Ortaokul Öğrencilerinin Masal ve Destanlarımız Dersine Yönelik Tutumları

Öz

Çalışmada, ortaokul öğrencilerinin masal ve destanlarımız dersine yönelik tutumları incelenmiştir. Çalışmada tarama desenine başvurulmuştur. Çalışmaya uygun durum örneklemesi yolu ile Sivas ili Altınyayla İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaokullarda öğrenimini görmekte olan 399 öğrenci (5-8. sınıf öğrencileri) dahil edilmiştir. Çalışmadaki veriler, “Somut Olmayan Kültürel Miras-Sözlü Gelenek ve Anlatımlar” ölçeği ile toplanmıştır. Öğrencilerin verdikleri cevapların anlamlılığı, parametrik testlerden olan tek yönlü Anova ve bağımsız t testi ile kontrol edilmiştir. Analizler sonucunda; ortaokul öğrencilerinin masal ve destanlar dersine yönelik tutumlarında cinsiyet, yaşadığı yer, aile türü, sosyoekonomik düzey, anne ve baba eğitim durumu özellikleri istatiksel olarak anlamlı farklılık oluşturmaz (p>.05) iken, okuma alışkanlığı düşük olanlara göre orta ve yüksek olanlar ve 6. ve 8. sınıflara göre 5. ve 7. sınıflar lehine anlamlı farklılık oluşturduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• ortaokul öğrencileri
• kültürel miras
• masallar ve destanlar
• tutum

Secondary School Students' Attitudes Towards Fairy Tales And Epics Course

Abstract

In the study, the attitudes of secondary school students towards the Fairy Tales and Epics course were examined. Survey design was used in the study. In the study, 399 students (5th-8th grade students) studying in secondary schools affiliated to Altınyayla District Directorate of National Education in Sivas province were included in the study through convenient case sampling. The data in the study were collected with the "Intangible Cultural Heritage - Oral Traditions and Narratives" scale. The significance of the answers given by the students was checked with one-way ANOVA and independent t-test, which are parametric tests. As a result of the analyses; while the characteristics of gender, place of residence, family type, socioeconomic level, mother and father education status do not create a statistically significant difference (p>.05) in the attitudes of secondary school students towards the fairy tales and epics course, it has been revealed that there is a significant difference in favour of those with medium and high reading habits compared to those with low reading habits and 5th and 7th grades compared to 6th and 8th grades.

Keywords

• Secondary school students
• cultural heritage
• fair tales and epics
• attitude

Kaynakça

1. Akhan, N. E. (2014). Sosyal bilgiler derslerinde somut olmayan kültürel miras öğretimi. International Online Journal of Educational Sciences, 6(3), 722-736.
2. Aksan, D. (1975). Ana dili. Türk Dili, 31(285), 423-434.
3. Avcı, N., & Topçu, D. (2020). Kültürel deformasyonda teknolojinin izleri. Tabula Rasa: Felsefe ve Teoloji, 33, 109-118.
4. Bademci, F., & Halaç, H. H. (2023). Kültürel miras eğitiminde cinsiyet etkisinin incelenmesi:Spor liseleri örneği. Külliye, 4(1), 60-85. https://doi.org/10.48139/aybukulliye.1260704
5. Batmaz, O., & Yurtbakan, E. (2023). İlkokul Türkçe, hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarının kültürel miras unsurları açısından incelenmesi TEBD, 21(1), 1-21. https://doi.org/10.37217/ tebd.1115153
6. Calp, M. & Calp, Ş. (2018). Özel eğitim alanı olarak Türkçe öğretimi. Nobel Akademik Yayıncılık. Çakmak, T. (2023). Ortaokul bilsem öğrencilerinin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutum ve farkındalıklarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
7. Çengelci, T. (2012). Sosyal bilgiler öğretim programında somut olmayan kültürel mirasın yeri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 185-203.
8. Demirezen, S., & Aktaş, G. (2020). Sosyal bilgiler derslerinde drama yöntemiyle öğretimin sosyal beceri, empatik beceri ve akademik başarıya etkisi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(30), 413-434. https://doi.org/10.35675/befdergi.699782

