Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi

Derya Yücel; Hülya Kasapoğlu Tankutay

doi:10.37669/milliegitim.1076119

Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi

Öz

Okullar varoluşları itibarı ile etik ikilem durumlarının sıklıkla ortaya çıktığı ortamlardır. Etik ikilem durumları sonucu ortaya çıkan karmaşalar okul ortamında her yöndeki iletişime zarar verebileceğinden, okullarda enerji kaybına, verim düşüşüne yol açabileceğinden bu ortamlarda yaşanan etik ikilem durumlarının incelenmesi önem taşımaktadır. Bu doğrultuda araştırmada farklı okul türlerinde görev yapan öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilem durumlarını ve bu etik ikilem durumlarına ilişkin seçtikleri çözüm yollarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı olgubilim desenindeki araştırmada amaçsal örnekleme yoluyla belirlenen çalışma grubunu resmi okullarda görev yapan 7 ilkokul, 7 ortaokul, 7 lise öğretmeni olmak üzere toplam 21 öğretmen oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemler ve çözümleri ile ilgili verilere ulaşılmış, toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Açık uçlu sorulardan elde edilen ikilemlere ait veriler 4 kategori, çözümlere ait veriler ise 7 kategori altında analiz edilerek yorumlanmıştır. Öğretmenlerin görüşleri incelendiğinde ilkokul, ortaokul ve lise olmak üzere bütün okul türlerinde öğretmenlerin en çok etik ikilem yaşadıkları kategorinin öğrencilerle ilgili etik ikilemler olduğu; bu etik ikilemleri çözerken de daha çok adalet, öğrencinin faydasını gözetme ve eşitlik ilkelerini dikkate aldıkları belirlenmiştir. Ayrıca aynı kategoride ilkokul ve lise öğretmenlerinin ortaokul öğretmenlerine göre daha fazla ikilem yaşadıkları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Arslan, M. (2018). Meslek etiği ve öğretmenlik meslek etiğine ilişkin öğretmen görüşlerinin belirlenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Aydın, İ. (2006). Eğitim ve öğretimde etik. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), 231-174.
Çelik, G. (2019). Sınıf öğretmenlerinin yaşadıkları etik ikilemler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Çelik, G. ve Saban, A. (2020). Sınıf öğretmenlerinin yaşadığı etik ikilemler. Milli Eğitim Dergisi, 49 (228) , 39-70. DOI: 10.37669/milliegitim.621752.
Coşkun, B. ve Çelikten, M. (2020). Öğretmenlik meslek etiği üzerine bir inceleme. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15 (21), 686-710. DOI: 10.26466/opus.666967.
Demir, S. ve Karakuş, M. (2015). Etik iklim ile öğretmen ve öğrencilerin güven ve motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 21(2), 183-212.
Duran, K. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki etik davranışları algılama düzeylerinin ve etik ikilemleri çözümlemelerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Erdoğan, O. (2019). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemler: Demografik değişkenler açısından bir inceleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, Cilt 25, Sayı 3, ss: 569-620. doi: 10.14527/ kuey.2019.014
Erdoğan, O. ve Sezgin, F. (2020). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin yaşadıkları etik ikilemler: Nedenler ve baş etme stratejileri. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 10(2), 593-634. http://dx.doi.org/10.14527/pegegog.2020.020
Karataş, A. (2013). İlköğretim öğretmen adayları için meslek etiğinin önemi. Marmara Coğrafya Dergisi, 28, 304-318. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3357
Karayaman, S. (2021). Okul yöneticilerini etik ikileme iten baskı ve güç kaynaklarının okul kademelerine göre incelenmesi. İnsan & İnsan, 8 (27), 235-253. DOI: https://doi.org/10.29224/insanveinsan.797652
Kayıkçı, K. ve Uygur, Ö. (2012). İlköğretim okullarının denetiminde mesleki etik (Bir durum çalışması). Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 18 (1), 65-94. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/108183
Kıranlı, S. ve İlğan, A. (2020). Eğitim örgütlerinde karar verme sürecinde etik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8 (14), 150-162. https://www.researchgate.net/publication/344363982_Egitim_Orgutlerinde_Karar_Verme_Surecinde_Etik
Mercan Uzun, E. ve Elma, C. (2012). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki etik ikilemleri çözümleme biçimleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(3), 279-287. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/29z.uzun.pdf
Miles, M. B., ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). California: SAGE.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2009). Eğitim-öğretim hizmeti verenler için mesleki etik ilkeler. Ankara: İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü.
Özen, F. (2017). Sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adayı öğrencilerin zamanla öğretmenlik mesleği etiği algılarındaki değişme. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7 (13), 379-397. DOI: 10.26466/opus.331158
Özer Keskin, M., Keskin Samancı, N. ve Kurt, İ. (2013). Öğretmen adaylarının güncel etik konular hakkındaki görüşlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3 (2), 142-152. https://dergipark.org.tr/tr/pub/higheredusci/issue/61507/918463
Özivgen, H. ve Karaçam, A. (2020). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin yaşadıkları etik ikilemlerin mesleki hazları ile ilişkisinin incelenmesi; Küçükçekmece örneği. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 2 (2), 14-25. https://dergipak.org.tr/tr/pub/srad/issue/58161/815437
Özmen, F. ve Güngör, A. (2008). Eğitim denetiminde etik. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9 (15),137–155. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inuefd/issue/8708/108720
Şallı, D. ve Levent, A. F. (2019). Öğretmenlerin karar verme süreçlerinde yaşadıkları etik ikilem durumlarına ilişkin bir örnek olay çalışması. M. Üce ve F. Levent (Ed.), 2. Uluslararası Eğitimde Yeni Arayışlar Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı içinde ( 365-380). İstanbul: Marmara Üniveristesi.
Tezcan, G. ve Güvenç, H. (2020). Ortaokul öğretmenlerinin mesleki etik ikilemleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 49, 439-460. https://doi.org/10.9779/pauefd.588753
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Derya Yücel Bu kişi benim
0000-0002-4695-5318
Türkiye

