Öğretmenlerin Kültürel Değerleri ile Kültürel Liderlik Algıları ve Sınıf Yönetimi Yaklaşımları Arasındaki Yordayıcı İlişkiler: Kosova-Türkiye Karşılaştırması

Öz

Bu çalışmanın amacı Türkiye ve Kosova'daki öğretmenlerin kültürel değerleri, kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi yaklaşımları arasındaki yordayıcı ilişkileri belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama yöntemi modelindedir. Araştırmaya Türkiye’den 642 öğretmen ve Kosova Cumhuriyeti'nin şehirlerinden 448 öğretmen katılmıştır. Araştırma bulgularına göre Türkiye ve Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değer algı düzeylerinin, kültürel liderlik ve benimsenen sınıf yönetimi düzeylerinden daha düşük olduğu belirlenmiştir. Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değer, kültürel liderlik ve sınıf yönetimi yaklaşımları anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Kosova’da görev yapan öğretmenlerin belirsizlikten kaçınma eğilimi, kolektivizim ve uzun erimlilik algıları Türkiyeye göre daha yüksek düzeydedir. Türkiye ve Kosova’daki öğretmenlerin erillik algısı ile kültürel liderlik ve alt boyutları arasında anlamlı ilişki bulunmamaktadır. Buna karşılık güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm ve uzun erimlilik ile kültürel liderlik alt boyutları arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Güç mesafesi dışında kültürel değerlerin tüm alt boyutlarıyla benimsenen sınıf yönetimi yaklaşımları alt boyutları arasında anlamlı düzeyde ilişki bulunmaktadır. Türkiye ve Kosova'da görev yapan öğretmenlerin kültürel değer algılarının, kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi yaklaşımlarının önemli bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Türkiye’de ve Kosova’da görev yapan öğretmenlerin kültürel liderlik algılarının da benimsenen sınıf yönetimi yaklaşımlarına yönelik anlamlı yordayıcı olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• kültürel değer
• kültürel liderlik
• sınıf yönetimi
• sınıf yönetimi yaklaşımları.

Predictive Relations Between Teachers' Cultural Values and Their Perceptions of Cultural Leadership and Classroom Management Approaches: A Kosovo-Türkiye Comparison

Öz

The purpose of this study is to determine the predictive relationships among teachers’ cultural values, perceptions of cultural leadership, and classroom management approaches in Türkiye and Kosovo. The study was conducted using a correlational survey model. The sample consisted of 642 teachers from Türkiye and 448 teachers from various cities in the Republic of Kosovo. The findings revealed that teachers’ perceptions of cultural values in both Türkiye and Kosovo were lower than their perceptions of cultural leadership and adopted classroom management approaches. Significant differences were found between teachers in Türkiye and Kosovo regarding cultural values, cultural leadership, and classroom management approaches. Teachers working in Kosovo demonstrated higher levels of uncertainty avoidance, collectivism, and long-term orientation compared to teachers in Türkiye. No significant relationship was found between teachers’ masculinity perceptions and cultural leadership or its sub-dimensions in either country. In contrast, significant relationships were identified between power distance, uncertainty avoidance, collectivism, and long-term orientation, and the sub-dimensions of cultural leadership. Furthermore, significant relationships were found between all sub-dimensions of cultural values and the sub-dimensions of adopted classroom management approaches, except for power distance. The results also indicated that teachers’ perceptions of cultural values are significant predictors of both cultural leadership perceptions and classroom management approaches in Türkiye and Kosovo. Additionally, teachers’ perceptions of cultural leadership were found to be significant predictors of their adopted classroom management approaches in both countries.

Anahtar Kelimeler

• cultural values
• cultural leadership
• classroom management
• classroom management approaches

Kaynakça

1. Aküzüm, C., & Özdemir Gültekin, S. (2017). Sınıf öğretmenlerinin iletişim becerileri ile sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(12), 88-107.
2. Altunay, E. (2017). Sınıf yönetiminde öğretmenlerin öğretimsel liderlik rolleri. Balıkesir Ünivesirsitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(37), 19-44. https://doi.org/10.31795/ baunsobed.645166.
3. Ağaoğlu, E. (2022). Sınıf yönetimiyle ilgili konular. Z. Kaya (Ed.). Sınıf Yönetimi (ss. 3-17). Pegem Akademi Yayıncılık.
4. Akgül, D. (2019). Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin kültürel liderlik rollerini gerçekleştirme düzeyleri ile iş doyumu arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
5. Aksu, Y., Fırat, A., & Şahin, A. (2003). İlköğretim okulu müdürlerinin kültürel liderlik davranışları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 36(36), 490-507.
6. Akyüz, M. (2018). Stratejik liderlik. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 45-66. Almagtome, A. (2015). Ulusal kültürel değerlerin çevresel açıklamalara etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
7. Aydın, A. (1998). Sınıf yönetimi. Anı Yayıncılık.
8. Aydın, A., Slevitopu, A., & Kaya, M. (2018). Sınıf yönetimi alanındaki lisansüstü tezlerin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 41-56. https:// doi.org/10.17240/aibuefd.2018.382251

