. 1963. “Gibbon and the Golden Age.” The Centennial Review 7/3: 273–281.
  2. Anna Comnena. 2000. Alexiad, translated by Elizabeth A. S. Dawes. Cambridge: In Parentheses Publications.
  3. Baird, Robert. 1845. Sketches of Protestantism in Italy, Past and Present; Including a Notice of the Origin, History, and Present State of the Waldenses. Boston: Benjamin Perkins & Co.
  4. Barnett, S. J. 1999. Idol Temples and Crafty Priests: The Origins of Enlightenment Anticlericalism. London: MacMillan Press Ltd.
  5. Bayle, Peter. 1737. The Dictionary Historical and Critical of Mr Peter Bayle I-IV, translated by P. Des Maizeaux. London: D. Midwinter, J. Brotherton.
  6. Benedict, David. 1848. A General History of the Baptist Denomination in America and Other Parts of the World. New York: Lewis Colby & Co.
  7. Blackstone, William. 1825. Commentaries on the Laws of England in Four Books. London: A. Strahan, J. Butterworth and Son, Fleet-Street.
  8. Bossuet, Jacques Bénigne. 1836. The History of the Variations of the Protestant Churches I-II, translated by Levinius Brown. Dublin: Richard Coyne.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hrıstiyanlık Araştırmaları, Karşılaştırmalı Dini Araştırmalar, Dini Araştırmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

30 Mart 2024

Kabul Tarihi

29 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kalıntürk, Ö. F. (2024). Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma. Milel ve Nihal, 21(1), 43-59. https://doi.org/10.17131/milel.1461678
AMA
1.Kalıntürk ÖF. Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma. Milel ve Nihal. 2024;21(1):43-59. doi:10.17131/milel.1461678
Chicago
Kalıntürk, Ömer Faruk. 2024. “Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma”. Milel ve Nihal 21 (1): 43-59. https://doi.org/10.17131/milel.1461678.
EndNote
Kalıntürk ÖF (01 Haziran 2024) Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma. Milel ve Nihal 21 1 43–59.
IEEE
[1]Ö. F. Kalıntürk, “Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma”, Milel ve Nihal, c. 21, sy 1, ss. 43–59, Haz. 2024, doi: 10.17131/milel.1461678.
ISNAD
Kalıntürk, Ömer Faruk. “Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma”. Milel ve Nihal 21/1 (01 Haziran 2024): 43-59. https://doi.org/10.17131/milel.1461678.
JAMA
1.Kalıntürk ÖF. Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma. Milel ve Nihal. 2024;21:43–59.
MLA
Kalıntürk, Ömer Faruk. “Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma”. Milel ve Nihal, c. 21, sy 1, Haziran 2024, ss. 43-59, doi:10.17131/milel.1461678.
Vancouver
1.Ömer Faruk Kalıntürk. Edward Gibbon ve Pavlikanlık: Kilise Tarihyazımında Bir Kırılma. Milel ve Nihal. 01 Haziran 2024;21(1):43-59. doi:10.17131/milel.1461678