Hülya Kasapoğlu Tankutay ^*
0000-0002-1399-138X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

10 Şubat 2023

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2022

Kabul Tarihi

30 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 52 Sayı: 237

DOI

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1076119

IZ

https://izlik.org/JA77LC33YW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yücel, D., & Kasapoğlu Tankutay, H. (2023). Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(237), 409-436. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1076119

AMA

1.Yücel D, Kasapoğlu Tankutay H. Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi. Millî Eğitim. 2023;52(237):409-436. doi:10.37669/milliegitim.1076119

Chicago

Yücel, Derya, ve Hülya Kasapoğlu Tankutay. 2023. “Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi”. Milli Eğitim Dergisi 52 (237): 409-36. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1076119.

EndNote

Yücel D, Kasapoğlu Tankutay H (01 Şubat 2023) Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi 52 237 409–436.

IEEE

[1]D. Yücel ve H. Kasapoğlu Tankutay, “Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi”, Millî Eğitim, c. 52, sy 237, ss. 409–436, Şub. 2023, doi: 10.37669/milliegitim.1076119.

ISNAD

Yücel, Derya - Kasapoğlu Tankutay, Hülya. “Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi”. Milli Eğitim Dergisi 52/237 (01 Şubat 2023): 409-436. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1076119.

JAMA

1.Yücel D, Kasapoğlu Tankutay H. Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi. Millî Eğitim. 2023;52:409–436.

MLA

Yücel, Derya, ve Hülya Kasapoğlu Tankutay. “Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi”. Milli Eğitim Dergisi, c. 52, sy 237, Şubat 2023, ss. 409-36, doi:10.37669/milliegitim.1076119.

Vancouver

1.Derya Yücel, Hülya Kasapoğlu Tankutay. Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi. Millî Eğitim. 01 Şubat 2023;52(237):409-36. doi:10.37669/milliegitim.1076119

Cited By

ETHICAL DILEMMAS EXPERIENCED BY TEACHERS IN SCHOOLS

Scientific Educational Studies

https://doi.org/10.31798/ses.1592489

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU TARAFINDAN ÖĞRETMENLERLE İLGİLİ VERİLEN KARARLARIN ANALİZİ

Ombudsman Akademik

https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1817055