9. Aydoğan, E., & Zemastani, G. (2014). Erillik/Dişilik (Hofstede) bağlamında İran ve Türkiye’nin yönetim kültürlerinin karşılaştırılması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 49(2), 50-71.
10. Aytaç, A., & Uyangör, N. (2020). Öğretmenlerin öğretme-öğrenme anlayışları ile sınıf yönetimi stilleri arasındaki ilişki. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(31), 159-173.
11. Balcı, A., Özden, Y., & Açıkalın, A. (2005). Eğitim ve okul yöneticiliği. PegemA Yayıncılık.
12. Bakioğlu, A., & Demiral, S. (2013). Okul yöneticilerinin belirsizlik durumlarını algılama ve karar verme tarzları. Semantic Scholor.
13. Balay, R. (2003). 2000’li yıllarda sınıf yönetimi. Sandal Yayınları.
14. Başar, H. (1999). Sınıf yönetimi. MEB Yayınları.
15. Batır, F., & Gürbüz, S. (2016). Türkiye’nin toplumsal kültür eğilimleri: GLOBE araştırmasından sonra ne değişti? 24. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı (ss. 427- 438)içinde. İstanbul.
16. Bodur, M., & Kabasakal, H. (2002). Türkiye Arap kümesinde kurumsal kültür: Globe araştırması. Başkent Üniversitesi Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 5-22.
17. Bostancı, H. (2011). Cultural leadership in schools. Journal of Educational Administration, 49(2), 215–230.
18. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademik Yayıncılık.
19. Can, E., & Gündüz, Y. (2021). Öğretmenlerin güç mesafesi ve öz yeterlik algıları ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişki. Trakya Eğitim Dergisi, 1(3), 1173-1189. https://doi.org/10.24315/ tred.780782.
20. Clark, M. M. (1967). Discipline: A developmental approach. In Lawrence Stenhouse (Ed.). Discipline in school. A symposium. Pergamon Press.
21. Clark, R. (1967). Classroom management and student development. Macmillan.
22. Çek, F. (2011). Bağımsız anaokulu ve ilköğretim okulu müdürlerinin kültürel liderlik davranışları ile okul öncesi öğretmenlerinin iş doyumu arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
23. Çavdar, M. (2021). Öğretmenlerin örgütsel güç mesafesi algılarının incelenmesi (Diyarbakır İli Örneği). Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(10), 107-136. https://doi. org/10.51947/yonbil.878137.
24. Çelik, V. (2012). Eğitimsel liderlik. Pegem Akademik Yayıncılık.
25. Çelik, H., & Gür, B. (2020). Power distance in Turkish schools: Implications for teacher leadership. Education Policy Analysis, 28(4), 1–18.
26. Dakhli, M. (2009). Investigating the effects of individualism- collectivism on trust and cooperation. Psychology Journal, 6(3), 90-99.
27. Deniz, A. (2013). Okullarda güçmesafesi ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
28. Emmer, E. T., & Sabornie, E. J. (2015). Handbook of classroom management. Routledge. Erden, M. (2008). Sınıf yönetimi. Arkadaş Yayınevi.
29. Fallona, C., & Richardson, V. (2006). Teacher authority and reactive classroom strategies. Teaching and Teacher Education, 22(5), 659–669. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.03.006
30. Fallona, C., & Richardson, V. (2006). Classroom management as a moral activity. In C. M. Evertson & C. S. Weinstein (Ed.), Handbook of classroom management: Research, practice and contemporary issues (pp. 1041-1062 ). Lawrence Erlbaum Associates.
31. Fullan, M., & Hargreaves, A. (1996). What’s worth fighting for in your school? Teachers College Press.
32. Giray, N. (2006). Okul yöneticilerinin yönetimsel karar verme/problem çözme yeterliliği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
33. Gökalp, S. (2018). Okul yöneticilerinin kültürel sermaye yeterliliklerinin ve kültürel liderlik rollerini yerine getirme düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
34. Gökçe, A. F. (2017). Öğretmenlerin demokrasi anlayışı bağlamında gelişmişlik seviyesinin demokratik siyasi kültürün oluşması üzerindeki etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 448-459.
35. Güçlüol, K. (1985). Eğitim yönetiminde karar ve örnek olaylar. Kadıoğlu Matbaası.
36. Güngör, S. (2018). Masculinity-femininity and educational leadership in Turkey. International Journal of Educational Research, 88, 12–23. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2018.01.004