9. Doğan, Y. & Arıkan, İ. (2013). İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin kültürel mirasla ilgili başarı düzeyleri ve tutumlarının bazı değişkenlerce incelenmesi (Adıyaman örneği). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 29-68. https://doi.org/10.14520/adyusbd.730
10. Doğaner, S. (2003). Miras turizminin coğrafi kaynakları ve korunması. Coğrafi çevre koruma turizm sempozyumu (16-18Nisan 2003) Bildiri kitabı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fak. Yay. 1-8.
11. Du Cros, H. & McKercher, B. (2020). Cultural tourism (3rd ed.). Routledge. https://doi. org/10.4324/9780429277498
12. Göğüş, B. (1988). Uluslararası ana dili eğitimi örgütü, Türk dilinin öğretimi toplantısı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
13. Gülsoy, S. (2019). Oyun, kültür ve zaman. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 62, 317- 337.
14. Gündüz-Alptürker, İ., Gök, T., & Alptürker, H. (2021). Somut olmayan kültürel miras farkindaliğinin bilinirlik ve deneyimleme açisindan değerlendirilmesi. Millî Folklor, 17(132), 16-31.
15. Gürdoğan Bayır, Ö., & Çengelci Köse, T. (2019). Kültürel miras ve korunmasına ilişkin ortaokul öğrencilerinin görüşleri. Kastamonu Education Journal, 27(4), 1827-1840. https://doi. org/10.24106/kefdergi.3393
16. Güvenç, B. (1994). İnsan ve kültür (6. bs.). Remzi Kitabevi.
17. Hakkoymaz, S. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının gözünden ilkokul Türkçe derslerinde somut olmayan kültürel mirasın aktarımı. Temel Eğitim Dergisi, 3(2), 15-25. https://doi. org/10.52105/temelegitim.3.2.2
18. Hengirmen, M. (1998). Türkçe dil bilgisi. Engin Yayınevi.
19. Karagöz, B., & Çakmak, T. (2023). İlkokul Türkçe ders kitaplarında somut olmayan kültürel miras unsurları. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(4), 1027-1037.
20. Kaya, İ. (2017). Anne babaların çocuklarının bilgi/iletişim teknolojileri (bit) kullanımına yönelik yaklaşımları ile çocukların bu teknolojileri kullanım alışkanlıkları arasındaki ilişki. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 12(18), 173-186.
21. Kayman, F., Elkatmış, V., & Avcı, M. S. (2024). Türkçe öğretmenlerinin masal ve destanlarımız dersine yönelik görüş ve uygulamaları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(4), 728-745.
22. Kocakaya, E., & Dönmez, Y. (2022). Z kuşağının kültürel miras algısı: Safranbolu örneği. Anasaya, 21, 119-140. https://doi.org/10.33404/anasay.1127416
23. Kolaç, E. (2009). Somut olmayan kültürel mirası koruma, bilinç ve duyarlılık oluşturmada Türkçe eğitiminin önemi. Millî Folklor, 21(82), 19-31.
24. Kurtar, C., & Somuncu, M. (2013). Kentsel kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilirliği: Ankara Hamamönü örneği. Ankara Araştırmaları Dergisi, 1(2), 35-47.
25. Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). Masal ve destanlarımız dersi öğretim programı (Ortaokul ve İmam Hatip Okulları İçin).
26. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar).
27. Millî Eğitim Bakanlığı. (2019).. Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve8. sınıflar).
28. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024 ).. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ilkokul Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3 ve 4. sınıflar).
29. Öcal, Ö. M. (2013). Somut olmayan kültürel miras nedir. Geleneksel Yayınları.
30. Özgeriş, M., & Özgeriş, M. M. (2024). Atatürk Üniversitesi öğrencilerinin Erzurum ili kültürel miras unsurlarına yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(3), 852-866. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1385386
31. Rzayeva, S. (2018). Küreselleşme kapsamında iletişim teknolojileri ve somut olmayan kültürel miras ilişkisi. Asya Studies-Academic Social Studies, 5, 45-55.
32. Sağ, Ç., & Ünal, F. (2019). Öğrencilerin somut olmayan kültürel mirasa ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1550- 1560.
33. Sever, S. (2004). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık.
34. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics.Pearson.
35. Tuncel, G., & Altuntaş, B. (2020). İlköğretim 4. sınıf öğrencilerinin kültürel miras algısı: Göstergebilimsel bir analiz. International Journal of Field Education, 6(1), 123-140. https:// doi.org/10.32570/ijofe.731122.
36. Türk Dil Kurumu. (2023). Türkçe sözlük (12. Baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
37. URL-1. (2006). Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme.https://kvmgm.ktb. gov.tr/TR-44423/dunya-miras-listesi.html. (Erişim tarihi: 10.03.2026).
38. Ünal, F., Gürel, D., & Er, H. (2019). Kırsal alanda yaşayanların somut olmayan kültürel miras aktarımına ilişkin bir inceleme: Bartın örneği. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 153-168.
39. Yılar, Ö., & Kakşa, M. H. (2023). Ders kitaplarında millî kültürün yeterince aktarılıp aktarılmadığına yönelik sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Educational Academic Research, 51, 1-10.
40. Yıldız, C. (2003). Türkçe öğretiminde alternatif yöntemler. Anı Yayıncılık.