K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği

Sinan Arı; Celal Boyraz

doi:10.37669/milliegitim.1309163

K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği

Öz

K-12 Beceriler Çerçevesi temelinde Sosyal Bilgiler dersi kapsamında üst düzey düşünme becerilerinin incelendiği bu çalışmada analitik araştırma deseni benimsenmiştir. Araştırmanın ilk veri kaynağı Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (2018) olup diğer veri kaynakları güncel okutulan sosyal bilgiler ders kitaplarıdır. Araştırmada öncelikli olarak dersin kazanımları her iki araştırmacı tarafından yenilenmiş Bloom taksonomisi bağlamında incelenmiş ve hangi üst düzey düşünme becerisine yönelik olduğu kararlaştırılmıştır. Ardından üst düzey düşünme becerileri ile eşleştirilen kazanımların ders kitaplarında nasıl yer aldığı incelenmiştir. Verilerin analizi sürecinde her iki araştırmacı tarafından kontrol listeleri ile ulaşılan sonuçlar karşılaştırılmıştır. Uyum değeri hesaplandıktan sonra kazanımlar üzerinde tek tek tartışmalar gerçekleştirilerek üst düzey düşünme becerileri üzerine fikir birliğine varılmıştır. Tüm bu sürecin sonunda veriler betimsel analiz yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre üst düzey düşünme becerilerinin yetersiz olduğu ve öğrenme alanlarına göre dengeli bir dağılım olmadığı, kitaplarda yer alan etkinliklerin, hazırlık ve değerlendirme sorularının üst düzey düşünme becerilerini yansıtmada yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Kitaplarda yer alan etkinlik sorularının genelde çıkarım yapma, karşılaştırma gibi bütünleşik becerileri yansıttığı görülmüştür. Araştırma sonunda program güncelleme çalışmalarında kazanım beceri eşleştirilmesinin yapılmasına, öğrenme alanlarına göre üst düzey düşünme becerilerinin dengeli dağılımına ve ders kitaplarının bu noktalara dikkat edilerek hazırlanması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Baş, Ö. (2022). Sosyal bilgiler ders kitaplarında eleştirel düşünme becerisinin yeri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Barr, R., Barth, J. L., and Shermis, S. S. (2013). Sosyal bilgilerin doğası. (Çev: C. Dönmez) Pegem Akademi Yayıncılık.
Bayrak-Özmutlu, E. (2020). Sosyal bilgiler alanı öğretim programlarına ait kazanımların zihinsel beceriler temelinde gösterdiği dağılımın incelenmesi. Turkish Studies - Education, 15(1), 15-32. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.40359
Boyraz, C. (2022). Sosyal bilgiler öğretiminde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamaları. Değirmenci, Y. ve Çevik Kansu, C. (Edt.), İlkokullarda uygulama temelli sosyal bilgiler öğretimi (s 71-89) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Boyraz, C. ve Türkcan, B. (2022). İlkokul sınıflarında neler oluyor? Düşünme becerileri üzerine bir durum çalışması. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 12(1), 1-30. https://doi.org/10.18039/ajesi.848472
Büyükalan-Filiz, S., and Baysal, S. B. (2019). Analysis of social studies curriculum objectives according to revised Bloom taxonomy. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 20(1), 234-253. DOI: 10.17679/inuefd.435796
Demir, A. Y., and Özyurt, M. (2021). Investigation of social studies curriculum and coursebooks in the context of 21st century skills, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 22(2), 1254-1290. DOI: 10.17679/inuefd.867905
Dilekli, Y. (2019). Etkinliklerle düşünme öğretimi. Pegem Akademi