37. Gürbüz, S., & Bingöl, D. (2007). Çeşitli örgüt yöneticilerinin güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, eril-dişil ve birey-toplulukçu kültür boyutlarına yönelik eğilimleri üzerine görgül bir araştırma. Savunma Bilimleri Dergisi, 6(2), 68-87.
38. Hardin, J. C. (2012). Effective classroom management: Models and strategies for today’s classrooms (3th ed.). Pearson.
39. Hofstede, G. (1980). Culture’s consequences: International differences in work-related values. Sage Publications.
40. Hofstede, G. (1984). Cultures consequences: International differences in work- related values (Abridged ed.).Sage Publications.
41. Hofstede, G. (2001). Cultures consequence: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations. Sage Publications.
42. Hofstede, G., & Hofstede, G. J. (2005). Cultures and organizations software of the mind. McGraw– Hill.
43. Hofstede, G., Hofstede, G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations, software of the mind: intercultural cooperation and its importance for survival. McGrawHill.
44. Hofstede, G. (2015). Culture’s causes: The next challenge. Cross Cultural Management: An International Journal, 22(4), 545-569. https://doi.org/10.1108/CCM-03-2015-0040
45. Hoxha, D. (2019). Collectivism and educational practices in Kosovo. Journal of Balkan Education, 4(2), 77–95.
46. Hui, C. H., & Triandis, H. C. (1986). Individualism-collectivism: A study of cross-cultural researchers. Journal of Cross-Cultural Psychology, 17(2), 225-248. https://doi.org/10.1177/0022002186 017002006.
47. İlhan, Ü. D., & Alimanoğlu Yemişçi, D. (2020). Ulusal kültür, örgüt kültürü ve iş güvenliği kültürü ilişkisi: Hofstede’nin güç mesafesi ve belirsizlikten kaçınma boyutları açısından Türkiye özelinde bir değerlendirme. Yönetim ve Ekonomi, 27(3), 703-724. https://doi.org/10.18657/ yonveek.758132.
48. Inal, S. (2019). Long-term orientation in Turkish schools. Educational Review, 71(3), 305–321. https://doi.org/10.1080/00131911.2017.1414681
49. Jones, V. (1996). Classroom as a laboratory of learning. Teaching and Teacher Education, 12(3), 239–252.
50. Lee, I.-C., Hu, F., & Li, W-Q. (2020). Cultural factors or inhibiting the support for traditional household gender roles. Journal of Cross-Cultural Psychology, 51(5), 333-352. https://doi. org/10.1177/0022022120929089.
51. Little, E., Hudson, A., & Wilks, R. (2000). Conduct problems across home and school. Behaviour Change, 17(1), 1-9. https://doi.org/10.1375/bech.17.1.1
52. Jones, V. (1996). Classroom management. In J. Sikula (Ed.), Handbook of research on teacher education. Simmon & Schuster.
53. Jones, V. (2006). How do teachers learn to be effective classroom managers? In C. M. Evertson & C. S. Weinstein (Eds.). Handbook of classroom management: Research, practice and contemporary issues (pp. 887-907). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
54. Kale, M., & Baburşah, D. (2017). Sınıf yönetimi öğretmenlerinin sınıf yönetimi eğilimlerinin belirlenmesi. KaraeImas Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(1), 75-88.
55. Karabatak, S., & Alanoğlu, M. (2018, 10-12 Mayıs). Aday öğretmenlerin örgütsel kimlik ve etkili okul algıları arasındaki ilişki [Bildiri sunumu]. 13. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi, Sivas, Türkiye.
56. Karabatak, E., & Sezgin, F. (2021). Uncertainty avoidance in Turkish educational culture. International Journal of Educational Studies, 15(1), 45-60.
57. Kağıtçıbaşı, Ç. (2007). Family, self, and human development across cultures. Mahwah, NJ: Erlbaum. Krasniqi, B. (2019). Educational administration and reform in post-war Kosovo. Education Policy Analysis Archives, 27(92), 1-22.
58. Krasniqi, B., & Peci, E. (2021). Gender equality and school leadership in Kosovo. European Journal of Education, 56(4), 527–541.
59. Kara, İ., & Dikici Sığıtmaç, A. (2022). Çocukların duygu düzenleme becerileri ve problem davranışları ile öğretmen ve ebeveynlerinin duygu düzenleme ve öğretmenlerin sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 887-908.
60. Kahveci, H., Gültekin, M., & Eker, D. (2019). Üniversite öğrencilerinin dogmatik tutumlarının bireycilik ve kolektivizm değerlerini yordama düzeyinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 49, 1-22.
61. Kayan, M. F., & Kozikoğlu, İ. (2017). Sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin sınıf yönetimi davranışlarını yordama gücü. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 72-103.
62. Kazak, E. (2021). Okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin öğretmen görüşleri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4(2), 79-96. https://doi.org/10.52848/ijls.936012.
63. Kearney, P., Plax, T. G., Hays, L. R., & Ivey, M. J. (1991). College teacher misbehaviors: What students don’t like about what teachers say or do. Communication Quarterly, 39, 309–324. https://doi.org/10.12691/education-2-11-8.
64. Keçecioğlu, T. (2003). Lider liderlik. Adam Yayıncılık.
65. Khatri, N. (2009). Consequences of power distance orientation in organisations. VisionThe Journal of Business Perspective, 13(1), 1-9. https://doi.org/10.1177/097226290901300101.
66. Kunter, M., Baumert, J., & Köller, O. (2007). Effective classroom management and the development of subjectmatter interest in the Western and Eastern parts of Germany. Zeitschrift für Pädagogische Psychologie, 21(3/4), 213–225.
67. Metlilo, E. (2023, 18-20 Mayıs). Sınıf yönetimi ölçeği geliştirilmesi [Bildiri sunumu]. IX. International TURKCESS Congress on Educational and Social Sciences, İstanbul, Türkiye.
68. Metlilo, E., & Yıldırım, B. (2022, 20-23 Temmuz). Kültürel liderlik ölçeği: Ölçek revize çalışması [Bildiri sunumu]. VIII. International TURKCESS Congress on Education and Social Sciences, Hatay, Türkiye.
69. Mëhilli, E. (2020). Teacher perspectives on classroom management in Kosovo. International Journal of Educational Research, 102, 101–115.
70. Minkov, M., & Hofstede, G. (2014). Clustering of 316 European regions on measures of values: Do Europe’s countries have national cultures? Cross-Cultural Research, 48(2), 144-176. https://doi.org/10.1177/1069397113510866.
71. Ocakcı, E., & Samancı, O. (2019). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi yeterlilikleri ve sınıf yönetimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 604-620. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.46660-473991.
72. Olsen, J., & Nielsen, T. (2006). Holistic Discipline: A total approach to classroom management. Pearson Education Australia.
73. Özbek, M. F. (2010). Yatay ve dikey bireycilik & kolektivizm ile para etiği ilişkisi: Türk ve Kırgız üniversite öğrencileri üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3), 23-42.
74. Özgenel, M., & Aktaş, A. (2020). Okul müdürlerinin liderlik stillerinin öğretmen performansına etkisi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 1-18.
75. Rrustemi, B. (2017). Teacher adaptation and uncertainty avoidance in Kosovo. Kosovar Journal of Education, 3(2), 23–41.
76. Safran, M., & Oswald, D. (2013). Preventive classroom management strategies. Journal of School Psychology, 51(3), 289–302.
77. Shala, M. (2020). Individualism and collectivism in Kosovo schools. Education Today, 70(2), 55–68. Sadık, F., & Dikici Sığırtmaç, A. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ve uygulamalarına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Turkish Studies, 11(14), 631-664. http:// doi.org/10.7827/TurkishStudies.9630.
78. Saylık, A. (2019). Hofstede’nin kültür boyutları ölçeğinin Türkçeye uyarlanması; geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(3), 1860- 1881. https://doi.org/https://doi.org/10.7884/teke.4482
79. Saylık, A., & Han, B. (2021). Kültürel değerler olarak belirsizlikten kaçınma ve uzun erimlilik ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutum arasındaki ilişki. Uluslararası Toplum Araştırma Dergisi, 18(44), 2528-9527. https://doi.org/10.26466/opus.930935.
80. Sergiovanni, T. J. (1984). Leadership and excellence in schooling. Educational Leadership, 41(5), 4-13.
81. Korkut, A., & Keskin, I. (2015). Öğretmen adaylarının belirsizlikten kaçınma düzeylerine ilişkin karşılaştırmalı bir analiz. Eurasian Journal of Educational Research and Applied Sciences (EJERAS), 1(2), 31-57.
82. Shala, M. (2020). Individualism and collectivism in Kosovo schools. Education Today, 70(2), 55–68.
83. Taras, M. (2007). Assessment for learning: Understanding theory to improve practice. Journal Further and Higher Education, 31(4), 363-371.