Doğan, İ. (2022). Sosyal bilgiler ders kitaplarında temel beceriler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Doğanay, A. (2019). Üst düzey düşünme becerilerinin öğretimi. Doğanay, A. (Edt.), Öğretim ilke ve yöntemleri (s 329-376) içinde. Pegem Akademi. https://ws1.turcademy.com/ww/webviewer.php?doc=76469
Fisher, R. (2006). Thinking about me: me-cognition, Teaching Thinking, 20(1), 50–55
Gezer, M. ve İlhan, M. (2015). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı kazanımları ile ders kitabı değerlendirme sorularının solo taksonomisine göre incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (29), 1- 25.
Halimah, L., Subekti, E. S., Hidayah, Y. and Kartika, D. (2020). Improving critical thinking ability through social studies learning. International Journal of Multudisciplinary and Current Educational Research, (2) 4, 132-144.
Hayırsever, F. ve Kısakürek, M. A (2019). Sosyal bilgiler ders kitabının öğrencilere eleştirel düşünme becerisini kazandırması açısından değerlendirilmesi. Turkish Studies-Educational Sciences,(14) 3, 627-646.
Hayta, A. (2022). Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarındaki etkinliklerin sosyal bilgiler öğretim programındaki beceriler bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Kanat, H. (2023). Sosyal bilgilerde beceri temelli öğretim uygulamalarının akademik başarıya ve beceriye etkisi: meta analiz çalışması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Lipman, M. (2003). Thinking in education. Cambridge University Pres.
McMillan, J.H. (2004). Educational research: Fundamentals for the consumer. Pearson Education.
Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (2015). Nitel veri analizi. (S. Akbaba-Altun ve A. Ersoy, Çev.), Pegem Akademi Yayınları.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEBa]. (2018). Fen bilimleri dersi 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 sınıflar öğretim programı. Milli Eğitim Basımevi.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEBb]. (2018). Sosyal bilgiler dersi 4, 5, 6 ve 7. sınıflar öğretim programı. Milli Eğitim Basımevi.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2023). K-12 Beceriler çerçevesi: Türkiye bütüncül modeli. Milli Eğitim Bakanlığı. National Council For The Social Studies (NCSS). (1994). Expectations of excellent: cirriculum standarts for the social studies. ERİC.
O’Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project. SAGE Publications.
Ovacık, S. (2023). 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretim programının ve uygulamaların öğrencilere üst düzey düşünme becerileri kazandırma durumlarının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Özkaral, T. C. (2019, 3-5 Ekim). 7.sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer alan soruların üst düzey düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi [Sözlü bildiri]. II. Uluslararası Coğrafya Eğitim Kongresi, Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi, Eskişehir.
Öztürk, C. (2015). Sosyal bilgiler: toplumsal yaşama disiplinlerarası bir bakış. C. Öztürk (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi (s1-31) içinde. Pegem Akademi.
Öztürk, C. (2012). Sosyal bilgiler öğretimi: Demokratik vatandaşlık eğitimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
Öztürk, C., Keskin, S. ve Keskin Y. (2004). İlköğretim okulu 4. ve 5. sınıf sosyal bilgiler derslerinde materyal/teknoloji kullanım durumu. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 19, 107-120
Presseisen, B. Z. (1984). Thinking skills: Meanings, models and materials, Research for Better Schools.
Yavuz, Y. (2022). Sosyal bilgiler ders kitaplarının yaratıcı düşünme bağlamında incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yatri, I., Boeriswati, E., and Bintoro, T. (2023). Promoting students’ critical thinking skills on social studies in primary school: TPACK based instructional media. International e-Journal of Educational Studies, 7 (14), 407-415. https://doi.org/10.31458/iejes.1262669
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sinan Arı ^*
0000-0003-0769-7317
Türkiye

Celal Boyraz
0000-0001-5668-5051
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

2 Haziran 2023

Kabul Tarihi

13 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 52 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163

IZ

https://izlik.org/JA44WZ76DB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Arı, S., & Boyraz, C. (2023). K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 601-626. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163

AMA

1.Arı S, Boyraz C. K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği. Millî Eğitim. 2023;52(1):601-626. doi:10.37669/milliegitim.1309163

Chicago

Arı, Sinan, ve Celal Boyraz. 2023. “K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği”. Milli Eğitim Dergisi 52 (1): 601-26. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163.

EndNote

Arı S, Boyraz C (01 Aralık 2023) K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği. Milli Eğitim Dergisi 52 1 601–626.

IEEE

[1]S. Arı ve C. Boyraz, “K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği”, Millî Eğitim, c. 52, sy 1, ss. 601–626, Ara. 2023, doi: 10.37669/milliegitim.1309163.

ISNAD

Arı, Sinan - Boyraz, Celal. “K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği”. Milli Eğitim Dergisi 52/1 (01 Aralık 2023): 601-626. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163.

JAMA

1.Arı S, Boyraz C. K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği. Millî Eğitim. 2023;52:601–626.

MLA

Arı, Sinan, ve Celal Boyraz. “K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği”. Milli Eğitim Dergisi, c. 52, sy 1, Aralık 2023, ss. 601-26, doi:10.37669/milliegitim.1309163.

Vancouver

1.Sinan Arı, Celal Boyraz. K-12 Beceri Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Sosyal Bilgiler Dersi Örneği. Millî Eğitim. 01 Aralık 2023;52(1):601-26. doi:10.37669/milliegitim.1309163

Cited By

ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİ GÖZÜNDEN SINIFLARDA ÜST DÜZEY DÜŞÜNME BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI VE BELİRLENMESİ

Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.35379/cusosbil.1327690

Düşünme Eğitimi Dersinin Eleştirel ve Yaratıcı Düşünme Becerileri Üzerindeki Etkisi

Anadolu Journal of Educational Sciences International

https://doi.org/10.18039/ajesi.1525068

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Beşinci Sınıf Düzeyindeki Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenlerinin Webb’in Bilgi Derinliği Seviyeleri Bağlamında Analizi

Milli Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1700621

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Üst Düzey Düşünme Becerileri Bakımından İncelenmesi

Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29065/usakead.1759342

Sosyal Bilgiler Eğitiminde Beceri Kazandırma Süreci: Öğretmen Deneyim ve Önerileri

Cumhuriyet International Journal of Education

https://doi.org/10.30703/cije.1670059