84. Taormina, R. J. (2008). Interrelating leadership behaviors, organizational socialization and organizational culture. Leadership & Organizational Developmen Journal, 29(1), 85-102.
85. Tan, Ç., & Tan, S. (2016). Öğretmen adaylarının iletişim becerileri ile sınıfı yönetme arasındaki ilişkinin incenlenmesi. e-Kafkas Journal of Educational Research, 3(1), 1-14.
86. Trice, H. M., & Beyer, J. M. (1993). The cultures of work organizations. Prentice Hall.
87. Triandis, H. C. (1989). The self and behavior in differing cultural contexts. Psychological Review, 96, 506-520.
88. Turan, S., Durceylan, B., & Şişman, M. (2005). Üniversite yöneticilerinin benimsedikleri idari ve kültürel değerler. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimleri Dergisi, 7(3), 181-202. https://doi. org/10.1037/0033-295X.96.3.506.
89. Türkyılmaz, H., Canbulut, T., Arapoğlu, H., & Çıraklı, Y. (2020). Toplumsal değerlerin aktarılmasında farklı bir yöntem: İzcilik. Journal of History School, 47, 2901-2915. https://doi.org/10.29228/ Joh.42801.
90. Uslu, O., & Ardıç, K. (2013). Güç mesafesi örgütsel güveni etkiler mi? Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(12), 313-338.
91. Uyanık Balat, G. (2013). Sınıf yönetimi kavramı ve sınıf yönetimi modelleri. G. Uyanık Balat & H. Bilgin (Ed.’ler). Okul öncesi eğitimide sınıf yönetimi. Eğiten Kitap.
92. Uzundağ, V., & Ozmusul, M. (2021). Okul müdürlerinin karar verme süreçleri hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4, 1-16.
93. Uzuntarla, Y., Fırat, İ., & Ceyhan, S. (2016). Kolektivizm ve belirsizlikten kaçınma davranışlarındaki ilişkinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri örneği. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(6), 206-216.
94. Uygur, M. (2021). İlkokul yöneticilerinin kültürel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel imajı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 15-31. https://doi.org/10.31592/aeusbed.683343.
95. Vatansever Bayraktar, H., & Kendirici, M. (2020). Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerilerinin incelenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 7(46), 207-232. https://doi.org/10.46423/izujed.841318. Wasti, A. (1995). Kültürlerarası farklılaşmanın örgütsel yapı ve davranışa etkileri: Karşılaştırmalı bir inceleme. ODTÜ Gelişme Dergisi, 22(4), 503-529.
96. Wilks, R. (1996). Classroom management in primary schools: A review of the literature. Behaviour Chnage, 13(1), 20-32. https://doi.org/10.1017/S0813483900003922.
97. Wright, J. D. (2015). International Encyclopedia of the social & behavioral sciences. Elsevier. Woolfolk, A. (1995). Educational Psychology. Alleyn & Bacon.
98. Yaman, E., & Irmak, Y. (2010). Yöneticiler ve öğretmenler arasındaki güç mesafesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(13), 164-172.
99. Yeşil, S. (2013). Kültür ve kültürel farklılıklar liderlik açısından teorik bir değerlendirme. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 12(44), 52-81.
100. Yıldırım, B. (2001). Okul yöneticilerinin kültürel liderlik rollerinin öğretmenlerin iş doyumuna ve meslek ahlakına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
101. Yıldırım, A. (2016). Öğretmen adaylarının belirsizlikten kaçınma düzeylerini bazı değişkneler açısından incelnmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(11), 475-490.
102. Yılmaz, E. (2006). “Sınıf yönetimi ve yaklaşımları”. R. Arı & M. Engin Deniz (Ed.’ler), Sınıf Yönetimi içinde (ss. 1-19). Nobel Yayıncılık.
103. Yılmaz, Z. N., & Aydın, Ö. (2015). İlköğretim öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerilerine ilişkin algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 148-164.
104. Yörük, S., & Sağban, Ş. (2012). Okul müdürlerinin kültürel liderlik rollerinin öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyine etkisi. Electronic Turkish Studies, 7(3), 2795-2813. http://doi.org/10.7827/ TurkishStudies.3479.
105. Zeyada, M. A. T. (2018). Bireycilik/kolektivizm ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin ölçülmesi: Libya Adalet Bakanlığı örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Kastamonu Üniversitesi.